Ts 117/22

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 6 października 2023 r. Pozycja 264 POSTANOWIENIE z dnia 29 czerwca 2023 r. Sygn. akt Ts 117/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Krystyna Pawłowicz, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej J.B. o zbadanie zgodności: 1) art. 115 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89 poz. 555, ze zm.) w zakresie, w jakim dopuszcza „podpisanie uzasadnienia wyroku sądu powszechnego po doręczeniu go stronom postę-powania (…)”, z art. 2 oraz art. 45 ust. 1 i art. 42 ust. 2, i art. 176 ust. 1 Kon-stytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 115 § 1 ustawy wskazanej w punkcie pierwszym „w zakresie pozbawie-nia oskarżonego możliwości zapoznania się z motywami rozstrzygnięcia są-du i podjęcia decyzji co do możliwości zaskarżenia orzeczenia w przypadku niepodpisania uzasadnienia wyroku przez sędziów wydających orzeczenie, a uzupełnienie tego braku dopiero po sporządzeniu środka zaskarżenia”, z art. 42 ust. 2 i 3 Konstytucji; 3) art. 115 § 1 ustawy wskazanej w punkcie pierwszym w zakresie, w jakim do-puszcza „niepodpisanie uzasadnienia wyroku przez sędziów orzekających w sprawie i uzupełnienie tego braku już po sporządzeniu środka zaskarżenia (…)”, z art. 45 ust. 1 Konstytucji; 4) art. 115 § 1 ustawy wskazanej w punkcie pierwszym „w zakresie pozbawie-nia oskarżonego możliwości poznania motywów rozstrzygnięcia sądu po-wszechnego i sporządzenia środka zaskarżenia w sytuacji doręczenia oskar-żonemu niepodpisanego przez skład orzekający uzasadnienia wyroku, wsku-tek czego ewentualny środek zaskarżenia mógłby być wnoszony wyłącznie w oparciu o projekt uzasadnienia”, z art. 42 ust. 3 Konstytucji; 5) art. 115 ustawy wskazanej w punkcie pierwszym w zakresie polegającym na „pozbawieniu skarżącego możliwości skutecznego zaskarżenia niekomplet-nego wyroku sądu, w którym uzasadnienie wyroku zostało konwalidowane na żądanie sądu wyższej instancji”, z art. 176 ust. 1 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. OTK ZU B/2023 Ts 117/22 poz. 264 2 UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 26 maja 2022 r. (data nadania) J.B. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle nastę-pującej sprawy. Wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z 20 lipca 2018 r. (sygn. akt […]) uznano skar-żącego winnym tego, że w okresie od lutego do września 2002 r., wykorzystując pełnioną przez siebie funkcję prezesa zarządu i wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz mając faktyczny wpływ na zarządzanie inną spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, a także wykorzystując działalność gospodarczą prowadzoną w ramach innych faktycznych lub fikcyjnie prowadzonych firm, kierował założoną przez siebie zorganizowaną grupą przestępczą, mającą na celu popełnianie przestępstw ukierunkowanych na przejęcie należnych Skarbowi Państwa świadczeń publicznoprawnych w postaci podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego z tytułu produkcji i obrotu paliwami płynnymi. Skarżącego oraz inne wskazane w sentencji tego wyroku osoby uznano także winnymi tego, że w okresie co najmniej od lutego do grudnia 2002 r., w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, działali w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, założonej i kierowanej przez skarżącego, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, według przyjętego i zaakceptowanego podziału ról i zadań przy realizacji poszczególnych przestępczych przedsięwzięć, czyniąc sobie z tego procederu stałe źródło dochodu, działając wspólnie i w porozumieniu z osobami wchodzą-cymi w skład tej grupy oraz innymi osobami, wykorzystując przy tym działalność gospo-darczą ukierunkowaną na przestępcze przejęcie świadczeń publicznoprawnych w postaci podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług należnych Skarbowi Państwa. I na tej podstawie wymierzono skarżącemu karę dwóch lat i sześciu miesięcy pozbawienia wolności oraz trzysta stawek dziennych grzywny w kwocie po sto złotych każda. Od wskazanego wyroku skarżący wniósł apelację. Zarządzeniem przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w S. z 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt […]), z uwagi na chorobę wskazanego w nim sędziego, wyznaczono do rozpoznania sprawy innego sędziego. Wyrokiem tego sądu z 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt jw.) utrzymano w mocy orzeczenie sądu karnego pierwszej instancji. Następnie skarżący i inni oskarżeni wnieśli kasacje do Sądu Najwyższego. Pismem przewodniczącego Wydziału V Sądu Najwyższego z 19 listopada 2020 r. (sygn. akt […]), Sąd Najwyższy Izba Karna Wydział V zwrócił Sądowi Apelacyjnemu w S. akta sprawy celem podpisania uzasadnienia wyroku z 23 stycznia 2020 r. „przez sędziów, którzy go wydali, zgodnie z art. 115 § 1 k.p.k.”. Pismem sędziego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w S. z 30 listopada 2020 r. zwrócono Sądowi Najwyższemu akta sprawy w wykonaniu wskazanych zaleceń. Postanowieniem Sądu Najwyższego z 30 marca 2022 r. (sygn. akt […]), po rozpoznaniu sprawy na rozprawie, przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej, oddalono kasacje jako oczywiście bezzasadne i orzeczono o kosztach postępowania. 2. Pismem z 5 lipca 2022 r. (doręczonym Trybunałowi 7 lipca 2022 r.) skarżący poinformował Trybunał o wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z 31 maja 2022 r. (sygn. akt […]), którego uzasadnienie opiera się na przyjęciu takiej wykładni przepisów dotyczących doniosłości prawnej podpisania uchwały Rady Miasta przez jej przewodniczącego, która zdaniem skarżącego stanowi argument na poparcie zarzutów niekonstytucyjności kwestionowanego w skardze konstytucyjnej przepisu. OTK ZU B/2023 Ts 117/22 poz. 264 3 3. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 5 lipca 2022 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 11 lipca 2022 r.) wezwano skarżącego do: 1) jednoznacznego wskazania jednego ostatecznego orzeczenia, w rozumieniu art. 79 Konstytucji, w związku z którym wniesiona została skarga konstytucyjna (wraz z czterema kopiami); 2) udo-kumentowania daty doręczenia orzeczenia wskazanego jako ostateczne zgodnie z punktem 1 niniejszego zarządzenia (doręczenia np. poświadczonej za zgodność z oryginałem koperty, w której doręczone zostało to orzeczenie wraz z monitoringiem przesyłki Poczty Polskiej lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii zwrotnego potwierdzenia odbioru tej przesyłki) wraz z czterema kopiami; 3) poinformowania, czy od wskazanego ‒ zgodnie z punktem 1 zarządzenia ‒ ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia (wraz z czterema kopiami); 4) doręczenia odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem wyroku Sądu Okręgowego w S. z 20 lipca 2018 r. (sygn. akt […]) wraz z czterema kopiami; 5) doręczenia czytelnych odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem: a) zarządzenia Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w S. z 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt […]), b) pisma Sądu Najwyższego z 19 li-stopada 2020 r. (sygn. akt […]), c) pisma Sądu Apelacyjnego w S. z 30 listopada 2020 r. (sygn. akt […]) oraz d) karty 43 220 akt sądowych – informacja o uzupełnieniu braków. Pismem z 15 lipca 2022 r. (data nadania), uzupełnionym pismem z 18 lipca 2022 r. (data nadania) skarżący ustosunkował się do wskazanego zarządzenia. 4. Pismem z 9 września 2022 r. (data nadania), doręczonym Trybunałowi 15 września 2022 r. skarżący poinformował, iż z treści akt sprawy karnej wywiódł, że dwaj sędziowie Sądu Apelacyjnego w S., którzy podpisali się pod uzasadnieniem wyroku wydanego w spra-wie, której skarga konstytucyjna dotyczy, przeszli w stan spoczynku z dniem 31 maja 2020 r., co zdaniem skarżącego stanowi kolejny argument na poparcie zarzutów niekon-stytucyjności kwestionowanego w skardze konstytucyjnej przepisu. 5. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 12 września 2022 r. (doręczonym 16 września 2022 r.) wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) określenie, które wolności lub prawa skarżącego, wynikające ze wskazanych w skardze przepisów Konstytucji oraz w jaki sposób, zostały naruszone; 2) uzasadnienie niezgodności kwestionowanego w skardze przepisu z konstytucyjnymi wolnościami lub prawami skarżącego, wskazanymi w skardze jako wzorce kontroli. Pismem z 27 września 2022 r. (data nadania) skarżący ustosunkował się do wskazanego zarządzenia. 6. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 27 kwietnia 2023 r. wez-wano skarżącego do wyjaśnienia, czy złożone w jego imieniu pismo z 27 września 2022 r. zawierało wniosek o przywrócenie terminu, a jeśli tak, to przedstawienie jego uzasadnienia. Pismem z 12 maja 2023 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącego wniósł o potra-ktowanie pisma procesowego z 27 września 2022 r. jako wniosku o przywrócenie terminu z uwagi na swoją chorobę i związaną z nią niezdolność do pracy w okresie od 21 do 27 wrze-śnia 2022 r. Wniosek ten został oddalony postanowieniem Trybunału Konstytucyjnego z 29 czerwca 2023 r. 7. Kwestionowanemu w skardze art. 115 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Ko-deks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89 poz. 555, ze zm.; dalej: k.p.k.) skarżący zarzucił, że stanowiąc podstawę postanowienia Sądu Najwyższego z 30 marca 2022 r. (sygn. akt […]) doprowadził do naruszenia jego konstytucyjnych wolności lub praw przez: OTK ZU B/2023 Ts 117/22 poz. 264 4 a) naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego w zakresie, w jakim podpi-sanie uzasadnienia wyroku sądu powszechnego po doręczeniu go stronom postępowania, narusza zasady trwałości rozstrzygnięcia sądowego, określoności sprawy karnej, stabilności orzeczeń sądowych i zupełności orzeczenia sądowego (art. 2 oraz art. 45 ust. 1 [omyłkowo wskazany w skardze jako art. 45 § 1] i art. 42 ust. 2, i art. 176 ust. 1 Konstytucji), b) pozbawienie oskarżonego możliwości zapoznania się z motywami rozstrzygnięcia sądu karnego i podjęcia decyzji co do możliwości jego zaskarżenia w przypadku nie pod-pisania uzasadnienia wyroku przez sędziów wydających orzeczenie i usunięcia tego braku dopiero po sporządzeniu środka zaskarżenia (art. 42 ust. 2 i 3 Konstytucji), c) niepodpisanie uzasadnienia wyroku przez sędziów orzekających w sprawie i usu-nięcie tego braku po sporządzeniu środka zaskarżenia od tego orzeczenia, co doprowadziło do podważenia zasady sprawiedliwego rozpoznania sprawy i możliwości podjęcia pełnej obrony przez oskarżonego (art. 45 ust. 1 Konstytucji), d) pozbawienie oskarżonego prawa do poznania motywów rozstrzygnięcia sądu powszechnego i sporządzenia środka zaskarżenia w sytuacji doręczenia oskarżonemu niepod-pisanego przez skład orzekający uzasadnienia wyroku, wskutek czego ewentualny środek zaskarżenia mógłby być wnoszony wyłącznie w oparciu o projekt uzasadnienia (art. 42 ust. 3 Konstytucji), e) pozbawienie oskarżonego prawa do zaskarżenia niekompletnego wyroku sądu, uza-sadnienie którego zostało konwalidowane na żądanie sądu wyższej instancji (art. 176 ust. 1 Konstytucji). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu nie-jawnym. Zgodnie z art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, jeżeli skarga nie spełnia wymogów określonych w ustawie i usunięcie jej braków nie jest możliwe, gdy braki te nie zostały usunięte w terminie albo gdy skarga jest oczywiście bezzasadna. W myśl art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK, jeżeli skarga konstytucyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w ustawie, a usunięcie braków jest możliwe, wyznaczony sędzia Trybunału wydaje zarządzenie, w którym wzywa do ich usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 12 września 2022 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych wniesionej skargi konstytucyjnej, pod rygorem odmowy nadania skardze dalszego biegu. Zarządzenie zostało doręczone 16 wrześ-nia 2022 r. Termin usunięcia wskazanych braków minął więc 23 września 2022 r. Tym-czasem pismo ustosunkowujące się do doręczonego zarządzenia nadano w placówce pocztowej dopiero 27 września 2022 r., a więc z przekroczeniem ustawowego terminu. Okoliczność ta stanowi bezwzględną podstawę odmowy nadania skardze konstyt-ucyjnej dalszego biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.