Ts 12/16

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 6 listopada 2017 r. Pozycja 204 POSTANOWIENIE z dnia 18 października 2017 r. Sygn. akt Ts 12/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz – przewodniczący i sprawozdawca Piotr Pszczółkowski Stanisław Rymar, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z dnia 15 listopada 2016 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej A.G., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 5 stycznia 2016 r. (data nadania), A.G. (dalej: skarżący) wystąpił o stwierdzenie, że: po pierwsze, art. 116 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, ze zm.; dalej: k.k.w.) w zakresie, w jakim nakłada na skazanego pozbawio-nego wolności obowiązek i przymus wykonywania pracy, jest niezgodny z art. 65 ust. 1 Kon-stytucji; po drugie, art. 121 § 2 i 9 k.k.w. w zakresie, w jakim wyłącza obywatela wykonują-cego pracę zarobkową w warunkach wykonywania kary pozbawienia wolności i na podstawie skierowania do pracy spod ochrony zagwarantowanej w przepisach ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1666, ze zm.) i w przepisach regulujących pra-wo do ubezpieczeń społecznych, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Postanowieniem z 15 listopada 2016 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dal-szego biegu przedmiotowej skardze konstytucyjnej. Uznał, że skarżący, stawiając zarzut nie-konstytucyjności art. 116 § 1 pkt 4 k.k.w., wskazał przepis, który nie był podstawą prawną orzeczeń wskazanych w skardze konstytucyjnej jako ostateczne. Ponadto Trybunał przypo-mniał, że art. 32 ust. 1 Konstytucji nie może stanowić samodzielnego wzorca kontroli w po-stępowaniu inicjowanym wniesieniem skargi konstytucyjnej. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł – w ustawowym terminie – zażalenie, w którym zarzucił Trybunałowi, po pierwsze, naruszenie art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 22 lipca 2016 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1157, ze zm.; dalej: ustawa o TK z 2016 r.) przez zaniechanie wezwania pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi konstytucyjnej; po drugie, naruszenie art. 20 ust. 1 ustawy o TK z 2016 r. przez zanie- OTK ZU B/2017 Ts 12/16 poz. 204 2 chanie zbadania wszystkich podniesionych w skardze okoliczności w celu wszechstronnego rozpoznania sprawy; po trzecie, błąd w ustaleniach faktycznych, sprowadzający się do uzna-nia, że skarżący domagał się jedynie stwierdzenia niezgodności art. 116 § 1 pkt 4 k.k.w., pod-czas gdy w pkt 2 skargi konstytucyjnej wnioskował również o stwierdzenie niezgodności art. 121 § 2 i § 9 k.k.w.; po czwarte, obrazę przepisu art. 32 ust. 1 Konstytucji przez jego błędną wykładnię i uznanie, że nie może on stanowić samoistnej podstawy skargi konstytu-cyjnej. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074) do postępowań przed Try-bunałem Konstytucyjnym wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie usta-wy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konsty-tucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) stosuje się przepisy tej ustawy. Skoro postę-powanie zainicjowane rozpatrywaną skargą nie zostało zakończone przed 3 stycznia 2017 r., tj. dniem wejścia w życie u.o.t.p. TK, to do rozpoznania zażalenia skarżącego na postanowie-nie o odmowie nadania skardze dalszego biegu zastosowanie mają przepisy u.o.t.p. TK. Zgodnie z art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługiwało prawo wniesienia zaża-lenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyj-nej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w zw. z art. 61 ust. 7 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. W ocenie Trybunału zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty podniesione w zażaleniu nie podważają ustaleń w nim przedstawionych i dlatego nie zasługują na uwzględnienie. Trybunał Konstytucyjny wskazuje, że zarzut skarżącego, w którym wskazuje on na obrazę art. 37 ust. 2 ustawy o TK z 2016 r., jest bezpodstawny. Trybunał Konstytucyjny, w myśl art. 67 ustawy o TK z 2016 r., związany jest granicami wniesionej skargi konstytucyj-nej. Oznacza to, że na skarżącym i jego pełnomocniku spoczywa obowiązek precyzyjnego i niebudzącego wątpliwości sformułowania zarzutów skargi konstytucyjnej. Dotyczy to prze-de wszystkim precyzyjnego wskazania wzorców kontroli konstytucyjności zakwestionowa-nych przepisów, a więc dokładnego przytoczenia przepisów Konstytucji wyrażających prawa i wolności, które zdaniem skarżącego zostały naruszone. Skarga konstytucyjna jest szczegól-nym instrumentem ochrony, dlatego Trybunał Konstytucyjny jest związany granicami skargi, tj. wskazanym przez skarżącego przedmiotem kontroli jak i jej wzorcem. Objęcie skargi kon-stytucyjnej przymusem adwokacko-radcowskim łagodzi wysoki formalizm postępowania w przedmiocie skargi konstytucyjnej i jednocześnie przenosi ciężar profesjonalnego przygoto-wania skargi na pełnomocnika skarżącego. Niewywiązanie się z tego obowiązku przez peł-nomocnika nie stanowi braku formalnego, który podlegałby uzupełnieniu w trybie określo-nym w art. 37 ust. 2 ustawy o TK z 2016 r., dlatego też Trybunał Konstytucyjny słusznie nie wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi. Ze względu na charakter pozostałych zarzutów podniesionych przez skarżącego w za-żaleniu Trybunał Konstytucyjny postanowił odnieść się do nich łącznie. Zarzut naruszenia art. 20 ustawy o TK z 2016 r. przez zaniechanie zbadania w trakcie wstępnej kontroli skargi konstytucyjnej wszystkich okoliczności w celu wszechstronnego rozpoznania sprawy oraz zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, polegającego na uznaniu przez Trybunał, że skarżący domagał się jedynie stwierdzenia niezgodności art. 116 § 1 pkt 4 k.k.w. z Konstytucją, są bo- OTK ZU B/2017 Ts 12/16 poz. 204 3 wiem ściśle związane z zarzutem naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji przez jego błędną wy-kładnię i uznanie, że przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi konstytu-cyjnej. Trybunał Konstytucyjny w zaskarżonym postanowieniu zasadnie uznał, że w odnie-sieniu do zaskarżonego art. 121 § 2 i § 9 k.k.w. niemożliwe jest nadanie dalszego biegu skar-dze konstytucyjnej z uwagi na to, że jako wzorzec kontroli konstytucyjności tego przepisu został wskazany jedynie art. 32 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie pod-kreślał, że jak wynika z jego utrwalonego orzecznictwa art. 32 ust. 1 Konstytucji – wyrażają-cy konstytucyjną zasadę równego traktowania, nie może stanowić samodzielnego wzorca kontroli konstytucyjności przepisów (zob. np. postanowienia TK z: 24 października 2001 r., SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225 oraz 20 lutego 2008 r., SK 27/07, OTK ZU nr 1/A/2008, poz. 22 i wyroki TK z: 13 stycznia 2004 r., SK 10/03, OTK ZU nr 1/A/2004, poz. 2; 23 listopada 1998 r., SK 7/98, OTK ZU nr 7/1998, poz. 114 i 10 lipca 2000 r., SK 21/99, OTK ZU nr 5/2000, poz. 144). Może on być powołany jako taki wzorzec w postę-powaniu skargowym tylko wówczas, gdy zostanie odniesiony do treści innych norm konsty-tucyjnych chroniących poszczególne wolności i prawa naruszone kwestionowaną w skardze konstytucyjnej regulacją (zob. np. postanowienie TK z 3 marca 2002 r., Ts 108/01, OTK ZU nr 2/B/2002, poz. 138 i cytowane tam orzecznictwo). Nie ulega zatem wątpliwości, że ograni-czenie zakresu badania konstytucyjności zakwestionowanego przepisu jedynie do art. 32 ust. 1 Konstytucji uniemożliwiało nadanie dalszego biegu skardze konstytucyjnej w analizo-wanym zakresie, co zasadnie stwierdził Trybunał Konstytucyjny w zaskarżonym postanowie-niu. Pozostałe zarzuty podniesione w zażaleniu, tj. dotyczące naruszenia art. 20 ustawy o TK z 2016 r. oraz błędnego – zdaniem skarżącego – ograniczenia zakresu badania skargi konstytucyjnej, są ściśle i nierozerwalnie połączone z zarzutem naruszenia art. 32 ust. 1 Kon-stytucji. Przyjęcie przez Trybunał, że powyższy przepis Konstytucji nie może stanowić samo-dzielnej podstawy badania konstytucyjności zakwestionowanych przepisów, będący jedynym wskazanym w skardze wzorcem kontroli, powoduje automatycznie, że – w analizowanym zakresie – skardze konstytucyjnej nie można nadać dalszego biegu. Trybunał Konstytucyjny dostrzegł sformułowane przez skarżącego w skardze konstytucyjnej żądanie zbadania konsty-tucyjności art. 121 § 2 i § 9 k.k.w., jednakże z racji na opisane wyżej uchybienia odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Jedynie na marginesie Trybunał wskazuje na niekonsekwencję pełnomocnika skarżą-cego, który zwracając uwagę na uchybienie art. 37 ust. 2 ustawy o TK z 2016 r. (oznaczonej jako ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym, Dz. U. z 2016 r. poz. 1064), polegające na zaniechaniu wezwania pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi w postaci sprecyzowania, który przepis Konstytucji – oprócz art. 32 ust. 1 – został jeszcze naruszony, jednocześnie zarzuca Trybunałowi błędną wykładnię art. 32 ust. 1 Konstytucji przez przyjęcie, że nie może on stanowić samoistnej podstawy skargi kon-stytucyjnej. Oba przedstawione przez skarżącego zarzuty wzajemnie się wykluczają i wskazu-ją na niezrozumienie istoty skargi konstytucyjnej. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że wniesione zażalenie nie podważa podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, dlatego zgodnie z art. 49 w zw. z art. 36 ust. 7 u.o.t.p. TK, postanawia jak w sentencji.