Ts 117/21

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 13 kwietnia 2023 r. Pozycja 84 POSTANOWIENIE z dnia 16 listopada 2021 r. Sygn. akt Ts 117/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Piotrowicz, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej D.G. w sprawie zgodności: art. 357 § 21 w związku z art. 741 § 1 i art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.) w zakresie, w jakim wyżej powołane „przepisy nie przyznają obowiązanemu przymiotu strony postępowania zabezpieczającego, jeżeli nie jest on stroną po-stępowania rozpoznawczego”, z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji Rzeczypo-spolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 21 kwietnia 2021 r. (data nadania) D.G. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. 1. Sąd Rejonowy w G. Wydział I Cywilny (dalej: Sąd Rejonowy) postanowieniem z 7 lipca 2020 r. (sygn. akt […]) zabezpieczył roszczenie powódki przeciwko Gminie Miasta G. o ustalenie, że „powódce przysługuje prawo do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu oraz o nakazanie wstrzymania wykonania wprowadzenia w posiadanie i opróżnienia lokalu mieszkalnego (…) w G. – poprzez wstrzymanie wykonania tytułu wykonawczego w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w G. z 5 sierpnia 2019 r. o przysądzeniu własności, sygn. akt […]”, na podstawie którego skarżący stał się właścicielem wymienionego lokalu miesz-kalnego. Pismem z 7 września 2020 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia powyższego postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia i doręczenie jego odpisu wraz z uza-sadnieniem. 2. Postanowieniem z 10 września 2020 r. (sygn. akt jw.) Sąd Rejonowy odrzucił wnio-sek skarżącego „jako złożony przez osobę nieuprawnioną, niebędącą stroną postępowania”. OTK ZU B/2023 Ts 117/21 poz. 84 2 W uzasadnieniu podał, że na mocy art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.; dalej: k.p.c.) odpowiednie zastosowanie w postępowaniu zabezpieczającym ma art. 357 § 21 k.p.c. Zgodnie z tym prze-pisem postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym sąd uzasadnia tylko wtedy, gdy pod-lega ono zaskarżeniu i tylko na żądanie strony zgłoszone w terminie tygodnia od dnia dorę-czenia postanowienia. Postanowienie z uzasadnieniem doręcza się tylko tej stronie, która za-żądała sporządzenia uzasadnienia i doręczenia postanowienia z uzasadnieniem. Sąd uznał, że stronami przedmiotowego postępowania jest powódka i Gmina Miasta G. jako pozwana. Skarżący nie jest zaś stroną procesu. Nie zgłosił również w nim udziału jako np. interwenient uboczny. Zdaniem Sądu okoliczność, że „w drodze postępowania egzekucyjnego stał się on właścicielem lokalu, którego dotyczy żądanie pozwu, jak i postanowienie o udzielenie zabez-pieczenia, nie oznacza (…), że należy traktować go «jak» stronę procesu. Niezależnie od tego, że postępowanie o udzieleniu zabezpieczenia faktycznie zobowiązuje [skarżącego] do zanie-chania czynności w celu wprowadzenia go w posiadanie i opróżnienie lokalu, [skarżącemu] nie przysługuje status strony procesu, nie występuje on też jako interwenient uboczny i dlate-go nie jest uprawniony do żądania sporządzenia uzasadnienia postanowienia z 7 lipca 2020 r. o udzieleniu zabezpieczenia” (s. 2 uzasadnienia postanowienia). Pismem z 2 października 2020 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowie-nie, które Sąd Rejonowy postanowieniem z 19 stycznia 2021 r. (sygn. akt […]) oddalił. 3. W skardze konstytucyjnej skarżący stwierdził, że art. 357 § 21 w związku z art. 741 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c. „jest niezgodny z przepisami art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP, gdyż rozumiany w ten sposób, że nie jest stroną postępowania zabezpieczającego obowiązany niebędący stroną postępowania rozpoznawczego, pozbawia podmiot, którego, chociażby tym-czasowo, pozbawiono możliwości realizowania prawa własności uprawnienia do żądania zweryfikowania zasadności owego pozbawienia przez sąd w postępowaniu instancyjnym” (s. 4 uzasadnienia skargi konstytucyjnej). Określając powód wskazania w petitum skargi kon-stytucyjnej art. 357 § 21 k.p.c. jako niezgodnego z podanymi przepisami Konstytucji wyjaśnił, że Sąd Rejonowy, na podstawie tego przepisu, „odmówił skarżącemu sporządzenia uzasad-nienia postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia i w efekcie pozbawił go możliwości za-skarżenia tego postanowienia, tj. orzekł prawomocnie o jego prawach” (s. 4 uzasadnienia skargi konstytucyjnej). Skarżący poinformował, że od postanowienia Sądu Rejonowego z 19 stycznia 2021 r. „kończącego postępowanie w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia nie przysługiwał obo-wiązanemu żaden nadzwyczajny środek zaskarżenia, w związku z czym żaden taki środek nie został wniesiony” (s. 4 uzasadnienia skargi konstytucyjnej). 4. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 28 maja 2021 r., wydanym na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393), skarżący został wezwany do usunięcia, w zakreślonym terminie, braków formalnych skargi konstytucyjnej przez doręcze-nie dwóch odpisów skargi konstytucyjnej z załącznikami oraz udokumentowanie daty (poda-nej jako 28 stycznia 2021 r.) doręczenia skarżącemu postanowienia Sądu Rejonowego z 19 stycznia 2021 r. (sygn. akt […]) poprzez doręczenie poświadczonej za zgodność z orygi-nałem koperty wraz z monitoringiem przesyłki Poczty Polskiej lub potwierdzenia jej odbioru. W odpowiedzi na zarządzenie skarżący, w załączeniu do pisma z 7 czerwca 2021 r. (data nadania), przesłał potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopertę, w której pełnomoc-nik skarżącego otrzymał postanowienie Sądu Rejonowego z 19 stycznia 2021 r. (sygn. akt […]) wraz z kopią duplikatu potwierdzenia odbioru wymienionej przesyłki (sąd reklamował przesyłkę na poczcie) oraz dwa odpisy skargi konstytucyjnej z załącznikami. OTK ZU B/2023 Ts 117/21 poz. 84 3 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona określone przez prawo wymagania oraz gdy nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. 2. Skarga konstytucyjna jest kwalifikowanym środkiem ochrony wolności lub praw, który musi spełniać szereg przesłanek warunkujących jego dopuszczalność. Zasadniczo zosta-ły one uregulowane w art. 79 ust. 1 Konstytucji. Doprecyzowanie wymienionego przepisu Konstytucji nastąpiło w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, który zobowiązuje skarżącego do okre-ślenia kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie któ-rego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji i w stosunku do którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją. W świetle powołanych regulacji praw-nych przedmiotem zaskarżenia mogą być zatem jedynie przepisy, na podstawie których sąd orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji. W rozpoznawanej skardze konstytucyjnej skarżący zakwestionował art. 357 § 21 w związku z art. 741 § 1 i art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowa-nia cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.; dalej: k.p.c.). Sąd Rejonowy w G. Wydział I Cywilny (dalej: Sąd Rejonowy) postanowieniem z 10 września 2020 r. (sygn. akt […]) od-rzucił wniosek skarżącego o sporządzenie uzasadnienia postanowienia z 7 lipca 2020 r. (sygn. akt jw.). Powołując się na art. 357 § 21 k.p.c. oraz art. 13 § 2 k.p.c., na mocy którego przepis wymieniony na wstępie ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu zabezpieczającym, stwierdził, że wniosek został złożony przez osobę nieuprawnioną, która nie była stroną postę-powania. Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie, które Sąd Rejonowy postanowie-niem z 19 stycznia 2021 r. (sygn. akt […]) oddalił. Powyższe postanowienie uprawomocniło orzeczenie z 10 września 2020 r. Nadało ostateczny charakter merytorycznemu rozstrzygnię-ciu o wolnościach lub prawach skarżącego. Odnosząc powyższe do podanego w petitum skargi konstytucyjnej przedmiotu zaskar-żenia w postaci wskazanych przez skarżącego przepisów, Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że zakwestionowany art. 741 § 1 k.p.c., zgodnie z którym na postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie zabezpieczenia przysługuje zażalenie, nie był podstawą prawną okre-ślonego orzeczenia oraz nie został powołany w sprawie. Oznacza to, że przepis ten został nie-prawidłowo wskazany jako przedmiot kontroli. 3. Skarżący, jak stwierdził Trybunał, spełnił wymóg zawarty w art. 79 ust. 1 Konsty-tucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, wskazując jako przedmiot kontroli art. 357 § 21 oraz art. 13 § 2 k.p.c. W związku z tym analizie poddano następnie spełnienie warunku określonego w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK w postaci obowiązku uzasadnienia zarzutu nie-zgodności kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie. W świetle tego przepisu skarżący był związany nakazem wykazania bezpo-średniego związku pomiędzy treścią zaskarżonych przepisów a naruszeniem podanych wol-ności lub praw konstytucyjnych, czyli uprawdopodobnienia, że naruszenie to było wynikiem określonego sformułowania kwestionowanych regulacji ustawowych, którym zarzucana jest niekonstytucyjność. OTK ZU B/2023 Ts 117/21 poz. 84 4 Na skarżącym ciążył zatem obowiązek skonfrontowania treści zaskarżonego w skar-dze konstytucyjnej art. 357 § 21 k.p.c. oraz art. 13 § 2 k.p.c. ze wskazanym w petitum skargi prawem do sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 oraz art. 78 Konstytucji. Zgodnie z pierw-szym z powołanych przepisów k.p.c. