Ts 110/17

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 10 kwietnia 2019 r. Pozycja 84 POSTANOWIENIE z dnia 28 lutego 2018 r. Sygn. akt Ts 110/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Michał Warciński, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej ATM GRUPA S.A. w sprawie zgodności: art. 185 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1489, ze zm.) w zw. z art. 17 i art. 28 ustawy z dnia 16 listopada 2012 r. o zmianie ustawy – Prawo telekomunikacyjne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1445) z art. 2, art. 20, art. 22 i art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 16 maja 2017 r. (data nadania) ATM GRUPA S.A. (dalej: skarżąca, spółka) zakwestionowała zgodność art. 185 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1489, ze zm.; dalej: prawo telekomunikacyjne) w zw. z art. 17 i art. 28 ustawy z dnia 16 listopada 2012 r. o zmianie ustawy – Prawo telekomunikacyjne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1445; dalej: ustawa zmieniająca) w zakresie, w jakim wyłączają możli-wość jednorazowego opłacenia (z góry) opłat za prawo do dysponowania częstotliwością za okres dłuższy niż jeden rok, z art. 2, art. 20, art. 22 i art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została złożona w związku z następującą sprawą. Skarżąca, na podstawie decyzji Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (dalej: Prezes UKE) z 19 gru-dnia 2011 r. (nr DZC-WTV-5157-17/11(20)), uzyskała rezerwację częstotliwości wykorzy-stywanych w służbie radiodyfuzyjnej do 24 lutego 2021 r. Za prawo do dysponowania często-tliwością spółka obowiązana była uiszczać opłaty roczne. Początkowo opłaty te, wyliczane na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 lutego 2005 r. w sprawie rocznych opłat za prawo do dysponowania częstotliwością (Dz. U. Nr 24, poz. 196, ze zm.), wynosiły ok. 70 000 zł rocznie. W dniu 21 stycznia 2013 r. weszła w życie ustawa zmieniająca, a do zno-welizowanego prawa telekomunikacyjnego wydano nowe akty wykonawcze, wśród nich roz-porządzenie Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 2013 r. w sprawie rocznych opłat za prawo do OTK ZU B/2019 Ts 110/17 poz. 84 2 dysponowania częstotliwością (Dz. U. poz. 1586). Opłaty wyliczone na podstawie nowego rozporządzenia były znacznie wyższe i wynosiły 989 926,59 zł rocznie. Skarżąca stanęła na stanowisku, zgodnie z którym opłata roczna powinna obejmować cały okres rezerwacji ustalony w decyzji Prezesa UKE z 19 grudnia 2011 r. i jest sumą dzie-sięciokrotności opłaty ustalonej w pierwszym roku korzystania z częstotliwości. W związku z takim stanowiskiem co do zakresu obowiązków dotyczących ponoszenia przez nią ciężarów publicznych – tj. opłat za dysponowanie częstotliwością w ramach multipleksu nr 1 ‒ skarżą-ca – na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospo-darczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447, ze zm.) – wystąpiła do Prezesa UKE z wnio-skiem o interpretację art. 185 ust. 1 prawa telekomunikacyjnego. Prezes UKE decyzją z dnia 12 czerwca 2013 r. (nr DZC-WTV-5157-54/12(17) udzie-lił interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania art. 185 ust. 1 prawa telekomunikacyj-nego. Organ w szczególności odniósł się do użytego w tym przepisie sformułowania „roczne opłaty” i wyjaśnił, że roczna opłata za prawo do dysponowania częstotliwością nie może być jednorazowo (z góry) wniesiona za kolejne lata w ramach okresu, na który zostało przyznane prawo do dysponowania częstotliwością. Ponownie rozpoznawszy sprawę, Prezes UKE w decyzji z dnia 24 października 2013 r. (nr DZC-WTV-5157-54/12(26)) utrzymał w mocy swą poprzednią decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 24 września 2014 r. (sygn. akt VI SA/Wa 3647/13) oddalił skargę spółki na decyzję Prezesa UKE z 24 paździer-nika 2013 r. Sąd podtrzymał stanowisko tego organu, stwierdzając: „roczne opłaty za prawo do dysponowania częstotliwościami, o których jest mowa w art. 185 P.t. nie mogą być uisz-czone z góry – za okres dłuższy niż rok, czyli za cały okres na który zostało stronie przyznane prawo do dysponowania częstotliwością” (CBOSA). Sąd wskazał również, że na skutek treści wniosku skarżącej i opłacenia wniosku tylko w zakresie jednego stanu faktycznego, który podlegał interpretacji Prezesa UKE, nie była „kwestią do rozstrzygnięcia zmiana przepisów, jaka została ogłoszona ustawą Prawo telekomunikacyjne w zakresie m.in. art. 185, w której wprowadzono zmianę metodologii, obliczania opłaty w sytuacji, kiedy decyzja koncesyjna jest już realizowana przez stronę prowadząca do znacznej podwyżki opłaty rocznej” i w kon-sekwencji „zakres przedmiotowej pisemnej interpretacji pozostaje poza roztrząsaniem pro-blemu, czy wprowadzenie nowelizacji podnoszącej drastycznie wysokość opłaty rocznej po-zostaje w zgodności z Konstytucją RP w sytuacji kiedy strona uzyskała koncesję przed tą zmianą”. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 grudnia 2016 r. (sygn. akt II GSK 1012/15) oddalił skargę kasacyjną skarżącej od wyroku sądu pierwszej instancji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony wolności lub praw. Musi ona spełniać przesłanki jej dopuszczalności, które zostały określone w art. 79 ust. 1 Konstytu-cji, a doprecyzowane w ustawie z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowa-nia przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK). 2. Zgodnie z tymi regulacjami skarga powinna spełniać wymagania określone dla pi-sma procesowego, a nadto zawierać: dokładne określenie ustawy lub innego aktu normatyw-nego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekły ostatecznie o wol-nościach lub prawach albo o obowiązkach określonych w Konstytucji i wobec którego skar-żący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją; wskazanie, jakie konstytucyjne wolności lub prawa i w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zostały naruszone, a także uza-sadnienie wraz z dokładnym opisem stanu faktycznego. Zarzuty sformułowane w skardze OTK ZU B/2019 Ts 110/17 poz. 84 3 muszą uprawdopodabniać niekonstytucyjność kwestionowanej regulacji, co oznacza koniecz-ność wywiedzenia z zaskarżonych przepisów określonej normy, wskazanie właściwych wzor-ców konstytucyjnych wyrażających prawa podmiotowe przysługujące osobom fizycznym bądź prawnym i – przez porównanie treści wynikających z obu regulacji – wykazanie ich wzajemnej niezgodności. Innymi słowy obowiązkiem skarżącego jest nie tylko wskazanie określonego rodzaju naruszonego prawa lub wolności, ale również sformułowanie argumen-tów, które mogłyby uprawdopodobnić postawiony zarzut niekonstytucyjności kwestionowa-nych przepisów. 3. Trybunał Konstytucyjny przypomina także, że skarga konstytucyjna jest środkiem konkretnej kontroli konstytucyjności prawa, co oznacza, że stan faktyczny i prawny ukształ-towany w drodze indywidualnych aktów stosowania prawa, w związku z wydaniem których wniesiono skargę konstytucyjną, ma zasadnicze znaczenie dla oceny warunków formalnych skargi konstytucyjnej. Ustalony w sprawie stan faktyczny, a w szczególności działania podjęte przez skarżą-cą, prowadzą do wniosku, że między orzeczeniami organu i sądów administracyjnych a za-rzucanym przez skarżącą naruszeniem jej praw podmiotowych nie zachodzi związek wyma-gany przez art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 53 u.o.t.p. TK. 3.1. Skarżąca kwestionuje konstytucyjność art. 185 ust. 1 prawa telekomunikacyjnego w brzmieniu: „podmiot, który uzyskał prawo do dysponowania częstotliwością w rezerwacji częstotliwości, uiszcza roczne opłaty za prawo do dysponowania częstotliwością”. Zgodnie natomiast z art. 17 ustawy zmieniającej „[r]ezerwacje częstotliwości wydane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zachowują ważność przez okres, na jaki zostały wydane”, z kolei art. 28 tej ustawy określa termin jej wejścia w życie. 3.2. Odnosząc się do zarzutów sformułowanych przez spółkę, Trybunał podkreśla, że problem konstytucyjny zdefiniowany w skardze tylko prima facie dotyczy możliwości wno-szenia opłat za rezerwację częstotliwości z góry za okres dłuższy niż jeden rok. W rzeczywi-stości spółka, formułując zarzuty naruszenia zasad prowadzenia działalności gospodarczej w kontekście ekonomicznej przewidywalności prowadzenia tej działalności (art. 20 i art. 22 Konstytucji) i ochrony interesów w toku (art. 2 Konstytucji), a także prawa własności (art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji), kwestionuje zgodność ze standardem konstytucyjnym dopuszczalności znacznej zmiany wysokości opłat w czasie trwania 10-letniego okresu, na który wydano de-cyzję o rezerwacji częstotliwości. Naruszenie tychże praw nastąpiło, jej zdaniem, przez orze-czenie o obowiązku ponoszenia opłat rezerwacyjnych na podstawie nowych przepisów. Z tego względu przedmiotem skargi uczyniła, między innymi, art. 17 i art. 28 ustawy zmie-niającej, gdyż treść tych przepisów zmodyfikowała stan prawny w zakresie sposobu ustalania wysokości opłat w odniesieniu do podmiotów, którym rezerwacji częstotliwości dokonano na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów. Uwadze skarżącej uszło jednak to, że treść tych przepisów była prawnie irrelewantna dla ustalenia znaczenia zwrotu „opłata roczna” i dlatego Prezes UKE oraz sądy administra-cyjne, dokonujące interpretacji art. 185 ust. 1 prawa telekomunikacyjnego, w żadnej mierze nie nawiązywały do tych przepisów. W konsekwencji należy uznać, że art. 17 i art. 28 ustawy zmieniającej nie były podstawą prawną orzeczenia o prawach skarżącej i ich merytoryczna kontrola konstytucyjności jest niedopuszczalna w postępowaniu zainicjowanym rozpatrywaną skargą konstytucyjną (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK). 3.3. Trybunał stwierdza także, że skarżąca nie wykazała, iż art. 185 ust. 1 prawa tele-komunikacyjnego prowadzi do naruszenia praw podmiotowych wynikających ze wskazanych OTK ZU B/2019 Ts 110/17 poz. 84 4 w skardze wzorców kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK). Nie mogła spełnić tego wyma-gania, gdyż Prezes UKE oraz sądy administracyjne nie ingerowały ani w prawo własności, ani w wolność działalności gospodarczej. Dokonując wykładni treści tego przepisu, nie odno-siły się bowiem do problemu zmiany wysokości opłat za częstotliwość podczas trwania 10-le-tniego okresu rezerwacji tychże częstotliwości. Wyjaśniły natomiast, że opłata roczna ciąży na zobowiązanym za dany rok i ma być uiszczana w ciągu roku, a nie z góry za kilka lat, bo wówczas byłaby opłatą wieloletnią. Przedmiotem rozważań Prezesa UKE i sądów admini-stracyjnych nie była więc wysokość opłat i ich zmiana, a jedynie ich cykliczność. Takie ramy wydanej interpretacji wyznaczone zostały treścią wniosku skarżącej, w którym przedstawiła problem konsekwencji nieuiszczenia opłaty w odniesieniu do wszystkich stanów faktycznych objętych tym wnioskiem. Trybunał stwierdza zatem, że w orzeczeniu wskazanym przez skar-żącą jako ostateczne sąd nie orzekał o wolności działalności gospodarczej i prawie własności w tych aspektach, w których skarżąca upatruje ich naruszenie. Inne zarzuty skarżącej, tzn. brak przepisów przejściowych, brak ochrony interesów w toku, łamanie zasad nakładania obowiązków daninowych, nie mają związku z treścią kwestionowanego przepisu i nie dotyczą dokonanej przez Prezesa UKE wykładni pojęcia „opłata roczna”. 3.4. Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że proponowana przez skarżącą in-terpretacja art. 185 ust. 1 prawa telekomunikacyjnego, która słowu „roczna” nadaje znaczenie „wieloletnia”, a nawet (jak można uznać w stanie faktycznym, w związku z którym wniesiono skargę) „dziesięcioletnia”, jest przykładem wykładni contra legem. W ocenie Trybunału, jed-noznaczne brzmienie zaskarżonego przepisu skonfrontowane z zarzutem braku możliwości wnoszenia opłat z góry za okres dziesięciu lat przekonuje o oczywistej bezzasadności argu-mentacji skarżącej. Okoliczność ta stanowi – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK – pod-stawę odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. 4. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażale-nia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty doręczenia tego postanowienia.