Ts 111/18

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 22 czerwca 2020 r. Pozycja 194 POSTANOWIENIE z dnia 18 lutego 2020 r. Sygn. akt Ts 111/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jakub Stelina, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.T. w sprawie zgodności: art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240, ze zm.) z art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 12 lipca 2018 r. (data nadania) M.T. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez radcę prawnego ustanowionego pełnomocnikiem z wyboru, wystąpiła z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. Wnioskiem z 29 lipca 2016 r. skarżąca zwróciła się do Ministra Infrastruktury i Bu-downictwa (dalej: MIiB) o umorzenie należności pieniężnych zasądzonych od niej na rzecz Skarbu Państwa Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. Pismem z 23 grudnia 2016 r. (znak […], […]) MIiB odmówił uwzględnienia wniosku i umorzenia postępowania. W związku z powyższym, 17 stycznia 2017 r. skarżąca wezwała MIiB do usunięcia naruszenia prawa poprzez załatwienie ww. wniosku w formie decyzji ad-ministracyjnej. Pismem z 10 lutego 2017 r. (znak […]) MIiB poinformował, że nie znajduje podstaw do zmiany formy udzielonej wcześniej odpowiedzi. Podkreślił, że bezumowne korzystanie z cudzej własności (np. nieruchomości) regulują przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1145) i dlatego nie prowadzi się w tej sprawie postępowania administracyjnego. W związku z powyższym, pismem z 6 marca 2017 r. skarżąca wniosła do Wojewódz-kiego Sądu Administracyjnego w W. (dalej: WSA) skargę na bezczynność MIiB w przed-miocie niewydania decyzji rozstrzygającej wniosek z 29 lipca 2016 r., którą postanowieniem z 18 maja 2017 r. (sygn. akt […]) WSA odrzucił podnosząc, że „rozpatrzenie wniosku OTK ZU B/2020 Ts 111/18 poz. 194 2 o umorzenie przedmiotowych należności nie jest dokonywane w ramach postępowania ad-ministracyjnego i nie przybiera procesowej formy decyzji albowiem żaden z przepisów pra-wa powszechnie obowiązującego nie przewiduje takiej formy działania organu w sprawie, której przedmiotem jest ocena wniosku. Akt ten nie może być też utożsamiany z innymi ak-tami podlegającymi kontroli sądów administracyjnych” (postanowienie WSA, s. 5-6). Od powyższego orzeczenia skarżąca wniosła skargę kasacyjną, którą Naczelny Sąd Administra-cyjny (dalej: NSA) postanowieniem z 22 lutego 2018 r. (sygn. akt […]) oddalił, podtrzymu-jąc stanowisko WSA w całości. Skargę konstytucyjną wniesiono do Trybunału 12 lipca 2018 r. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 4 września 2019 r. wezwano skarżącą do usunięcia, w terminie 7 dni, braków formalnych wniesionej skargi przez: 1) do-ręczenie pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej, a także do reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym (art. 53 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 44 ust. 1 u.o.t.p. TK); 2) wskazanie orzeczenia ostatecz-nego w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 3) doręczenie orygi-nału albo poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii postanowienia WSA z 18 maja 2017 r. (sygn. akt […]) wraz z uzasadnieniem; 4) precyzyjne wskazanie, jakie wolności lub prawa skarżącej wyrażone w art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 2 Konstytu-cji oraz w jaki sposób zostały naruszone przez zakwestionowany art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240, ze zm.). Pismem procesowym z 16 września 2019 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącej ustosunkował się do wezwania w sprawie usunięcia braków formalnych skargi. Przedłożył poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię postanowienia WSA z 18 maja 2017 r. (sygn. akt […]) wraz z uzasadnieniem oraz wyjaśnił, że ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji stanowi postanowienie NSA z 22 lutego 2018 r. (sygn. akt […]), które doręczone mu zostało 12 kwietnia 2018 r. W odniesieniu do pełnomocnictwa wskazał, że załączył je do skargi i w związku z tym nie zawiera ona braku formalnego. Z ostrożności procesowej (jak podkreślił) przedłożył raz jeszcze uwierzytelnioną kopię uprzednio złożone-go pełnomocnictwa. W zakresie natomiast sprecyzowania, jakie wolności lub prawa wyrażo-ne w art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 2 Konstytucji oraz w jaki sposób zostały naruszone przez kwestionowany przepis – cytując fragment skargi konstytucyjnej wyjaśnił, że odpowiedzi na to pytanie już udzielił. W związku z powyższym, uznał wezwanie za bezprzedmiotowe. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowa-nia przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeli-minowaniu już w początkowej fazie postępowania spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub jest oczywiście bezzasadna. Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw. Ma ona gwarantować, że obowiązujące w systemie prawa akty normatywne nie będą stanowiły źródła ich naruszeń. Jej merytoryczne rozpoznanie uzależnione jest od spełnienia licznych przesłanek, wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i z przepisów u.o.t.p. TK. Po pierwsze, zaskarżony w niej przepis powinien być podstawą prawną ostatecznego orzeczenia wydanego przez sąd lub organ administracji publicznej w indywidualnej sprawie OTK ZU B/2020 Ts 111/18 poz. 194 3 skarżącej. Po drugie, skarżąca musi uprawdopodobnić naruszenie wskazanych w skardze kon-stytucyjnej wolności lub praw. Po trzecie, źródłem ich naruszenia powinna być normatywna treść kwestionowanych przepisów, zaś sposób naruszenia musi zostać określony przez skar-żącą w uzasadnieniu wnoszonej skargi. Dopiero kumulatywne spełnienie tak rozumianych przesłanek warunkuje możliwość skutecznego wniesienia, a następnie merytorycznego rozpa-trzenia skargi konstytucyjnej przez Trybunał. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego rozpatrywana skarga nie spełnia powyższych wymagań. Po pierwsze, zakwestionowany art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finan-sach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 869, ze zm.; dalej: u.f.p.) nie zawiera treści normatywnych odnoszących się do sfery praw i wolności konstytucyjnie chronionych. Odnosi się jedynie do formy i trybu stosowania ulg (tj. umorze-nia, odroczenia czy rozłożenia na raty) w zapłacie należności cywilnoprawnych. Ma więc charakter wyłącznie informacyjny, który nie przesądza w sposób władczy o przysługujących skarżącej prawach lub wolnościach konstytucyjnych i tym samym nie może stanowić przed-miotu skargi konstytucyjnej. Okoliczność ta – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p TK – stanowi samodzielną przesłankę odmowy nada-nia skardze dalszego biegu. Po drugie, skarżąca mimo wezwania do usunięcia braków formalnych nie wskazała, jakie wolności lub prawa wyrażone w art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 2 Konstytucji – oraz w jaki sposób – zostały naruszone przez zakwestionowany art. 58 ust. 2 u.f.p. Jak podnosi się w orzecznictwie Trybunału „skarżący obowiązany jest przedstawić konkretne i przekonywające argumenty świadczące o niekonstytucyjności zakwestionowa-nych regulacji. Tym samym skarżący nie tylko winien wskazać, jakie konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone kwestionowaną regulacją, lecz także opisać »sposób« tego naru-szenia. Argumenty te muszą koncentrować się na problemie merytorycznej niezgodności za-chodzącej między unormowaniami stanowiącymi przedmiot skargi konstytucyjnej oraz tymi, które określone są w niej jako wzorce kontroli (zob. postanowienie TK z 8 maja 2009 r., sygn. Ts 242/07, OTK ZU nr 5/B/2009, poz. 373). Tym samym nie wystarczy, że skarżący wskaże określone przepisy oraz przepisy konstytucyjne, z którymi są one, w jego opinii, niezgodne. Musi on także wyjaśnić, na czym owa niezgodność polega. Jest to przesłanka konieczna do uznania dopuszczalności skargi konstytucyjnej” (postanowienie TK z 2 lutego 2012 r., sygn. SK 14/09, OTK ZU nr 2/A/2012, poz. 17). Przesłanka odpowiedniego uzasadnienia zarzutów nie powinna być traktowana powierzchownie i instrumentalnie (zob. wyrok TK z 19 paź-dziernika 2010 r., sygn. P 10/10, OTK ZU nr 8/A/2010, poz. 78; postanowienie TK z 25 lute-go 2015 r., sygn. Tw 37/14, OTK ZU nr 1/B/2015, poz. 3). Trybunał zauważa, że o ile z prze-słanego przez skarżącą pisma usuwającego braki formalne skargi można wywieść, że jako ostateczne orzeczenie wskazała postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lu-tego 2018 r. (sygn. akt […]), o tyle nie można uznać, że usunęła braki w wyżej wymienionym zakresie. Skarżąca ograniczyła się jedynie do powtórzenia treści skargi. Co więcej, jedno-znacznie wyraziła również wolę nieusunięcia braków formalnych skargi w niniejszym przed-miocie. W związku z powyższym, Trybunał stwierdza, że skarga konstytucyjna nie spełnia wymogów przewidzianych w ustawie i mimo wezwania do usunięcia braków formalnych w wyznaczonym terminie, skarżąca tego nie uczyniła. Z tego względu – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p. TK – Trybunał odmówił nadania jej dalszego biegu. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak na wstępie. OTK ZU B/2020 Ts 111/18 poz. 194 4 POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażale-nia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.