Ts 110/22

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 26 lutego 2024 r. Pozycja 29 POSTANOWIENIE z dnia 5 grudnia 2023 r. Sygn. akt Ts 110/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Rafał Wojciechowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej A.E. w sprawie zgodności: art. 27 ust. 11a ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa We-wnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74, poz. 676, ze zm.) w zakre-sie, w jakim „przepis ten nie przyznaje osobie, wobec której stosowana była kontrola operacyjna, oraz osobie, której rozmowa podlegała kontroli i utrwale-niu, wskutek kontaktu z osobą kontrolowaną, prawa wniesienia zażalenia na postanowienie sądu w przedmiocie stosowania tej kontroli”, z: 1) art. 45 ust. 1, art. 77 oraz art. 78 w związku z art. 176 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 78 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji, p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 13 maja 2022 r. (data nadania) A.E. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następują-cego stanu faktycznego. Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z 26 października 2015 r. (sygn. akt […]) za-rządził kontrolę operacyjną wobec A.S. W oparciu o materiał dowodowy uzyskany w wyniku jej przeprowadzenia skarżącemu został przedstawiony zarzut popełnienia czynu stypizowane-go w art. 18 § 3 w związku z art. 264 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1138, ze zm.). Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie. Zastępca Przewodniczącej Wydziału XII Karnego Sądu Okręgowego w W. zarządzeniem z 27 grudnia 2021 r. (sygn. akt […]) odmówił przyjęcia tego zażalenia do rozpoznania, uznawszy, że skarżący nie ma legi-tymacji do jego wniesienia. Skarżący złożył zażalenie na powyższe zarządzenie, które Sąd Apelacyjny w W. utrzymał w mocy postanowieniem z 9 lutego 2022 r. (sygn. akt […]). OTK ZU B/2024 Ts 110/22 poz. 29 2 2. Zarządzeniem z 5 lipca 2022 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 14 lipca 2022 r.) Prezes Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżącego, na podstawie art. 130 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.) w związku z art. 36 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i try-bie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393), do usu-nięcia braku formalnego skargi konstytucyjnej przez doręczenie odpisu lub kopii poświad-czonej za zgodność z oryginałem postanowienia Sądu Okręgowego w W. z 26 października 2015 r. (sygn. akt […]). W piśmie procesowym z 21 lipca 2022 r. (data nadania) skarżący ustosunkował się do zarządzenia. Zarządzeniem z 18 maja 2023 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 25 maja 2023 r.) sędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżącego do usunięcia braków formal-nych skargi konstytucyjnej przez: 1) wskazanie adresu zamieszkania skarżącego; 2) wyja-śnienie, w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zakwestionowany art. 27 ust. 11a ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74 poz. 676, ze zm.) w zakresie, w jakim „nie przyznaje osobie, wobec której sto-sowana była kontrola operacyjna, (…) prawa wniesienia zażalenia na postanowienie sądu w przedmiocie stosowania tej kontroli”, narusza powołane w petitum skargi konstytucyjnej wolności lub prawa skarżącego. Skarżący odpowiedział na wezwanie w piśmie z 1 czerwca 2023 r. 3. Zdaniem skarżącego zakwestionowany przepis uniemożliwił mu wniesienie zażale-nia na postanowienie Sądu Okręgowego w W. z 26 października 2015 r. (sygn. akt […]) w przedmiocie zarządzenia kontroli operacyjnej wobec A.S., w wyniku której pozyskano ma-teriały będące podstawą przedstawienia skarżącemu zarzutu w sprawie karnej. W przekonaniu skarżącego skutkowało to naruszeniem jego prawa do zaskarżania orzeczeń, prawa do spra-wiedliwego rozpoznania sprawy przez sąd oraz zamknięciem mu drogi do dochodzenia naruszonych praw. Zaistniała sytuacja godzi, w jego ocenie, w zasadę dwuinstancyjności po-stępowania sądowego (respektowanie tej zasady umożliwiłoby rozpoznanie sprawy z uwzglę-dnieniem zasad rzetelnego postępowania, a w szczególności pozwoliłoby osobie pokrzyw-dzonej ingerencją władzy publicznej na przedstawienie własnego stanowiska w zakresie za-sadności, celowości i legalności stosowania, a następnie wykorzystania podsłuchów wobec niej), narusza zasadę proporcjonalności (ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyj-nych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycz-nym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowi-ska, zdrowia i moralności publicznej albo wolności i praw innych osób, natomiast definityw-ne pozbawienie osoby podsłuchiwanej prawa do skontrolowania decyzji w przedmiocie podsłuchów nie spełnia żadnej z tych przesłanek), a także zasadę demokratycznego państwa prawnego (w demokratycznym państwie prawnym istnieją mechanizmy umożliwiające spra-wowanie kontroli nad władczymi działaniami państwa ingerującymi w podstawowe prawa i wolności jednostki, w celu przeciwdziałania arbitralności tych działań i powszechnemu sto-sowaniu inwigilacji jednostek). Naruszenie prawa do zaskarżenia orzeczenia w przedmiocie kontroli operacyjnej skar-żący łączy ponadto z naruszeniem zasady równości wobec prawa, wskazując, że w treści kwestionowanego przepisu występuje pominięcie prawodawcze. Podnosi, że prawo do za-skarżenia decyzji w przedmiocie kontroli operacyjnej przysługuje wyłącznie jednemu z pod-miotów zainteresowanych treścią rozstrzygnięcia, tj. Szefowi ABW lub Prokuratorowi Gene-ralnemu, natomiast nie zostało przewidziane dla osoby, której prawo do poszanowania życia prywatnego jest w drodze kontroli naruszane. Zwraca ponadto uwagę, że osoby, wobec któ-rych jako podstawę zastosowania kontroli rozmów telefonicznych wskazano art. 237 § 1 lub § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2022 r. OTK ZU B/2024 Ts 110/22 poz. 29 3 poz. 1375, ze zm.; dalej: k.p.k.) mogą – na podstawie art. 240 w związku z art. 459 § 3 k.p.k. – zaskarżyć postanowienie sądu, natomiast osobom poddanym kontroli operacyjnej na pod-stawie ustawy o ABW i AW uprawnienie takie nie przysługuje. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. Trybunał stwierdza, że analizowana skarga konstytucyjna spełnia przesłanki warun-kujące przekazanie jej do rozpoznania merytorycznego, gdyż: – została sporządzona przez umocowanego adwokata (art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK); – wyczerpano przysługującą skarżącemu drogę prawną, ponieważ postanowienie Sądu Apelacyjnego w W. z 9 lutego 2022 r. (sygn. akt […]; dalej: postanowienie Sądu Apelacyjne-go), wskazane jako orzeczenie ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, jest prawo-mocne i nie przysługują od niego zwykłe środki zaskarżenia (art. 77 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 6 u.o.t.p.TK); – dochowany został przepisany, trzymiesięczny termin wniesienia skargi konstytucyj-nej (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), albowiem odpis postanowienia Sądu Apelacyjnego został doręczony skarżącemu 14 lutego 2022 r. (co udokumentowano zgodnie z wymogiem przewi-dzianym w art. 53 ust. 1 pkt 5 u.o.t.p.TK), a skarga została wniesiona do Trybunału 13 maja 2022 r.; – określono przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK); – wskazano, które konstytucyjne prawa i wolności oraz w jaki sposób, zdaniem skar-żącego, zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK); – przedstawiono uzasadnienie sformułowanych zarzutów (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK) oraz stan faktyczny sprawy (art. 53 ust. 1 pkt 4 u.o.t.p.TK). 3. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna nie jest obarczona nieusuwalnymi bra-kami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, a sformułowane w niej zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. W tym stanie rzeczy – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowiono jak w sentencji.