Ts 127/17

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 15 lutego 2019 r. Pozycja 40 POSTANOWIENIE z dnia 27 listopada 2018 r. Sygn. akt Ts 127/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Grzegorz Jędrejek, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej K.U. w sprawie zgodności: 1) art. 272 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553, ze zm.), 2) art. 272 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ze zm.) w związku z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 1997 r. Nr 98, poz. 602), z art. 2, art. 31 ust. 1 w związku z art. 42 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 14 czerwca 2017 r. (data nadania) K.U. (dalej: skarżący) zakwestionował zgodność: po pierwsze, art. 272 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553, ze zm.) w zakresie, „w jakim krąg zachowań, których popełnienie jest zagrożone karą wykracza poza sytuacje wynikające z zastosowania wykładni językowej przepisu określającego ten czyn za-broniony pod groźbą kary”; po drugie, art. 272 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553, ze zm.; dalej: k.k.) w związku z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1997 r. Nr 98, poz. 602; dalej: p.r.d.), w zakresie, „w jakim dopuszcza do skazania gdy dokument jest wydawany w świetle norm ustawowych, a nie wystawiany”, z art. 2, art. 31 ust. 1 w związku z art. 42 ust. 1 Konsty-tucji. Skarga konstytucyjna wniesiona została na tle następującej sprawy. Wyrokiem z 11 sierpnia 2016 r., sygn. akt (…), Sąd Rejonowy w B. Wydział Karny uznał skarżącego za winnego czynu stanowiącego przestępstwo z art. 270 § 1 k.k. i art. 286 § 1 k.k. oraz art. 272 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. Sąd Rejonowy w B. orzekł tym samym, że działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamia- OTK ZU B/2019 Ts 127/17 poz. 40 2 ru i dla osiągnięcia korzyści majątkowej, skarżący podrobił umowę kupna-sprzedaży samo-chodu osobowego i przedłożył tak podrobiony dokument jako autentyczny w Starostwie Po-wiatowym w B., czym równocześnie wyłudził poświadczenie nieprawdy od funkcjonariusza publicznego upoważnionego do wystawienia dowodu rejestracyjnego pojazdu na nazwisko skarżącego. Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący wniósł apelację zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu obrazę prawa materialnego, mianowicie art. 270 § 1 k.k., art. 286 § 1 k.k. i art. 272 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., polegającą na przyjęciu, iż w usta-lonym stanie faktycznym zrealizowane zostały znamiona zarzucanego skarżącemu czynu, a w szczególności z art. 272 k.k., tj. wprowadzenie w błąd funkcjonariusza publicznego oraz wystawienie przez niego dokumentu. Orzekający w II instancji Sąd Okręgowy w T., Wydział Karny zwrócił uwagę na niekonwencjonalność argumentacji podniesionej w odwołaniu i – oceniając ostatecznie apelację skarżącego jako oczywiście bezzasadną – utrzymał zaskarżo-ny wyrok w mocy. W przedmiocie żądanej korekty wymiaru kary nałożonej na skarżącego przez sąd I in-stancji, sąd odwoławczy orzekł ponadto, że nie nosi ona cech niewspółmierności ani tym bar-dziej cech rażącej niewspółmierności, która stanowi niezbędną przesłankę korygowania w tym zakresie wyroku zapadłego w I instancji. Wyrok Sądu Okręgowego w T. z 16 lutego 2017 r. (sygn. […]) doręczono skarżącemu 14 marca 2017 r. W powyższym stanie rzeczy, pełnomocnik skarżącego wniósł 14 czerwca 2017 r. skar-gę konstytucyjną informując w niej Trybunał Konstytucyjny, że nie wniesiono nadzwyczajne-go środka zaskarżenia od orzeczenia wydanego w II instancji. Skarżący stawia zarzut, że zaskarżany przepis jest niekonstytucyjny z powodu nie-zgodności z wyrażoną w art. 42 ust. 1 Konstytucji zasadą określoności czynów zabronionych i zasadą pewności prawa karnego. Art. 272 k.k. nie spełnia – zdaniem skarżącego – kryteriów „obliczalności i przewidywalności prawa”. Skarżący twierdzi bowiem, że opierając się jedynie na brzmieniu kwestionowanego przepisu, nie jest możliwe zrekonstruowanie jednoznacznych znamion czynu zabronionego. Podnosi również, że wbrew zasadzie określoności czynów za-bronionych, ustalenie znamion czynu, o którym mowa w zaskarżonym przepisie, jest możliwe dopiero po odniesieniu do treści innych przepisów, a więc przy pomocy innych aktów norma-tywnych. Skarżący wskazuje, że zachodzące w tych okolicznościach ryzyko popełnienia błędu z powodu możliwych rozbieżności interpretacyjnych spełniło się w jego sprawie na tle zesta-wienia wykładni pojęć użytych w zaskarżonym art. 272 k.k. i pojęć użytych w art. 73 ust. 1 p.r.d., tj. odpowiednio pojęć „funkcjonariusz publiczny” i „wystawienie dokumentu” oraz po-jęć „starosta” i „wydanie dowodu rejestracyjnego”. