Ts 112/20

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 18 listopada 2021 r. Pozycja 162 POSTANOWIENIE z dnia 20 października 2021 r. Sygn. akt Ts 112/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zielonacki – przewodniczący Michał Warciński – sprawozdawca Julia Przyłębska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 23 marca 2021 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej syndy-ka masy upadłości […] Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w P., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 5 sierpnia 2020 r. (data nadania) syndyk masy upadłości […] Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w P. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o stwierdzenie, że art. 134 ust. 1a zdanie drugie ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228, ze zm.; dalej: prawo upadłościowe), „rozumiany jako nieprzyznający syndykowi prawa do wniesienia zażalenia na postanowienie sędziego-komisarza, wydane na podstawie art. 134 ust. 1a zd[anie] [pierwsze], w sytuacji, gdy postanowienie to zostało wydane w wyniku rozpoznania wniosku syndyka”, jest niezgodny z art. 78 zdanie pierwsze Konstytucji. 2. Zdaniem skarżącego zakwestionowany w skardze konstytucyjnej przepis, przez to, że nie przyznaje syndykowi prawa do wniesienia zażalenia na postanowienie sędziego-komisarza, wydanego na skutek rozpoznania wniosku syndyka, narusza jego prawo do zaskarżenia orzeczenia wydanego w pierwszej instancji (art. 78 zdanie pierwsze Konstytucji). Skarżący dowodzi, że syndyk, „mimo statusu organu postępowania, jest swoistym depozyta-riuszem interesu wierzycieli upadłego”. W związku z tym, jak podkreślił, „skarga konstytu-cyjna została wniesiona przez syndyka występującego jako depozytariusz interesu wierzy-cieli, którzy to wierzyciele w toku postępowania upadłościowego tracą uprawnienia do samodzielnego dochodzenia roszczeń z tytułu bezskuteczności czynności prawnych upa- OTK ZU B/2021 Ts 112/20 poz. 162 2 dłego”. Dlatego, jak zaznaczył, „naruszenie konstytucyjnego prawa do dwuinstancyjnego postępowania, należy w niniejszej sprawie odnosić do sfery konstytucyjnych praw i wolności wierzycieli upadłego, a nie syndyka jako takiego”. 3. Postanowieniem z 23 marca 2021 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 30 marca 2021 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, stwierdziwszy, że nie spełnia ona przesłanek określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanych w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393). Try-bunał zwrócił uwagę, że zakres podmiotowy art. 78 Konstytucji obejmuje jedynie strony (uczestników) postępowania, a więc podmioty, których praw lub obowiązków dotyczy roz-strzygnięcie wydane w pierwszej instancji, nawet jeżeli prawo nie przewiduje udziału tych podmiotów w postępowaniu prowadzącym do wydania danego rozstrzygnięcia (wyrok TK z 14 marca 2006 r., sygn. SK 4/05, OTK ZU nr 3/A/2006, poz. 29). Syndyk nie jest uczestni-kiem, lecz organem postępowania, dlatego nie posiada przymiotu strony. W związku z tym wskazany przez niego art. 78 Konstytucji nie jest adekwatnym wzorcem kontroli dla zakwe-stionowanego w skardze przepisu. Zdaniem Trybunału przekazania skargi do merytorycznej oceny nie uzasadniał także argument, jakoby naruszenie art. 78 Konstytucji należało odnosić do sfery konstytucyjnych praw i wolności wierzycieli upadłego, a nie syndyka. Powyższe stwierdzenie Trybunał uznał za sprzeczne z art. 79 ust. 1 Konstytucji, który stanowi, że upra-wnionym do wystąpienia ze skargą jest „każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zo-stały naruszone”. 4. W zażaleniu złożonym 2 kwietnia 2021 r. (data nadania) skarżący zarzucił, że Try-bunał, odmawiając przyjęcia skargi konstytucyjnej do rozpoznania, naruszył art. 79 ust. 1 Konstytucji. Według skarżącego Trybunał błędnie przyjął, że przepis ten nie legitymuje syn-dyka, jako organu postepowania, do wystąpienia ze skargą konstytucyjną w sprawie stwier-dzenia niezgodności z Konstytucją art. 134 ust. 1a zdanie drugie prawa upadłościowego. Skarżący zwrócił uwagę, że w sprawach dotyczących sankcji bezskuteczności czynności prawnych upadłego jest on depozytariuszem interesów wierzycieli upadłego, którzy z mocy ustawy pozbawieni są możliwości samodzielnego dochodzenia roszczeń związanych z tą sankcją. Ta czynność została powierzona wyłącznie syndykowi. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że syndyk działający w interesie ogółu wierzycieli jest stroną postępowania. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę-powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Trybunał stwierdza, że rozpatrywana skarga konstytucyjna, a w konsekwencji zażale-nie na postanowienie o odmowie przyjęcia jej do rozpoznania są oczywiście bezzasadne. Nawiązując do zarzutu skarżącego o rzekomej nieprawidłowości („absurdalności”) wykładni zaprezentowanej przez Trybunał Konstytucyjny w zaskarżonym postanowieniu (uzasadnienie zażalenia, s. 5), należy skonstatować, że to argumentacja skarżącego zawiera poważne braki, w szczególności natury racjonalnej i merytorycznej. Zatroskany o interes prawny wierzycieli upadłego syndyk (profesjonalny prawnik), czemu daje nieustannie dowód w uzasadnieniu zażalenia, zdaje sobie sprawę z tego, że wierzycielom wprost przysługuje OTK ZU B/2021 Ts 112/20 poz. 162 3 środek zaskarżenia w postaci zażalenia na postanowienie sędziego-komisarza (art. 134 ust. 1a zdanie drugie ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe, tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1228, ze zm.). Dogłębnie i nie pozostawiając w tej kwestii żadnych wątpliwości wyłoży-ły tę kwestię w przedmiotowej sprawie sądy obydwu instancji. Konstytucyjne prawo do za-skarżenia (art. 78 Konstytucji) zostało zatem w sferze ustawodawstwa zwykłego w oczywisty sposób zrealizowane. Zważywszy na to, żądanie uznania przedmiotu kontroli za niezgodny z art. 78 Konstytucji, jeżeli rozumiany jest w ten sposób że nie przyznaje środka zaskarżenia syndykowi – „swoistemu depozytariuszowi interesów wierzycieli upadłego”, trzeba ocenić jako co najmniej nieporozumienie. Przyjmując do merytorycznego rozpoznania niniejszą skargę Trybunał Konstytucyjny musiałby bowiem uznać, że konstytucyjne prawo do zaskar-żenia obejmuje, obok bezpośrednio przysługującego jednostce prawa do zaskarżenia, zreali-zowanego już w ustawie, także prawo do zaskarżenia przez „swoistego depozytariusza intere-sów wierzycieli upadłego”. Trybunał Konstytucyjny stwierdzając oczywistą bezzasadność skargi konstytucyjnej, nie odnosi się już do zarzutów formułowanych w zażaleniu jako zarzutów bezprzedmioto-wych. Z tych względów należało postanowić jak w sentencji (art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK w związku z art. 61 ust. 8 u.o.t.p.TK).