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym sąd uzasadnia tylko wtedy, gdy podlega ono zaskarżeniu, i tylko na żądanie strony zgłoszone w terminie tygodnia od dnia doręczenia postanowienia. Postanowienie z uzasadnieniem dorę-cza się tylko tej stronie, która zażądała sporządzenia uzasadnienia i doręczenia postanowienia z uzasadnieniem. Art. 13 § 2 k.p.c. stanowi natomiast, że przepisy o procesie stosuje się od-powiednio do innych rodzajów postępowań unormowanych w niniejszym kodeksie, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Trybunał uznał, że skarżący nie dopełnił wskazanego na wstępie warunku. Nie wykazał bowiem, że do naruszenia jego praw podmiotowych doszło z powodu treści zakwestionowanych regulacji. Argumentacja skarżącego opiera się na kwe-stionowaniu wydanego w sprawie postanowienia oraz stanowiska Sądu wyrażonego w jego uzasadnieniu. W ocenie skarżącego „sąd w obu postanowieniach (z 10 września 2020 r. i z 19 stycznia 2021 r.) błędnie uznał, iż stroną postępowania zabezpieczającego, będącego postępowaniem wpadkowym, jest wyłącznie strona postępowania głównego (rozpoznawcze-go). Rozróżnić należy bowiem te dwa postępowania, uregulowane w dużej mierze niezależnie od siebie przepisami Kodeksu postępowania cywilnego” (s. 2 uzasadnienia skargi konstytu-cyjnej). W jego ocenie „odmowa obowiązanemu możliwości zaskarżenia postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia (w następstwie odrzucenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia postanowienia, które miało zostać zaskarżone), tj. osobie, która na podstawie owego posta-nowienia jest pozbawiona możliwości realizowania swego prawa własności, stanowi narusze-nie praw chronionych konstytucyjnie” (s. 3 uzasadnienia skargi konstytucyjnej). Powołując art. 357 § 21 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. skarżący uznał, że wykładnią wymienionych „przepisów Kodeksu postępowania cywilnego dokonaną przez sąd, pozbawiony został prawa do bycia wysłuchanym w swojej sprawie – sąd po prostu pozbawił go prawa korzystania z jego własności i jednocześnie odmówił wysłuchania go zamykając drogę do wniesienia za-żalenia. Tym samym [skarżącemu] odmówiono prawa do rozpoznania jego sprawy właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, tj. sprawy pozbawienia możliwości realizowania prawa własności nieruchomości” (s. 3 uzasadnienia skargi konstytucyjnej). Argumentacja skarżącego, jak stwierdza Trybunał Konstytucyjny, podana w uzasad-nieniu rozpoznawanej skargi konstytucyjnej, nie spełnia warunku określonego w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK. W związku ze stanowiskiem skarżącego wyrażonym w uzasadnieniu skargi konstytu-cyjnej Trybunał podkreśla, że przedmiotem skargi może być tylko przepis, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, z którego wydaniem skarżący wiąże naru-szenie przysługujących mu wolności lub praw konstytucyjnych. Nie może być nim natomiast słuszność wydania rozstrzygnięcia. W ramach skargi konstytucyjnej Trybunał nie dokonuje kontroli sposobu stosowania przepisów przez organy orzekające w sprawie, ponieważ nie pełni funkcji kolejnej instancji sądowej w ramach rozpoznania konkretnego sporu istniejącego między stronami. Trybunał, jako sąd prawa, nie jest powołany do oceny indywidulanego roz-strzygnięcia sądowego pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, czy nawet Kon-stytucją (zob. postanowienie TK z 5 listopada 2015 r., sygn. Ts 265/15, OTK ZU B/2016, poz. 222). Trybunał Konstytucyjny jest sądem prawa, którego zadaniem – z woli ustawodaw-cy konstytucyjnego – jest ocena zgodności z przepisami Konstytucji podstawy normatywnej ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie podmiotu wnoszącego skargę konstytucyjną (zob. postanowienie TK z 7 lutego 2012 r., sygn. Ts 309/11, OTK ZU nr 2/B/2013, poz. 191). Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że podany w petitum niniejszej skargi konsty-tucyjnej wniosek o stwierdzenie, że kwestionowane przepisy w zakresie, w jakim „nie przy-znają obowiązanemu przymiotu strony postępowania zabezpieczającego, jeżeli nie jest on OTK ZU B/2023 Ts 117/21 poz. 84 5 stroną postępowania rozpoznawczego” są niezgodne z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji, stanowi zarzut skierowany w istocie przeciwko zachodzącemu w obowiązującym stanie prawnym zaniechaniu prawodawczemu. W kompetencjach Trybunału Konstytucyjnego nie leży orzekanie o zaniechaniu prawodawczym, albowiem – jako tzw. ustawodawca negatywny – jest powołany do orzekania o konstytucyjności bądź niekonstytucyjności obowiązujących aktów normatywnych. Nie może natomiast, w ramach przyznanych mu kompetencji, dopisywać odpowiednich rozwiązań do obowiązujących aktów normatywnych (zob. posta-nowienie TK z 8 grudnia 2015 r., sygn. Ts 304/15, OTK ZU nr 6/B/2015, poz. 738). Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia.