Ts 125/20

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 22 maja 2023 r. Pozycja 173 POSTANOWIENIE z dnia 5 kwietnia 2023 r. Sygn. akt Ts 125/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mariusz Muszyński, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej E.K. oraz Z.K. o zbadanie zgodności: 1) art. 403 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.) w zakresie, w jakim „nie reguluje pod-stawy o wznowienie postępowania w postaci możliwości wznowienia postę-powania cywilnego na podstawie orzeczenia organu międzynarodowego”, z art. 2 w związku z art. 32 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypo-spolitej Polskiej, 2) art. 3941 ustawy – Kodeks postępowania cywilnego w zakresie, w jakim „nie reguluje możliwości zaskarżenia postanowienia o odrzuceniu skargi o wzno-wienie postępowania”, z art. 32 w związku z art. 45 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji, p o s t a n a w i a: nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 27 sierpnia 2020 r. (data nadania), E.K. oraz Z.K. (dalej: skarżący) – reprezentowani przez pełnomocnika z wyboru – wystąpili z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia w związku z następującym stanem faktycznym: 1.1. W piśmie z 3 stycznia 2020 r. skarżący złożyli skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w W. z 4 grudnia 2018 r. (sygn. akt […]), jako podstawę wniesienia tego środka prawnego wskazując wyrok Trybunału Spra-wiedliwości Unii Europejskiej z 3 października 2019 r. (sygn. akt C-260/18) w sprawie Dziu-bak przeciwko Raiffeisen Bank oraz domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i odda-lenia powództwa w całości. 1.2. Postanowieniem z 19 maja 2020 r. (sygn. akt […]) Sąd Apelacyjny w W. odrzucił skargę o wznowienie postępowania, wskazawszy że wniesiony przez skarżących środek OTK ZU B/2023 Ts 125/20 poz. 173 2 prawny nie opiera się na żadnej ustawowej podstawie, tj. art. 401, art. 4011, art. 403 i art. 404 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; dalej: k.p.c.). Na powyższe orzeczenie skarżący wnieśli zażalenie, które zostało odrzucone posta-nowieniem Sądu Apelacyjnego w W. z 16 czerwca 2020 r. (sygn. akt […]), albowiem „z uwagi na uchylenie art. 3941 § 2 k.p.c. na postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi o wznowienie postępowania zażalenie nie przysługuje”. 2. Zdaniem skarżących kwestionowane przepisy k.p.c. stanowią pominięcie prawo-dawcze. Artykuł 403 k.p.c. w zakresie, w jakim „nie reguluje podstawy wznowienia postępo-wania w postaci możliwości wznowienia postępowania cywilnego na podstawie orzeczenia organu międzynarodowego”, doprowadził do naruszenia zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji), zasady równości (art. 32 ust. 2 Konstytucji) oraz prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji), natomiast art. 3941 k.p.c. w zakresie, w jakim „nie reguluje moż-liwości zaskarżenia postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania”, narusza zasadę równości (art. 32 Konstytucji), prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) i zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji). Do skargi konstytucyjnej skarżący załączyli odpisy wydanych w sprawie o sygn. akt […] postanowień Sądu Apelacyjnego w W. z 19 maja 2020 r. oraz 16 czerwca 2020 r. 3. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 6 listopada 2020 r. (doręczo-nym pełnomocnikowi skarżących 19 listopada 2020 r.) skarżący zostali wezwani do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) jednoznaczne wskazanie ostatecznego orzeczenia, w związku z którym została wniesiona skarga konstytucyjna; 2) w związku z punktem 1 tego zarządzenia podanie, czy od orzeczenia wskazanego jako ostateczne został złożony nadzwyczajny środek zaskarżenia. W sporządzonym przez pełnomocnika i wniesionym do Trybunału 26 listopada 2020 r. (data nadania) piśmie procesowym skarżący poinformowali, że ostatecznym orzecze-niem w ich sprawie jest postanowienie Sądu Apelacyjnego w W. z 19 maja 2020 r. (sygn. akt […]), od którego skarżący wnieśli jedynie zażalenie, które zostało odrzucone, natomiast nie wnosili żadnych nadzwyczajnych środków zaskarżenia. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie uczyniono dwa przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.; dalej: k.p.c.), które stanowią odpowiednio: – art. 403: „§ 1. Można żądać wznowienia na tej podstawie, że: 1) wyrok został oparty na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazu-jącym wyroku karnym, następnie uchylonym; 2) wyrok został uzyskany za pomocą przestępstwa. § 2. Można również żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku, dotyczącego tego samego stosunku prawnego, albo wykrycia takich faktów lub środ- OTK ZU B/2023 Ts 125/20 poz. 173 3 ków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mo-gła skorzystać w poprzednim postępowaniu. § 3. (uchylony) § 4. Można żądać wznowienia, jeżeli na treść wyroku miało wpływ postanowienie niekończące postępowania w sprawie, wydane na podstawie aktu normatywnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzyna-rodową lub z ustawą, uchylone lub zmienione zgodnie z art. 4161”; – art. 3941: „§ 1. Zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienie sądu drugiej in-stancji odrzucające skargę kasacyjną oraz na postanowienie sądu drugiej lub pierwszej instan-cji odrzucające skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. § 11. Zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje także w razie uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpo-znania. § 2. (uchylony) § 3. Do postępowania przed Sądem Najwyższym toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio art. 394 § 2 i 3, art. 395, art. 397 § 1, art. 3986 § 3, art. 39814, art. 39815 § 1 zdanie pierwsze, art. 39816, art. 39817 i art. 39821”. Z kolei jako wzorce kontroli skarżący powołali: – odnośnie do art. 403 k.p.c. art. 2 w związku z art. 32 w związku z art. 45 ust. 1 Kon-stytucji; – w odniesieniu do art. 3941 k.p.c. art. 32 w związku z art. 45 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji. 3. Trybunał stwierdza, że analizowana skarga konstytucyjna spełnia przesłanki warun-kujące przekazanie jej do rozpoznania merytorycznego, gdyż została sporządzona w imieniu skarżących przez radcę prawnego (art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK), zaś skarżący: – wyczerpali przysługującą im drogę prawną (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), ponieważ po-stanowienie Sądu Apelacyjnego w W. z 19 maja 2020 r. (sygn. akt […]) jest prawomocne i niezaskarżalne; – dochowali przepisanego, trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi konstytu-cyjnej (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), ponieważ odpis wskazanego wyżej orzeczenia został dorę-czony pełnomocnikowi skarżących 27 maja 2020 r., a skarga została wniesiona do Trybunału 27 sierpnia 2020 r.; – określili przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK); – wskazali, które konstytucyjne prawa i wolności oraz w jaki sposób – ich zdaniem – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK); – przedstawili uzasadnienie sformułowanych przez nich zarzutów (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). Ponadto, w ocenie Trybunału, skarga konstytucyjna nie jest obarczona nieusuwalnymi brakami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, a sformułowane w niej zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. W związku z powyższym – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – należało postano-wić jak w sentencji.