Ts 121/19

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 3 marca 2020 r. Pozycja 84 POSTANOWIENIE z dnia 20 listopada 2019 r. Sygn. akt Ts 121/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Rymar, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Czwartego Prywatnego Zarządu Nieruchomości Sp. z o.o. w sprawie zgodności: art. 9 ust. 2a zdanie pierwsze i art. 9 ust. 2b zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 121, poz. 770, ze zm.): – „w zakresie, w jakim ograniczają zakres obowiązywania przepisów konstytucyjnych wobec podmiotów dotkniętych ich regulacją” z art. 8 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1, z art. 20, i art. 22, z art. 64 Konstytucji Rzeczy-pospolitej Polskiej, – „w zakresie, w jakim odbierają osobowość prawną podmiotom dotkniętym ich regulacją, pozbawiając je tym samym obrony i możliwości dochodzenia swoich praw w postępowaniu sądowym” z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 i w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji, – „w zakresie, w jakim odbierają osobowość prawną podmiotom dotkniętym ich regulacją, pozbawiając je tym samym możliwości prowadzenia działalności gospodarczej i ochrony majątku, naruszając przez to zasadę proporcjonal-ności” z art. 2 w związku z art. 20 i art. 22, z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji, – „w zakresie, w jakim odbierają osobowość prawną i majątek podmiotom dotkniętym ich regulacją, naruszając przez to zasadę ne bis in idem” z art. 2 w związku z art. 20 i art. 22, z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 6 sierpnia 2019 r. (data nadania) Czwarty Prywatny Zarząd Nieruchomości Sp. z o.o. (dalej: skarżąca albo spółka), wystąpiła z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego: 21 września 2018 r. skarżąca, dowiedziawszy się, że została skreślona z rejestru REGON, wystąpiła do Sądu Rejonowego XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Są- OTK ZU B/2020 Ts 121/19 poz. 84 2 dowego (dalej: Sąd Rejonowy albo sąd pierwszej instancji) z pisemnym wnioskiem (bez za-chowania formularzy rejestrowych) o wpis spółki (wpisanej do Rejestru Handlowego pod numerem […]) do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego oraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wpis. Z kolei 25 września 2018 r. złożyła wniosek z zachowaniem trybu określonego w art. 7a ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. – Prze-pisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 121, poz. 770, ze zm.; dalej: p.w.u.KRS), tj. na urzędowym formularzu. Postanowieniem z 27 września 2018 r. (sygn. akt […]) referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym odrzucił wniosek o przywrócenie terminu oraz wniosek o wpis. W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca nie złożyła w terminie, tj. do 31 grudnia 2015 r. stosownego wniosku, dlatego 1 stycznia 2016 r. została uznana za wykreśloną z rejestru. Utraciła zatem zdolność prawną, a w konsekwencji także sądową. Odnośnie złożonego przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu, zwrócił uwagę na to, że sąd nie może przywrócić terminu ustawo-wego, a jedynie procesowy. Z kolei postanowieniem z 5 października 2010 r. (sygn. akt […]) odrzucił wniosek o wpis z 25 września 2018 r. stwierdziwszy, że taki wniosek został już roz-poznany w sprawie o sygn. […], przez wydanie postanowienia z 27 września 2018 r., które nie stało się jeszcze prawomocne. Na powyższe postanowienia skarżąca złożyła skargi. Postanowieniem z 13 listopada 2018 r. (sygn. akt […]) Sąd Rejonowy odrzucił wniosek z 21 września 2018 r. oraz wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia, natomiast postanowieniem z 5 grudnia 2018 r. (sygn. akt […]) odrzucił wniosek z 25 września 2018 r. W uzasadnieniu obu rozstrzygnięć Sąd Rejonowy wskazał, że skarżąca nie istnieje od 1 stycznia 2016 r. z mocy ustawy. W tym dniu, wskutek nieuzyskania wpisu na podstawie zgłoszonego najpóźniej do 31 grudnia 2015 r. wniosku, utraciła byt prawny. Nie istnieje więc podmiot, który wnosi o przywrócenie terminu oraz