Ts 120/17

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 28 czerwca 2019 r. Pozycja 132 POSTANOWIENIE z dnia 9 maja 2018 r. Sygn. akt Ts 120/17* Trybunał Konstytucyjny w składzie: Małgorzata Pyziak-Szafnicka, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej W.K. w sprawie zgodności: art. 53 ust. 2, art. 55 ust. 3, art. 56 ust. 3, art. 62 ust. 2, art. 63 ust. 3 oraz art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2012 r. poz. 124, ze zm.), w zakresie pojęcia „znacznej ilości środków odu-rzających”, z art. 2, art. 30, art. 32 ust. 2 oraz art. 40 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 29 maja 2017 r. (data nadania) W.K. (dalej: skarżący) wniósł o stwierdzenie, że art. 53 ust. 2, art. 55 ust. 3, art. 56 ust. 3, art. 62 ust. 2, art. 63 ust. 3 oraz art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2012 r. poz. 124, ze zm.; dalej: u.p.n.) są niezgodne z art. 2, art. 30, art. 32 ust. 2 oraz art. 40 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle następującego stanu faktycznego. Wy-rokiem z 4 grudnia 2015 r. Sądu Rejonowego w K. Wydział Karny (sygn. akt […]; dalej: wy-rok Sądu Rejonowego) skarżący został uznany winnym m.in. czynu posiadania znacznych ilości substancji psychotropowej oraz środków odurzających, tj. przestępstwa z art. 62 ust. 2 u.p.n. Apelację od powyższego wyroku wnieśli skarżący i Prokurator. Sąd Okręgowy w K. Wydział Karny Odwoławczy wyrokiem z 10 sierpnia 2016 r. (sygn. akt […]; dalej: wyrok Sądu Okręgowego) zmienił wyrok Sądu Rejonowego tj. uznając skarżącego winnego posia-dania znacznej ilości środków odurzających, zakwalifikował czyn skarżącego jako przestęp-stwo, zgodnie z art. 62 ust. 2 u.p.n. i podwyższył mu karę łączną pozbawienia wolności do 1 roku i 6 miesięcy. Sąd Najwyższy 23 lutego 2017 r. wydał postanowienie (sygn. akt […]) oddalające kasację sporządzoną przez obrońcę skarżącego, jako bezzasadną. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku wskazał, że treść wyroku Sądu Okręgowego nie narusza prawa mate-rialnego. * Postanowieniem Trybunału Konstytucyjnego z 18 kwietnia 2019 r. dokonano sprostowania oczywistej omyłki. OTK ZU B/2019 Ts 120/17 poz. 132 2 Sędzia Trybunału Konstytucyjnego, działając na podstawie art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072), zarządzeniem z 14 czerwca 2017 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia skargi przez wskazanie ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, a także jakie wolności lub prawa skarżącego wyrażone w art. 2, art. 30, art. 32 ust. 1, art. 40 Konstytucji zostały naruszone przez przepisy będące przedmiotem skargi, dokładne wyja-śnienie sposobu naruszenia tych wolności lub praw skarżącego, jak też nadesłanie pełnomoc-nictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej, a także reprezento-wania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym. Pismem z 29 czerwca 2017 r. (data nadania) adwokat skarżącego odniósł się do po-wyższego zarządzenia. Skarżący w złożonych do Trybunału pismach procesowych podnosi, że art. 53 ust. 2, art. 55 ust. 3, art. 56 ust. 3, art. 62 ust. 2, art. 63 ust. 3 oraz art. 64 ust. 2 u.p.n. są niezgodne z Konstytucją w zakresie, w jakim pojęcie „znacznej ilości środków odurzających” pozwala na stosowanie niedopuszczalnej w zakresie przepisów karnych i administracyjnych wykładni rozszerzającej. Dodaje, że w zakresie, w jakim obecnie przyjmowana rozszerzająca wykładnia pojęcia „znacznej ilości” środków odurzających pozwala na faktyczne wyeliminowanie w zakresie wykładni i stosowania prawa typów podstawowych przywołanych przepisów u.p.n., na rzecz typów kwalifikowanych, jest niezgodne także z Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeli-minowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmio-tem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skar-dze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub jest oczywi-ście bezzasadna. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zo-stały naruszone, ma prawo na zasadach określonych w ustawie wnieść skargę w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Stosownie do art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, skar-ga konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, w ciągu trzech miesię-cy od dnia doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. Wniesiona do Trybunału skarga powinna zawierać m.in. wska-zanie, która konstytucyjna wolność lub prawo skarżącego, i w jaki sposób – zdaniem skarżą-cego zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK), a także uzasadnienie zarzutu nie-zgodności wskazanego przepisu ustawy ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK). Do skargi dołącza się m.in. pełnomocnictwo szczególne (art. 53 ust. 2 pkt 3 u.o.t.p. TK). 2. Zarządzeniem sędziego TK z 14 czerwca 2017 r. (dalej: zarządzenie sędziego TK) skarżący został wezwany do uzupełnienia skargi przez wskazanie ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, a także jakie wolności lub prawa skarżącego wyrażo-ne w art. 2, art. 30, art. 32 ust. 1, art. 40 Konstytucji zostały naruszone przez przepisy będące przedmiotem skargi, dokładne wyjaśnienie sposobu naruszenia tych wolności lub praw skar- OTK ZU B/2019 Ts 120/17 poz. 132 3 żącego, jak też nadesłanie pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej, a także reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem Kon-stytucyjnym. Trybunał stwierdził, że skarżący nie uzupełnił w skuteczny sposób braków formalnych skargi, wskazanych w zarządzeniu sędziego TK. 2.1. Mając na uwadze treść przedstawionych zarzutów, Trybunał konstatuje, że skar-żący niewłaściwie uznał, że ostatecznym orzeczeniem (w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytu-cji) w sprawie, w związku z którą wniósł skargę konstytucyjną – jest postanowienie Sądu Najwyższego z 23 lutego 2017 r. (sygn. akt […]). W oparciu o załączone do skargi orzeczenia Trybunał ustalił, że w sprawie skarżące-go, w związku z którą wniesiono skargę konstytucyjną, wydano: wyrok Sądu Rejonowego w K. Wydział Karny z 4 grudnia 2015 r. (sygn. akt […]) oraz wyrok Sądu Okręgowego w K. Wydział Karny Odwoławczy z 10 sierpnia 2016 r. (sygn. akt […]; dalej: wyrok Sądu Okrę-gowego). W konsekwencji, zgodnie z obowiązującą zasadą dwuinstancyjności postępowania sądowego, za rozstrzygnięcie ostatecznie kształtujące sytuację prawną skarżącego w zakresie wskazanego przedmiotu zaskarżenia należy uznać wyrok sądu drugiej instancji, tj. Sądu Okręgowego. Trybunał przypomina, że skarżący przed wniesieniem skargi jest zobowiązany do wy-korzystania zwykłych środków zaskarżenia, przysługujących mu w ramach drogi prawnej (zob. postanowienie TK z 8 lipca 2015 r., sygn. Ts 88/14, OTK ZU nr 5/B/2015, poz. 457). Jeżeli orzeczenie, z którym skarżący wiąże naruszenie swoich praw, stało się prawomocne, to ani Konstytucja, ani u.o.t.p. TK nie nakładają na skarżącego obowiązku uruchomienia środ-ków o charakterze nadzwyczajnym, jakim jest kasacja (zob. postanowienie TK z 19 kwietnia 2016 r., sygn. Ts 246/15, OTK ZU B/2016, poz. 348). Następstwem nieprawidłowego określenia ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji było przekroczenie trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi kon-stytucyjnej (art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK). Skoro przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie są przepisy u.p.n., na podstawie których zostało wydane orzeczenie, to termin do wniesienia skargi konstytucyjnej rozpoczął bieg od dnia doręczenia skarżącemu prawomoc-nego wyroku Sądu Okręgowego. Skarżący wniósł rozpatrywaną skargę konstytucyjną dopiero 29 maja 2017 r. (data nadania), a zatem ze znacznym przekroczeniem ustawowego terminu. Nieprawidłowe określenie ostatecznego orzeczenia i wniesienie skargi po terminie – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK – stanowią samoistną podstawę odmowy nadania rozpatrywanej skardze dalszego biegu. 