Ts 130/17

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 9 marca 2018 r. Pozycja 31 POSTANOWIENIE z dnia 31 stycznia 2018 r. Sygn. akt Ts 130/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Rymar – przewodniczący i sprawozdawca Julia Przyłębska Małgorzata Pyziak-Szafnicka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z dnia 6 grudnia 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej A.B., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej z 23 czerwca 2017 r. (data nadania), A.B. (dalej: skarżą-cy) kwestionuje zgodność: 1) art. 109 ust. 3 w związku z art. 109 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2016 r. poz. 603, ze zm.; dalej: ustawa o PSP) w związku z pozostałymi regulacjami tej ustawy, w szczególności art. 1 ust. 2 oraz art. 36a w zakresie, w jakim przepisy te są rozumiane w ten sposób, że brak aktualnego zakresu obo-wiązków stanowi zawinioną niemożność wykonywania obowiązków służbowych; 2) art. 109 ust. 3 w związku z art. 109 ust. 1 i 2 w związku z art. 110 ustawy o PSP w związku z pozostałymi regulacjami tej ustawy, w szczególności art. 1 ust. 2 oraz art. 36a w zakresie, w jakim przepisy te są rozumiane w ten sposób, że strażak PSP może wykonywać obowiązki służbowe jedynie pod warunkiem przyjęcia nowego zakresu obowiązków służbo-wych na nowym stanowisku służbowym, pomimo że: – posiada wcześniejszy zakres obowiązków służbowych określający te same zadania tylko na wyższym stanowisku służbowym, – przeniesienie strażaka na niższe stanowisko służbowe zostało dokonane bezprawnie i w celu obejścia prawa, – ustawa o Państwowej Straży Pożarnej ani jej akty wykonawcze nie nakładają na strażaka obowiązku przyjmowania obowiązków służbowych, – art. 36a ust. 1 pkt 2 wskazuje, że zakres czynności służbowych jest powierzany przez przełożonego służbowego, OTK ZU B/2018 Ts 130/17 poz. 31 2 – strażak stawia się do służby, ale polecenie przełożonego służbowego powoduje, że strażak nie wykonuje obowiązków służbowych, w efekcie uzasadnione jest zastosowanie art. 109 ust. 3 ustawy o PSP, czyli pozbawienie strażaka uposażenia; 3) art. 109 ust. 3 w związku z art. 109 ust. 1 i 2 w związku z art. 110 ustawy o PSP w zakresie, w jakim przepisy te są rozumiane w ten sposób, że organ administracji – przeło-żony służbowy – może w każdej chwili bez ograniczeń czasowych lub kwotowych dokonać potrącenia z uposażenia strażaka należności z tytułu wypłacenia uposażenia za okres zawinio-nej niemożności pełnienia obowiązków służbowych; 4) art. 109 ust. 3 w związku z art. 109 ust. 1 i 2 w związku z art. 110 ustawy o PSP w związku z art. 109 § 1 i art. 110 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępo-wania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, ze zm.; dalej: k.p.a.) w zakresie, w jakim przepisy te są rozumiane w ten sposób, że organ administracji – przełożony służbowy – może dokonać potrącenia z uposażenia strażaka przy najbliższej wypłacie po wydaniu decyzji o potrąceniu, a nie jedynie przy najbliższej wypłacie; 5) art. 109 ust. 3 w związku z art. 109 ust. 1 i 2 w związku z art. 110 ustawy o PSP w związku z art. 109 § 1 i art. 110 § 1 k.p.a. w zakresie, w jakim przepisy te są rozumiane w ten sposób, że organ administracji – przełożony służbowy –może dokonać potrącenia z uposażenia strażaka przed doręczeniem strażakowi decyzji, czyli przed wprowadzeniem decyzji do obrotu prawnego – z art.31 ust. 2 i 3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 40, art. 42 ust. 3, art. 64 ust. 1 i 2, art. 77 ust. 1 i 2, a także art. 2, art. 5 oraz art. 7 i Preambułą Konstytucji. Zdaniem skarżącego rozumienie przez Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) kwestionowanych przepisów „(…) w zakresie prawa do potrącenia kwot z uposażenia straża-ka, oparte jest na pozajęzykowej rozszerzającej wykładni uprawnień organów władzy pu-blicznej, w tym zakresie”. W ocenie skarżącego sposób interpretacji kwestionowanych prze-pisów ograniczył realny zakres prawa skarżącego do ochrony konstytucyjnie chronionego prawa majątkowego, co jednoznacznie naruszyło zarówno przywołane w skardze prawa i wolności konstytucyjne, jak i ogólne zasady ustrojowe zawarte w Konstytucji. Postanowieniem z 6 grudnia 2017 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 15 grudnia 2017 r.) Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) – odmówił nadania dalszego biegu skardze, stwierdza-jąc, że nie spełnia ona podstawowego wymogu formalnego polegającego na związaniu zarzu-tów naruszenia konstytucyjnych praw lub wolności z normą prawną będącą podstawą osta-tecznego orzeczenia o wolnościach lub prawach skarżącego określonych w Konstytucji. Try-bunał zauważył, że formułowane przez skarżącego zarzuty dotyczą wykładni przepisów pra-wa dokonanej przez NSA. Jednocześnie przypomniał, że ocena wykładni prawa dokonywanej przez organy stosujące prawo może stanowić przedmiot postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym tylko w wyjątkowej sytuacji – kiedy jej charakter jest utrwalony i jednolity. Trybunał ustalił, że skarżący nie odnosi się ani do treści normatywnej zaskarżonego przepisu, ani do utrwalonej jego wykładni. W zażaleniu z 21 grudnia 2017 r. skarżący zakwestionował postanowienie Trybunału w całości. Zdaniem skarżącego wykazanie, że przyjęty przez NSA sposób rozumienia kwe-stionowanego przepisu wynika z utrwalonej i jednolitej wykładni organów stosujących prawo nie jest możliwe, ponieważ ostateczny wyrok NSA odnoszący się do treści art. 109 i art. 110 ustawy o PSP jest jedynym orzeczeniem. Natomiast orzeczenia w sprawie o sygn. akt I OSK 2892/15 i I OSK 2885/15 odnoszą się tylko do art. 109 ustawy o PSP. Ponadto skarżący wskazuje na dwa orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych dotyczące obu wskaza-nych przepisów. Zdaniem skarżącego w zakresie objętym skargą rozumienie art. 109 i art. 110 ustawy o PSP zostało ustalone przez NSA przez zmianę orzeczenia wojewódzkiego OTK ZU B/2018 Ts 130/17 poz. 31 3 sądu administracyjnego dokonanej na skutek konkretnej wykładni tych przepisów. W związku z tym tylko takie ich rozumienie obowiązuje sądy administracyjne. Pomimo braku możliwo-ści wykazania linii orzeczniczej potwierdzającej kwestionowane rozumienie przepisów, to jedyne orzeczenie NSA przesądza, zdaniem skarżącego, o sposobie rozumienia art. 109 i art. 110 ustawy o PSP. Jednocześnie skarżący zwraca uwagę, że tego typu sprawy są wyjąt-kowe i trudno oczekiwać ustalenia linii orzeczniczej w tym zakresie w najbliższej przyszłości. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażale-nia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Na etapie roz-poznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawi-dłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sformu-łowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze konsty-tucyjnej. Skarżący uważa, że skoro nie jest możliwe wykazanie utrwalonej linii orzeczniczej w odniesieniu do art. 109 i art. 110 ustawy o PSP, należy przyjąć, że jedyne w tym zakresie orzeczenie NSA ustaliło obowiązującą ich wykładnię, która zdaniem skarżącego, narusza jego konstytucyjnie chronione prawa. Trybunał w postanowieniu z 6 grudnia 2017 r. wyraźnie wskazał na generalną zasadę, zgodnie z którą ocena wykładni przepisów prawa nie należy do jego kompetencji. Trybunał, jako sąd prawa, orzeka o zgodności z Konstytucją wyłącznie w odniesieniu do przepisów prawa. Jedynie w sytuacji, w której wykładnia przepisu przez organy stosujące prawo ma cha-rakter utrwalony i jednolity, możliwe jest zainicjowanie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. W takim przypadku ocenie podlega nie sama wykładnia, ale przepis o treści zdeterminowanej utrwaloną wykładnią organów stosowania prawa. Skarżący w zażaleniu na postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu sam wskazuje na brak linii orzeczniczej w odniesieniu do zagadnienia wynika-jącego z art. 109 w kontekście art. 110 ustawy o PSP. Z uwagi na to, że skarżący nie odnosi się ani do samej treści normy prawnej, wyrażonej w ustawie, ani do treści ustalonej na pod-stawie utrwalonej i jednolitej wykładni organów stosujących prawo, prowadzenie postępowa-nia przed Trybunałem Konstytucyjnym nie jest możliwe. Zatem w postanowieniu z 6 grudnia 2017 r. Trybunał zasadnie przyjął, że wniesiona skarga konstytucyjna nie spełnia podstawowego wymogu formalnego polegającego na zwią-zaniu zarzutów naruszenia konstytucyjnych praw lub wolności z normą prawną będącą pod-stawą ostatecznego orzeczenia o wolnościach lub prawach skarżącego określonych w Konsty-tucji i prawidłowo odmówił nadania jej dalszego biegu. Z tych względów, Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK – nie uwzględnił zażalenia.