o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego. Postanowieniem z 19 lutego 2019 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w W. XXIII Wy-dział Gospodarczy Odwoławczy (dalej: Sąd Okręgowy) oddalił zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego z 13 listopada 2018 r. (sygn. akt […]) oraz odrzucił zażalenie na odrzuce-nie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przerejestrowanie spółki do Kra-jowego Rejestru Sądowego. Postanowieniem z 19 lutego 2019 r. (sygn. akt […]) Sąd Okrę-gowy oddalił natomiast zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego z 5 grudnia 2018 r. (sygn. akt […]). W uzasadnieniu obu orzeczeń Sąd Okręgowy podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji. Postanowienia Sądu Okręgowego z 19 lutego 2019 r. (sygn. akt […]), wskazane przez skarżącą jako orzeczenia ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, zostały jej dorę-czone 8 maja 2019 r. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 14 października 2019 r. (dorę-czonym pełnomocnikowi skarżącej 22 października 2019 r.), skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi, przez: wykazanie, że J.M. jest uprawniony do działania w imieniu skarżącej; poinformowanie, czy od postanowienia Sądu Okręgowego z 19 lutego 2019 r. (sygn. akt […]) został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia, a także doręcze-nie pięciu egzemplarzy skargi konstytucyjnej podpisanych przez pełnomocnika skarżącej. W piśmie procesowym z 28 października 2019 r. skarżąca odniosła się do zarządzenia. Zdaniem skarżącej, zakwestionowane w skardze art. 9 ust. 2a zdanie pierwsze i art. 9 ust. 2b zdanie pierwsze p.w.u.KRS, „ograniczają zakres obowiązywania przepisów konstytucyjnych wobec podmiotów dotkniętych ich regulacją”. W związku z tym są niezgo-dne z „art. 8 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 z art. 20 i art. 22, z art. 64 Konstytucji”. Ponadto – jak zarzuciła skarżąca – zaskarżone przez nią regulacje p.w.u.KRS naruszają prawo dochodzenia praw spółki w postępowaniu sądowym („art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 i w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji”), ponieważ nie przewidują drogi OTK ZU B/2020 Ts 121/19 poz. 84 3 sądowej dla kwestionowania utraty bytu prawnego spółki, jak i nieodpłatnego nabycia jej mienia przez Skarb Państwa. Są także niezgodne z wyrażonymi w „art. 2 w związku z art. 20 i art. 22, z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji” zasadami proporcjonalności oraz ne bis in idem. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolno-ści lub praw. Musi ona spełniać wymagania, które zostały określone w art. 79 ust. 1 Konsty-tucji, a doprecyzowane w przepisach ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK). 2. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi mogą być tylko takie prze-pisy, na podstawie których w sprawie skarżącego zostało wydane orzeczenie, które w sposób ostateczny rozstrzyga o jego wolnościach lub prawach, których naruszenie zarzuca w skardze. W związku z tym, art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK zobowiązuje skarżącego do dokładnego określenia przepisu spełniającego powyższe warunki i w stosunku do którego domaga się on stwierdzenia niezgodności z Konstytucją, natomiast art. 53 ust. 2 pkt 1 u.o.t.p. TK ustanawia wymóg dołączenia do skargi wydanego na jego podstawie orzeczenia. Z kolei art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p. TK obliguje skarżącego do wskazania, które jego konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, a także do określenia sposobu ich naruszenia. Zgodnie bowiem z art. 79 ust. 1 Konstytucji, skargę konstytucyjną może wnieść „każdy, czyje wolności lub prawa zostały naruszone”. 2.1. Skarżąca zakwestionowała: a) art. 9 ust. 2a zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. – Przepisy wprowa-dzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 1997 r. Nr 121, poz. 770, ze zm.; dalej: p.w.u.KRS) w brzmieniu: „Podmioty podlegające obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego zgodnie z przepisami ustawy, o której mowa w art. 1 [tj. ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, Dz. U. z 2017 r. poz. 700, ze zm.], które były wpisane do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie tej ustawy i które do dnia 31 grudnia 2015 r. nie złożyły wniosku o wpis do rejestru, uznaje się za wykreślone z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r.” b) art. 9 ust. 2b zdanie pierwsze p.w.u.KRS, który stanowi: „Z dniem 1 stycznia 2016 r. Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie podmiotów, o których mowa w ust. 2a.” 2.2. Naruszenie swych praw skarżąca wiąże z dwoma postanowieniami Sądu Okręgowego w W. XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy (dalej: Sąd Okręgowy) z 19 lu-tego 2019 r. (sygn. akt […]), które zakończyły wszczęte na jej wniosek postępowania o wpis do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Orzeczenia te rozstrzygają o bycie prawnym skarżącej, wobec niezłożenia przez nią wniosku w ustawowym terminie. Podstawą prawną obu z nich był więc tylko art. 9 ust. 2a zdanie pierwsze p.w.u.KRS. To on określa bowiem skutek zaniechania złożenia wniosku w postaci wykreślenia z rejestru. Podstawą wskazanych rozstrzygnięć nie był natomiast art. 9 ust. 2b zdanie pierwsze tej ustawy, ponieważ jest on irrelewantny dla sprawy, która toczyła się z udziałem skarżącej. 2.3. W tym stanie rzeczy Trybunał stwierdza, że złożona skarga, w zakresie, w jakim jej przedmiotem jest art. 9 ust. 2b zdanie pierwsze p.w.u.KRS, nie spełnia podstawowego OTK ZU B/2020 Ts 121/19 poz. 84 4 warunku wskazanego w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK. 3. Powyższa okoliczność bezpośrednio wpływa na ocenę spełnienia przez skarżącą wymogów określonych w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p. TK. 3.1. W skardze konstytucyjnej skarżąca wniosła o zbadanie zgodności art. 9 ust. 2a zdanie pierwsze i ust. 2b zdanie pierwsze p.w.u.KRS z tymi samymi postanowieniami Konstytucji. W uzasadnieniu wskazała, że oba przepisy „stoją ze sobą w bezpośredniej korelacji i uzupełniają się wzajemnie, kształtując ostatecznie [jej] sytuację prawną”. W zwią-zku z tym sformułowała zarzuty wspólne dla obu zakwestionowanych przepisów. Skoro jednak jeden z przepisów poddanych kontroli Trybunału (dla których zostały sformułowane wspólne zarzuty) nie był podstawą ostatecznego orzeczenia, to spełnienie przez skarżącą wymogów wynikających z art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p. TK musi zostać ocenione negatywnie. Trzeba bowiem zauważyć, że w orzecznictwie Trybunału przyjmuje się, że prawidłowe wykonanie tych obowiązków musi polegać na przedstawieniu takich argumentów, które przemawiają na rzecz niezgodności zachodzącej pomiędzy normami wynikającymi z kwestionowanych przepisów, a normami zawartymi we wzorcach kontroli. Skarżący musi więc odpowiednio (adekwatnie) powiązać przedmiot zaskarżenia z wzorcem kontroli (zob. postanowienie TK z 8 czerwca 2011 r., sygn. SK 14/10, OTK ZU nr 5/A/2011, poz. 45). 3.2. Mając powyższe na względzie Trybunał stwierdza, że skarżąca nie wskazała, w jaki sposób art. 9 ust. 2a zdanie pierwsze p.w.u.KRS narusza jej konstytucyjne prawa. 4. Wskazane okoliczności są – zgodnie z art. 64 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK – podstawą odmowy nadania analizowanej skardze dalszego biegu. Na marginesie Trybunał nadmienia, że skarżąca nieprawidłowo wykonała zarządzenie sędziego w sprawie usunięcia braków formalnych skargi. Nadesłane 28 października 2019 r. pisma procesowe (skargi konstytucyjne) nie zawierają podpisu pełnomocnika skarżącej, a jedynie poświadczenie za zgodność z oryginałem. W związku z tym, w dalszym ciągu nie spełniają wymogu formalnego, o którym mowa w art. 126 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 listo-pada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.), znajdującego zastosowanie w postępowaniu przed Trybunałem na podstawie art. 36 u.o.t.p. TK. W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił jak na wstępie. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażale-nia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.