Ts 125/22

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 14 kwietnia 2023 r. Pozycja 87 POSTANOWIENIE z dnia 21 lutego 2023 r. Sygn. akt Ts 125/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Rafał Wojciechowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej […] sp. z o.o. z siedzibą w W. (dawniej […] sp. z o.o.) o zbadanie zgodności: 1) art. 33 § 1 i art. 33 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r. „w zakresie, w jakim uprawnia organ podatkowy do ustanowienia zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego w przy-bliżonej wysokości na majątku podatnika z uwagi na uzasadnioną obawę nie-wykonania zobowiązania”, z: a) art. 64 ust. 1-3 w związku z art. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 21 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, c) art. 20 w związku z art. 22 w związku z art. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji; 2) art. 181 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926, ze zm., w brzmieniu obowiązującym od 6 maja 2006 r.) w związku z art. 187 § 3 (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r.) w związku z art. 122 (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r.) w związku z art. 127 (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r.) i art. 126 (w brzmieniu obowiązującym od 11 maja 2014 r.), art. 129 (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r.), art. 191 (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r.), art. 192 (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r.) i art. 207 § 2 (w brzmieniu obowiązującym od 1 sty-cznia 1998 r.) w związku z art. 179 § 1 (w brzmieniu obowiązującym od 2 stycznia 2011 r.) „w zakresie w jakim umożliwiają organowi podatkowemu drugiej instancji wydanie decyzji w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych w oparciu o materiały dowodowe niewłączone do akt postę-powania podatkowego, a znane organowi podatkowemu i niezako-munikowanie i nieudostępnione podatnikowi w toku postępowania przed organem I instancji oraz II instancji – mimo ciążącego na organie II instancji obowiązku ponownego zbadania przesłanek do wydania decyzji zabezpie-czającej w sytuacji, gdy brak jest skonkretyzowanych ustawowych przesłanek takiego działania, a decyzja organu odnośnie włączenia, a następnie uja- OTK ZU B/2023 Ts 125/22 poz. 87 2 wnienia materiałów z postępowania karnego jest uzależniona od niczym nieskrępowanego uznania organu podatkowego”, z: a) art. 45 ust 1 w związku z art. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, b) art. 78 w związku z art. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, c) art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, d) art. 64 ust. 2 i 3 oraz art. 20, art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji, p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 10 czerwca 2022 r. (data nadania) […] sp. z o.o. (dawniej […] sp. z o.o.) z siedzibą w W. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, wystąpiła z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następującego stanu faktycznego. W stosunku do skarżącej Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego prowadził postępowanie kontrolne dotyczące rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od osób prawnych. W toku tego postępowania decyzją z 29 września 2017 r. ([…]) ustalono przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego za rok 2011 w wysokości 13 140 416 zł wraz z odse-tkami w wysokości 2 360 090 zł oraz łącznie zabezpieczono kwotę 7 318 606 zł. Po rozpa-trzeniu odwołania skarżącej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej […] decyzją z 2 marca 2018 r. ([…]) utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Skarżąca złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej […], która została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny […] wyrokiem z 20 czerwca 2018 r. (sygn. akt […]). Złożona przez skarżącą skarga kasacyjna na rozstrzygnięcie WSA została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2022 r. (sygn. akt […]). Zdaniem skarżącej kwestionowana regulacja prowadzi do nieuprawnionego ogra-niczenia prawa własności oraz prawa do prowadzenia działalności gospodarczej poprzez dokonanie zabezpieczenia na podstawie niedookreślonych lub pozornych podstaw. Nieza-chowanie proporcjonalności skutkuje dodatkowo stosowaniem zabezpieczenia w przybliżonej wysokości zobowiązania podatkowego. Skarżąca podkreśliła również, że w toku postępowania podatkowego uniemożliwiono jej zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Narusza to jej prawo do sądu i rzetelnego procesu, w szczególności w sytuacji, gdy organ dokonuje ustaleń na podstawie materiałów pochodzących z postępowań karnych, do których podatnik nie miał dostępu. Pod-niosła też, że do naruszenia jej prawa do dwuinstancyjności postępowania doszło w wyniku ograniczenia się organu drugiej instancji do dokonania kontroli zaskarżonej decyzji zamiast ponownego przeprowadzenia postępowania. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejaw- OTK ZU B/2023 Ts 125/22 poz. 87 3 nym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona określone przez prawo wymagania oraz gdy nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do me-rytorycznego rozpoznania, ponieważ: 1) skargę sporządził adwokat, który przedłożył pełnomocnictwo szczególne do repre-zentowania skarżącej w postępowaniu przed Trybunałem; 2) skarżąca wyczerpała przysługującą jej drogę prawną, ponieważ wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2022 r. (sygn. […]) jest prawomocny i nie przysługują od niego zwykłe środki zaskarżenia; 3) dochowany został przewidziany w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK trzymiesięczny termin wniesienia skargi; ostateczne rozstrzygnięcie zostało doręczone skarżącej 11 marca 2022 r., a skarga konstytucyjna została wniesiona do Trybunału Konstytucyjnego 10 czerwca 2022 r. (data nadania). Jak wynika z orzecznictwa Trybunału, „[z]asada falsa demonstratio non nocet naka-zuje odczytać zakres zaskarżenia zgodnie z intencjami podmiotu uruchamiającego postępo-wanie przed sądem konstytucyjnym” (postanowienia z: 26 lutego 2014 r., sygn. K 52/12, OTK ZU nr 2/A/2014, poz. 25, cz. II, pkt 2 oraz 7 marca 2017 r., sygn. K 40/13, OTK ZU A/2017, poz. 12). W niniejszej skardze, jak przyjął Trybunał, określono przedmiot kontroli w rozumie-niu art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. Skarżąca wskazała ponadto, które konstytucyjne prawa oraz w jaki sposób zostały – jej zdaniem – naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK). Uznano bowiem, że choć skarżąca nieprecyzyjnie wskazała wzorzec kontroli z art. 64 Konstytucji, który składa się z ustępów, a nie paragrafów, to jednak z treści uzasadnienia skargi jedno-znacznie wynika, iż chodzi o prawa i wolności opisane w art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji. Skar-żąca uzasadniła również sformułowane w skardze zarzuty (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). W związku z powyższym i zważywszy na to, że sformułowane przez skarżącą zarzuty nie są oczywiście bezzasadne (art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK), Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowił nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg.