Ts 13/20
PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2023-02-08
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 24 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w zakresie określającym moment powstania prawa do wypłaty emerytury (od dnia powstania prawa, nie wcześniej niż od miesiąca złożenia wniosku), jest zgodny z Konstytucją RP oraz dyrektywami unijnymi w zakresie równego traktowania?Ratio decidendi
Trybunał Konstytucyjny nie rozstrzyga kwestii merytorycznej w niniejszym postanowieniu, lecz stwierdza, że skarga konstytucyjna spełnia wszystkie wymogi formalne i materialne wymagane do przekazania jej do rozpoznania merytorycznego. Trybunał uznaje, że zarzuty nie są oczywiście bezzasadne, co stanowi podstawę do nadania dalszego biegu postępowaniu.Stan faktyczny
Skarżący, radca prawny L.L., zaskarżył art. 24 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, kwestionując regulację dotyczącą momentu powstania prawa do wypłaty emerytury. Sprawa wynika z odmowy ZUS przyznania emerytury w obniżonym wieku emerytalnym skarżącemu, co zostało potwierdzone przez sądy powszechne (Sąd Okręgowy i Apelacyjny). Skarżący wniósł skargę kasacyjną do SN, która została oddalona, po czym złożył skargę konstytucyjną do TK.Rozstrzygnięcie
Nadanie dalszego biegu skardze konstytucyjnej.Pełny tekst orzeczenia
ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 17 marca 2023 r. Pozycja 50 POSTANOWIENIE z dnia 8 lutego 2023 r. Sygn. akt Ts 13/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mariusz Muszyński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej L.L. o zbadanie zgodności: art. 24 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, ze zm.) „w zakre-sie, w jakim przyznaje prawo do wypłaty świadczenia – emerytury – poczynając od dnia powstania do niego prawa, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w któ-rym złożono wniosek o przyznanie tego świadczenia”, z art. 2, art. 3, art. 7, art. 32, art. 33 i art. 67 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także z art. 91 Konstytucji „przez naruszenie” art. 1 ust. 1 dyrektywy 76/207/EWG Rady z dnia 9 lutego 1976 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu za-wodowego oraz warunków pracy (Dz. Urz. WE L 39 z 14 lutego 1976 r., s. 40; Dz. Urz. UE, Polskie Wydanie Specjalne, rozdz. 5, t. 1, s. 187) oraz art. 4 ust. 1 dyrektywy 79/7/EWG Rady z dnia 19 grudnia 1978 r. w sprawie stopniowego wprowadzania w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w dzie-dzinie zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. WE L 6 z 10 stycznia 1979 r., s. 24; Dz. Urz. UE, Polskie Wydanie Specjalne, rozdz. 5, t. 1, s. 215), p o s t a n a w i a: nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 14 stycznia 2020 r. (data nadania), działający we własnym imieniu radca prawny L.L. (dalej: skarżący) wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia w związku z następującym stanem faktycznym: Decyzją z 16 października 2017 r. (znak: […]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych – w oparciu o art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, ze zm.; dalej: ustawa emerytal-no-rentowa) oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43, ze zm.) – odmówił skarżącemu przyznania emerytury
OTK ZU B/2023 Ts 13/20 poz. 50 2 w obniżonym wieku emerytalnym z powodu niewykazania przez skarżącego stosownych okresów składkowych i nieskładkowych (w tym piętnastoletniego okresu pracy w warunkach szczególnych), a także z powodu niezłożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa. Odwołanie skarżącego od powyższego rozstrzygnięcia zostało oddalone przez Sąd Okręgowy w S. w wyroku z 13 marca 2018 r. (sygn. akt […]), podtrzymanym wyrokiem Są-du Apelacyjnego w S. z 30 września 2019 r. (sygn. akt […]). 2. Od orzeczenia sądu drugiej instancji skarżący wniósł skargę kasacyjną, która wpły-nęła do Sądu Najwyższego 4 lutego 2020 r. i została zarejestrowana pod sygn. akt […] (od 1 stycznia 2021 r. – pod nową sygn. akt […]). W tej sytuacji Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 14 maja 2020 r. zawiesił niniejsze postępowanie na podstawie art. 78 usta-wy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konsty-tucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). W dniu 31 maja 2021 r. – wraz z pismem Kierownika Sekretariatu Wydziału III Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 25 maja 2021 r. – do Trybunału Kon-stytucyjnego wpłynął odpis postanowienia Sądu Najwyższego z 25 marca 2021 r. (sygn. akt […]) o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Postanowieniem z 9 lipca 2021 r. Trybunał podjął zawieszone postępowanie. 3. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 9 lipca 2021 r. (którego odpis został doręczony skarżącemu 5 sierpnia 2021 r.) – na podstawie art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK – wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) złożenie pięciu poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 16 października 2017 r. (znak: […]); 2) wskazanie – stosownie do art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK – praw lub wolności wy-wodzonych przez skarżącego z: a) art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 32 Konstytucji, c) art. 33 Konstytucji, d) art. 67 Konstytucji; 3) uzasadnienie – stosownie do art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK – zarzutu niezgodności art. 24 ustawy emerytalno-rentowej „w zakresie, w jakim przyznaje prawo do wypłaty świad-czenia – emerytury – poczynając od dnia powstania do niego prawa, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie tego świadczenia”, z: a) art. 2 Konstytucji, b) art. 32 Konstytucji, c) art. 33 Konstytucji, d) art. 67 Konstytucji. W reakcji na powyższe zarządzenie skarżący 12 sierpnia 2021 r. (data nadania) wniósł pismo procesowe, do którego załączył pięć poświadczonych kopii decyzji organu rentowego oraz przedłożył wyjaśnienia odnośnie do pozostałych punktów zarządzenia. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał Konstytucyjny bada, czy odpowiada ona określonym prawem wymogom.
OTK ZU B/2023 Ts 13/20 poz. 50 3 2. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie skarżący uczynił art. 24 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2022 r. poz. 504, ze zm.), „w za-kresie, w jakim przyznaje prawo do wypłaty świadczenia – emerytury – poczynając od dnia powstania do niego prawa, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie tego świadczenia”. Jako wzorce kontroli wskazał zaś art. 2, art. 3, art. 7, art. 32, art. 33, art. 67 oraz art. 91 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 3. W ocenie Trybunału analizowana skarga konstytucyjna spełnia przesłanki warunku-jące przekazanie jej do rozpoznania merytorycznego, gdyż została sporządzona przez działa-jącego we własnym imieniu radcę prawnego (art. 44 ust. 1 in fine u.o.t.p.TK), a skarżący: – wyczerpał przysługującą mu drogę prawną (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), ponieważ wy-rok Sądu Apelacyjnego w S. z 30 września 2019 r. (sygn. akt […]) jest prawomocny; – dochował przepisanego, trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi konstytu-cyjnej (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK); – określił przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK); – wskazał, które konstytucyjne prawa i wolności oraz w jaki sposób – jego zdaniem – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK); – przedstawił uzasadnienie sformułowanych przez niego zarzutów (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). Ponadto Trybunał stwierdza, że sformułowane w skardze zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. W związku z powyższym – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowiono jak w sentencji.
Powołane przepisy
art. 2 Konstytucji RPart. 3 Konstytucji RPart. 7 Konstytucji RPart. 32 Konstytucji RPart. 33 Konstytucji RPart. 67 Konstytucji RPart. 91 Konstytucji RPart. 1 ust. 1 dyrektywy 76/207/EWGart. 4 ust. 1 dyrektywy 79/7/EWG
Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło