Ts 12/18

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 15 maja 2020 r. Pozycja 126 POSTANOWIENIE z dnia 18 grudnia 2019 r. Sygn. akt Ts 12/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Julia Przyłębska, po wstępnym rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym, skargi konstytucyjnej B.R. i H.R. w sprawie zgodności: art. 292 w związku z art. 172, art. 285 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, ze zm.) oraz art. XLI § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Przepisy wprowadzające kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 94, ze zm.) w zakresie, w jakim stanowią one podstawę prawną nabycia w drodze zasiedzenia przed 3 sierpnia 2008 r. służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu na rzecz Skarbu Państwa z: a) art. 64 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji, c) art. 21 ust. 1 Konstytucji, d) art. 2 Konstytucji, e) art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podsta-wowych wolności, sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175), p o s t a n a w i a: 1) nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg w zakresie badania zgodności art. 292 w związku z art. 172, art. 285 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, ze zm.) oraz art. XLI § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Przepisy wprowadzające kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 94, ze zm.) w zakresie, w jakim stanowią one podstawę prawną nabycia w drodze zasiedzenia przed 3 sierpnia 2008 r. służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu na rzecz Skarbu Państwa z: a) art. 64 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji, c) art. 21 ust. 1 Konstytucji, d) art. 2 Konstytucji; 2) odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w pozostałym zakresie. OTK ZU B/2020 Ts 12/18 poz. 126 2 UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 19 stycznia 2018 r. (data nadania), B.R. i H.R. (dalej: skarżący) wystąpili z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego: Skarżący złożyli 23 grudnia 2013 r. do Sądu Rejonowego w T. (dalej: Sąd Rejonowy) wniosek o ustanowienie służebności przesyłu obciążającej położoną w Z. działkę gruntu nr […] na rzecz Tauron Dystrybucja Spółka Akcyjna z siedzibą w Krakowie (dalej: Tauron Dystrybucja S.A.), której treścią jest znoszenie istnienia na nieruchomości obciążonej i w przestrzeni nad powierzchnią tej nieruchomości istniejących urządzeń przesyłowych, tj. linii elektroenergetycznych niskiego napięcia wraz z dwoma słupami oraz prawa korzystania z nieruchomości obciążonej w zakresie niezbędnym do dokonywania konserwacji, remontów, modernizacji urządzeń przesyłowych lub ich instalacji. Skarżący wnieśli ponadto o zasądzenie od Tauron Dystrybucja S.A. wynagrodzenia za ustanowienie służebności. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że na stanowiącej ich własność działce znajdują się urządzenia przesyłowe Tauron Dystrybucja S.A., która pomimo wezwania nie wyraziła zgody na zawarcie umowy o ustanowienie służebności przesyłu. Postanowieniem z 27 października 2016 r. (sygn. akt […]) Sąd Rejonowy oddalił wniosek skarżących (punkt 1) oraz ustalił, że każdy z zainteresowanych ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (punkt 2). W uzasadnieniu sąd wskazał, że linia przesyłowa istniała już 20 stycznia 1972 r. i od tej daty należało liczyć bieg terminu zasiedzenia służebności. W związku z tym, że Tauron Dystrybucja S.A. skutecznie podniosła zarzut zasiedzenia służebności odpowiadającej w swojej treści służebności przesyłu, wniosek zmierzający do ustanowienia takiej służebności musiał zostać oddalony. Od powyższego orzeczenia skarżący wnieśli apelację, natomiast uczestnik postępowania Tauron Dystrybucja S.A. wniósł zażalenie. Postanowieniem z 19 października 2017 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w G. III Wydział Cywilny Odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie w punkcie 2 i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego oraz oddalił apelację skarżących w pozostałej części. Orzeczenie to wraz z uzasadnieniem zostało doręczone skarżącym 6 grudnia 2017 r. Postanowieniem z 18 grudnia 2018 r. (sygn. akt […]) Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną skarżących w części obejmującej zakresem zaskarżenia uchylenie postanowienia Sądu Rejonowego z 27 października 2016 r. (sygn. akt […]) i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w pozosta-łym zakresie. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 18 lutego 2019 r. skarżący zostali wezwani do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej. Pismem procesowym z 18 marca 2019 r. (data nadania) skarżący odnieśli się do powyższego zarządzenia. Skarżący wskazali, że przedmiotem skargi jest utrwalona w orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych wykładnia zakwestionowanych przepisów, zgodnie z którą możliwe jest nabycie przez zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadającej w swej treści służebności przesyłu przed 3 sierpnia 2008 r., tj. przed dniem wprowadzenia do ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93, ze zm.) przepisów regulujących instytucję służebności przesyłu. Wykładnia ta narusza, ich zdaniem, prawo własności, zasady demokratycznego państwa prawnego, proporcjonalności oraz równości. OTK ZU B/2020 Ts 12/18 poz. 126 3 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem rozstrzygnięcia merytorycznego. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub jest oczywiście bezzasadna. 2. Przedmiotem kontroli skarżący uczynili przepisy ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, ze zm.; dalej: k.c.), tj.: art. 292 o tre-ści: ,,Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio” oraz związkowo z tym przepisem art. 172 określający zasady, na jakich może dojść do nabycia nieruchomości w drodze zasiedzenia, jak również art. 285 § 1 i 2 regulujący instytucję służebności gruntowej. Zaskarżony został także art. XLI § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Przepisy wprowadzające kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 94, ze zm.) o treści: ,,Jeżeli termin zasiedzenia według kodeksu cywilnego jest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg zasiedzenia rozpoczyna się z dniem wejścia kodeksu w życie; jeżeli jednak zasiedzenie rozpoczęte przed dniem wejścia w życie kodeksu cywilnego nastąpiłoby przy uwzględnieniu terminu określonego w przepisach dotychczasowych wcześniej, zasiedzenie następuje z upły-wem tego wcześniejszego terminu”. 3. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji skarga konstytucyjna przysługuje tylko wtedy, gdy zostały naruszone prawa lub wolności skarżącego określone w Konstytucji. Przepis ten nie przewiduje możliwości kwestionowania w trybie skargi konstytucyjnej zgodności aktów normatywnych z umowami międzynarodowymi. W związku z tym wskazany przez skarżących art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175) nie może stanowić wzorca kontroli w niniejszej sprawie. W związku z powyższym – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK – należało postanowić jak w pkt 2 sentencji. 4. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna w pozostałej części spełnia wymogi formalne nadania jej dalszego biegu. 4.1. Skarżący wyczerpali drogę prawną, o której stanowi art. 77 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 2 pkt 2 u.o.t.p. TK, ponieważ postanowienie Sądu Okręgowego w G. z 19 paździer-nika 2017 r. (sygn. akt III […]) jest prawomocne i nie przysługują od niego żadne zwykłe środki zaskarżenia. 4.2. Dochowany został trzymiesięczny termin wniesienia skargi konstytucyjnej przewidziany w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. Wyrok Sądu Okręgowego został doręczony skarżącym 6 grudnia 2017 r., natomiast skarga została wniesiona 19 stycznia 2018 r. (data nadania). 4.3. Trybunał stwierdza, że w skardze określono przedmiot kontroli (zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK) oraz wskazano, jakie konstytucyjne prawa skarżących i w jaki sposób OTK ZU B/2020 Ts 12/18 poz. 126 4 zostały – ich zdaniem – naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK), a także uzasadniono przedstawione zarzuty (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK). W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącym przysługuje prawo wniesienia zaża-lenia na pkt 2 powyższego postanowienia w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.