Ts 116/19

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 21 marca 2022 r. Pozycja 56 POSTANOWIENIE z dnia 22 lutego 2022 r. Sygn. akt Ts 116/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bartłomiej Sochański – przewodniczący Jakub Stelina – sprawozdawca Jarosław Wyrembak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 11 września 2020 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej K.R., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 25 lipca 2019 r. (data nadania), K.R. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika usta-nowionego z wyboru, wystąpił o stwierdzenie, że art. 292 w związku z art. 172, art. 285 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459, ze zm.) w zakresie, w jakim ,,stanowią one podstawę prawną nabycia w drodze zasiedzenia przed 3 sierpnia 2008 r. służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorcy przesyłowego” jest niezgodny z art. 64 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1, a także art. 21 ust. 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a ponadto z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175). Skarżący wskazał, że przedmiotem skargi jest utrwalona w orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych wykładnia zakwestionowanych przepisów, zgodnie z którą możliwe jest nabycie przez zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadającej w swej treści służebności przesyłu przed 3 sierpnia 2008 r., tj. przed dniem wprowadzenia do ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93, ze zm.) przepisów regulujących instytucję służebności przesyłu. Wykładnia ta narusza, jego zdaniem, prawo własności, zasadę demokratycznego państwa prawnego, proporcjonalności oraz równości. OTK ZU B/2022 Ts 116/19 poz. 56 2 2. Postanowieniem z 11 września 2020 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 28 września 2020 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze kon-stytucyjnej wskazując, że pełnomocnictwo – przesłane w ramach wykonania zarządzenia sędziego TK z 30 stycznia 2020 r. wzywającego do usunięcia braków formalnych skargi – udzielone zostało 17 lutego 2020 r., czyli już po otrzymaniu tego wezwania. Trybunał pod-kreślił również, że zostało ono udzielone do reprezentowania skarżącego w sprawie opatrzo-nej sygnaturą Ts 116/19, która została nadana skardze już po jej wniesieniu do Trybunału. Wskazał także, że nie jest możliwe potwierdzenie czynności procesowych dokonanych przez niewłaściwie umocowanego pełnomocnika, ponieważ naruszałoby to bezwzględny wymóg przewidziany w art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę-powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (DZ. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.p.t.TK). 3. W zażaleniu z 5 października 2020 r. (data nadania) skarżący zakwestionował po-stanowienie Trybunału z 11 września 2020 r. w całości, wnosząc o jego zmianę i nadanie bie-gu skardze konstytucyjnej oraz przyjęcie jej do rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił ,,naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 44 ust. 1 i [art.] 61 ust. 3 i 4 pkt 2 [u.o.t.p.TK] w związku z art. 36 [u.o.t.p.TK] w związku z art. 130 § 3 [ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.)]”. Zdaniem skarżącego, skoro Trybunał dostrzegł brak pełnomocnictwa i wezwał do jego usunięcia, to skarżący powinien mieć ,,realną możliwość usunięcia tego braku, tj. przedstawienia dokumentu prezentującego wolę strony w ustanowieniu pełnomoc-nika oraz popierającego poczynione przez niego w sprawie czynności”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Kon-stytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze-de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że kwestionowane postanowienie jest prawi-dłowe, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. 3. Trybunał przypomina, że przesłane pełnomocnictwo zostało udzielone 17 lutego 2020 r., czyli już po wezwaniu skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi. Ponadto zostało ono udzielone do reprezentowania skarżącego w sprawie opatrzonej sygnaturą Ts 116/19, która została nadana skardze już po jej wniesieniu do Trybunału. Okoliczności te jednoznacznie wskazują, że skarga została sporządzona przez niewłaściwie umocowanego pełnomocnika, przez co doszło do naruszenia art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK. W zażaleniu skarżący wskazał, że nie budzi wątpliwości okoliczność faktyczna doty-cząca daty udzielenia pełnomocnictwa. Problem prawny – jego zdaniem – dotyczy ,,nastę-pczego potwierdzenia przez stronę czynności procesowej dokonanej przez osobę działającą w charakterze pełnomocnika, ale bez należytego umocowania w chwili dokonywania tych OTK ZU B/2022 Ts 116/19 poz. 56 3 czynności, przy czym ,,rozważania należy zawęzić do kwestii dopuszczalności zatwierdzenia czynności dokonanych przez osobę, która mogła być pełnomocnikiem”. Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że nie budzi wątpliwości okolicz-ność, iż ,,Trybunał nie był uprawniony do odmowy nadania biegu skardze bez wyznaczenia stronie terminu, w ciągu którego może ona potwierdzić czynność procesową w postaci wnie-sienia skargi i działania za nią przed Trybunałem”. Zgodnie z art. 36 u.o.t.p.TK w zakresie nieuregulowanym w u.o.t.p.TK do postępowania przed Trybunałem stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.; dalej: k.p.c.). Skarżący, powołując się na treść art. 97 § 2 k.p.c. wskazał, że przepis ten ,,pozwala na wyznaczenie stronie terminu do wyznaczenia pełnomoc-nika albo przedstawienia zatwierdzenia swej czynności przez tę stronę”. Zdaniem Trybunału zajęte przez skarżącego stanowisko – na gruncie postępowania zainicjowanego wniesieniem skargi konstytucyjnej – należy uznać za nietrafione, bowiem do wniesienia skargi konstytu-cyjnej ma zastosowanie art. 53 ust. 2 pkt 3 u.o.t.p.TK, który wskazuje wymóg dołączenia do skargi pełnomocnictwa szczególnego. Niespełnienie tego warunku jest brakiem formalnym, podlegającym usunięciu w trybie art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK. Natomiast potwierdzenie czynności procesowej przewidziane w art. 97 k.p.c. ma zastosowanie do czynności procesowych, które mają miejsce już po zainicjowaniu postępowania. Znajduje to odzwierciedlenie w orzecznic-twie Sądu Najwyższego, który wskazał, że na gruncie postępowania cywilnego brak umoco-wania adwokata do wniesienia skargi kasacyjnej nie może być uzupełniony przez zatwierdze-nie tej czynności procesowej przez stronę (zob. postanowienie SN z 7 marca 2000 r., sygn. akt IV CZ 12/00, Legalis). W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.