2.2. Trybunał zauważa, że mimo wezwania do tego zarządzeniem sędziego TK, w przedstawionych pismach skarżący nie wskazał, jakie prawa lub wolności wywodzi z art. 40 Konstytucji, co jest podstawą do odmowy nadania biegu skardze w zakresie, w jakim dotyczy tego wzorca kontroli – w oparciu o art. 61 ust. 4 pkt 2 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p. TK. Trybunał stwierdza, że skarżący nie przedstawił również argumentów ani dowodów na poparcie zarzutu naruszenia przez zaskarżone przepisy zasad – ochrony godności obywatela oraz równości wobec prawa – wywiedzionych kolejno z art. 30 oraz art. 32 Konstytucji. Jest to podstawa oddalenia skargi w zakresie powołanych jako wzorce art. 30 i art. 32 Konstytucji – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK. Niezależnie od powyższego należy zaznaczyć, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczni-czą Trybunału Konstytucyjnego art. 2, art. 30 oraz 32 Konstytucji co do zasady mogą być wzorcami kontroli tylko w powiązaniu z innymi wolnościami i prawami określonymi w Kon-stytucji (zob. odpowiednio: postanowienie TK z 23 stycznia 2002 r., sygn. Ts 105/00, OTK OTK ZU B/2019 Ts 120/17 poz. 132 4 ZU nr 1/B/2002, poz. 60; wyrok TK z 15 października 2002 r., sygn. SK 6/02, OTK ZU nr 5/A/2002, poz. 65; postanowienie TK z 15 października 2012 r., sygn. Ts 179/12, OTK ZU nr 3/B/2013, poz. 267). Złożona skarga nie spełnia tego wymagania, co jest podstawą odmo-wy nadania jej dalszego biegu w zakresie, w jakim dotyczy powyższych przepisów Konstytu-cji na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p. TK. 2.3. Trybunał podnosi następnie, że doręczone pełnomocnictwo nie odpowiada wyma-ganiom pełnomocnictwa szczególnego, które zgodnie z art. 53 ust. 2 u.o.t.p. TK należy dołą-czyć do skargi. Tym samym pełnomocnik skarżącego nie wykonał poprawnie zarządzenia sędziego TK. Przedstawione pełnomocnictwo nie zawiera żadnych danych, które pozwalałyby stwierdzić, w jakiej sprawie wskazany pełnomocnik został upoważniony do sporządzenia skargi oraz reprezentacji skarżącego przed Trybunałem Konstytucyjnym. Trybunał podkreśla, że z treści pełnomocnictwa powinno wynikać, w jakiej sprawie skarżący umocował wskaza-nego adwokata do zrealizowania swojego uprawnienia do złożenia skargi konstytucyjnej. Identyfikację sprawy, w związku z którą skarżący postanowił złożyć skargę konstytucyjną, umożliwić może w szczególności opis przedmiotu zaskarżenia lub sygnatura orzeczenia, z którego wydaniem skarżący wiąże naruszenie swoich wolności lub praw. Trybunał Konsty-tucyjny wielokrotnie zaznaczał, że wymaganie od skarżącego doręczenia pełnomocnictwa szczególnego stanowi gwarancję, że działania pełnomocnika procesowego (mandatariusza) wyrażają w pełni wolę skarżącego (mandanta) (zob. postanowienie TK z 12 października 2011 r. sygn. Ts 16/11, OTK ZU nr 1/B/2012, poz. 108). 3. Trybunał zwraca uwagę, że skarżący mógł skorzystać z uprawnienia wynikającego z art. 79 ust. 1 Konstytucji, tj. złożenia skargi konstytucyjnej jedynie z zakresie tego przepisu, na podstawie którego sądy orzekały w jego sprawie. Z przepisów wskazanych do badania w skardze konstytucyjnej warunek ten spełnia jedynie art. 62 ust. 2 u.p.n. Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zaża-lenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty doręczenia tego postanowienia.