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 9 kwietnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do usunięcia braków i uzupełnił skargę konstytucyjną w zakresie określonym przez Trybunał oraz prawem nakazanym terminie. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. 1. Skarga konstytucyjna, jako szczególna instytucja służąca ochronie wolności i praw gwarantowanych w Konstytucji, jest rozpoznawana przez Trybunał Konstytucyjny na zasa-dach określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji i sprecyzowanych w ustawie z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 2072, dalej: u.o.t.p.TK). Trybunał, na podstawie art. 61 ust. 1 u.o.t.p.TK, prze-prowadza wstępne rozpoznanie skargi konstytucyjnej na posiedzeniu niejawnym, w składzie jednoosobowym, w celu rozstrzygnięcia o dopuszczeniu skargi do oceny merytorycznej. Wy-nikiem wstępnego rozpoznania jest postanowienie Trybunału o odmowie nadania skardze dalszego biegu w razie ziszczenia przesłanek wymienionych w art. 61 ust. 4 pkt. 1-3, tj. jeśli OTK ZU B/2019 Ts 127/17 poz. 40 3 skarga nie spełnia określonych wymagań ustawowych i gdy usunięcie braków nie jest możli-we, a także jeśli skarga jest oczywiście bezzasadna. 2. Trybunał stwierdził, że analizowana skarga nie spełnia ustawowych przesłanek bę-dących warunkiem dopuszczenia jej do merytorycznego rozpoznania, gdyż zarzuty w niej sformułowane dotyczą sfery stosowania kwestionowanego przepisu, której ocena nie mieści się w zakresie kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. 3. Zarzuty niezgodności kwestionowanego art. 272 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2017 r. poz. 2204, ze zm., dalej: k.k.) z Konstytucją opierają się na wykazaniu różnic między zawartymi w tym przepisie pojęciami a terminologią, którą posłu-guje się inny akt normatywny. Skarżący stawia w tym kontekście zarzut niepewności i niedo-określoności w stosunku do analizowanego przepisu prawa karnego, który jest podstawą wy-danego w jego sprawie wyroku skazującego. W ocenie Trybunału, z uzasadnienia skargi wynika, że skarżący powziął wątpliwość co do treści pojęć zawartych w art. 272 k.k., nie z powodu cechującej je niedookreśloności lub niejasności, ale dopiero w efekcie zestawienia ich z pojęciami użytymi w innym akcie normatywnym. Zarzuty skarżącego o niezgodności z Konstytucją kwestionowanego przepisu kodeksu karnego wynikają więc z porównania jego brzmienia z przepisem innej ustawy, tj. prawa o ruchu drogowym, którą skarżący wskazuje ze względu na okoliczności faktyczne swojej sprawy, związane z rejestracją samochodu osobowego. Trybunał zwraca tymczasem uwagę, że podstawą rozstrzygnięcia wydanego w sprawie skarżącego są wyłącznie przepisy kodeksu karnego. Tym samym brzmienie wybranego przez skarżącego przepisu prawa o ru-chu drogowym pozostaje w tym zakresie bez znaczenia dla analizy konstytucyjności zaskar-żonego art. 272 k.k., która mogłaby zostać dokonana w odniesieniu do wskazanego wzorca kontroli, czyli przepisów Konstytucji. 4. Obydwa przywołane w skardze przepisy, tj. art. 272 k.k. i art. 73 ust. 1 p.r.d., mają rangę ustawową, a więc zawarte są w aktach normatywnych tego samego rzędu. Mając na względzie to ustalenie, Trybunał informuje, że w zakresie jego kompetencji nie mieści się dokonywanie tzw. kontroli poziomej, czyli analizowanie i ocenianie zgodności między aktami tego samego rzędu. Jak Trybunał wielokrotnie wskazywał w swym orzecznictwie i co jest istotne w kontekście analizowanej skargi, istnienie różnic między aktami tego samego rzędu nie przesądza o niekonstytucyjności któregoś z tych aktów. Ponadto, Trybunał nie jest rów-nież uprawniony do formułowania rozstrzygnięć w przedmiocie ewentualnych kolizji między przepisami tej samej rangi zawartymi w różnych aktach lub nawet w obrębie jednego aktu normatywnego (zob. orzeczenie TK z 23 września 1997 r., sygn. K 25/96, OTK ZU nr 3-4/1997, poz. 36 i wskazane tam orzecznictwo TK; wyrok TK z 1 lutego 2005 r., sygn. SK 62/03, OTK ZU nr 2/A/2005, poz. 11). 5. Skarżący zarzuca kwestionowanemu art. 272 k.k. niekonstytucyjność z powodu rozbieżności między pojęciami użytymi w jego treści a pojęciami, które zawarte są w innej ustawie, tj. w prawie o ruchu drogowym. Z argumentacji skarżącego wynika, że dla opisania faktów ustalonych w przedmiotowej sprawie trafniejsze są sformułowania użyte w prawie o ruchu drogowym. Skarżący wywodzi z tego błędne przekonanie, że pojęcia użyte w art. 272 k.k. są niedookreślone, a tym samym niekonstytucyjne, ponieważ nie opisują zarzucanego mu czynu zabronionego w taki sam sposób, jak prawo o ruchu drogowym. Na podstawie tej tezy skarżący dochodzi do wniosku, że wyrok skazujący w jego sprawie mógł wobec tego zapaść na podstawie niedookreślonych lub wręcz nietrafnych przepisów prawa karnego. OTK ZU B/2019 Ts 127/17 poz. 40 4 Przedstawienie uzasadnienia zarzutów skargowych w powyższy sposób prowadzi Trybunał do ustalenia, że analizowana skarga stanowi w istocie polemikę skarżącego z treścią wydanego w jego sprawie ostatecznego rozstrzygnięcia. Skarżący dąży tym samym do prze-niesienia zakończonego już postępowania przed Trybunał jako kolejną instancję, której orze-czenie może jeszcze odmienić niekorzystną sytuację prawną skarżącego. W ocenie Trybunału przedstawione w skardze wątpliwości i zarzuty co do treści art. 272 k.k. oraz przekonanie skarżącego o niekonstytucyjności analizowanego przepisu, dotyczą w istocie płaszczyzny sto-sowania prawa. Z tego względu merytoryczne rozpoznanie skargi konstytucyjnej opartej na takiej podstawie nie mieści się w ramach kompetencji Trybunału określonych w Konstytucji i u.o.t.p.TK. 6. Mając na względzie powyższe ustalenia, Trybunał uważa za stosowne zwrócić uwagę, że dla realizacji znamion zarzucanego skarżącemu czynu z art. 272 k.k. decydujące było sfałszowanie umowy w celu wyłudzenia poświadczenia nieprawdy i podstępnego wpro-wadzenia w błąd urzędnika w Starostwie Powiatowym w Bochni, czyli funkcjonariusza pu-blicznego upoważnionego do wystawienia dokumentu, tj. dowodu rejestracyjnego pojazdu. Na wątpliwości skarżącego w tym zakresie odpowiedział już wyrok sądu apelacyjnego, który wskazał, że wydanie dokumentu, tj. dowodu rejestracyjnego, jest czynnością materialno-techniczną dokonywaną w ślad za decyzją administracyjną o rejestracji pojazdu, czyli wysta-wieniem dokumentu, o czym mowa w kwestionowanym art. 272 k.k. Trybunał zwraca tym samym uwagę, że sytuacja prawna, w której znalazł się skarżący, jest efektem jego własnych działań, które wyczerpały znamiona czynu zabronionego w zakresie wskazanym w art. 272 k.k. i jednocześnie nie jest efektem rozbieżności interpretacyjnych lub różnic terminologicz-nych występujących w innym zakresie między dwiema porównywanymi w skardze ustawami, co – zdaniem skarżącego – świadczy o niekonstytucyjności jednej z nich. 7. Odnosząc się do kwestii przywołania w skardze art. 2 Konstytucji jako wzorca kon-troli, to w zgodzie ze swym wcześniejszym orzecznictwem Trybunał przypomina, że art. 2 Konstytucji wyznacza standard kreowania przez ustawodawcę wolności i praw oraz korzysta-nia z nich, ale nie wprowadza jednocześnie konkretnej wolności, czy też konkretnego prawa podmiotowego, którego ochrony dochodzić można w trybie skargi konstytucyjnej (zob. po-stanowienia TK z: 10 stycznia 2001 r., sygn. Ts 72/00, OTK ZU nr 1/2001, poz. 12; 20 lutego 2008 r., sygn. SK 27/07, OTK ZU nr 1/A/2008, poz. 22). 8. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 64 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, Trybunał posta-nowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zaża-lenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.