Ts 134/17

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 17 grudnia 2019 r. Pozycja 252 POSTANOWIENIE z dnia 28 lutego 2018 r. Sygn. akt Ts 134/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Michał Warciński, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej H.S. w sprawie zgodności: 1) § 1 pkt 1 lit. a uchwały Rady Gminy Kadzidło nr L/348/2014 z dnia 17 paź-dziernika 2014 r. (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 2014 r. poz. 9851); 2) art. 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 849) z art. 2, art. 32 w związku z art. 84 oraz art. 168 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W sporządzonej przez radcę prawnego i wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 30 czerwca 2017 r. (data nadania) skardze konstytucyjnej H.S. (dalej: skarżący) zarzucił nie-zgodność § 1 pkt 1 lit. a uchwały Rady Gminy Kadzidło nr L/348/2014 z dnia 17 październi-ka 2014 r. (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 2014 r. poz. 9851; dalej: uchwała) oraz art. 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 849; dalej: u.o.p.l.) z art. 2, art. 32 w związku z art. 84 oraz art. 168 Konstytucji, w za-kresie, w jakim zezwala radzie gminy na dowolne różnicowanie stawki podatku od nierucho-mości w oparciu o nie dość jasno sprecyzowane kryterium prowadzenia działalności gospo-darczej. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą. Rada Gminy Kadzidło w § 1 pkt 1 uchwały określiła wysokość stawki podatku od gruntów związanych m.in z prowadzeniem działalności gospodarczej w zakresie wydobycia torfu bez względu na sposób zakwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków – 0,69 zł od 1 m2 powierzchni (lit. a) oraz pozostałych, związanych z prowadzeniem działalności gospo-darczej, bez względu na sposób zakwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków – 0,52 zł od 1 m2 powierzchni (lit. b). OTK ZU B/2019 Ts 134/17 poz. 252 2 Uchwałę podjęto na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 8, art. 41 ust. 1, art. 42 ustawy dnia z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594, ze zm.; dalej: u.s.g.) oraz art. 5 ust. 1 i ust. 4 i art. 6 u.o.p.l. Pismem z 5 lutego 2015 r. skarżący wezwał Radę Gminy Kadzidło do usunięcia naru-szenia prawa, wskazując, że określenie stawek podatku od nieruchomości nastąpiło w sposób sprzeczny z przepisami u.o.p.l. i prowadzi do niedopuszczalnej prawnie dyskryminacji, zaś jej uchwalenie nastąpiło w sposób niezgodny z przepisami o pomocy publicznej oraz chroniący-mi konkurencję. W odpowiedzi na wezwanie Rada Gminy Kadzidło podniosła, że przy określeniu sta-wek dopuszczalne jest różnicowanie ich wysokości dla poszczególnych rodzajów przedmio-tów opodatkowania, uwzględniając w szczególności lokalizację, rodzaj prowadzonej działal-ności, rodzaj zabudowy, przeznaczenie i sposób wykorzystania gruntu. Rada Gminy Kadzidło zaznaczyła, że nie przekroczyła stawki maksymalnej i nie naruszyła przedmiotowego charak-teru zróżnicowania stawek podatku od nieruchomości. Na powyższą uchwałę skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administra-cyjnego w W. (dalej: WSA), domagając się stwierdzenia nieważności § 1 pkt 1 lit. a uchwały. WSA wyrokiem z 15 marca 2016 r. (sygn. akt […]) oddalił skargę, wskazując, że ana-liza podstaw prawnych zaskarżonej uchwały upoważnia do stwierdzenia, iż „Rada Gminy Kadzidło podjęła zaskarżoną uchwałę w ramach prawa organów samorządu terytorialnego do ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych, w tym podatku od nieruchomości, wynikają-cego u.o.p.l.” Od powyższego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) wyrokiem z 2 lutego 2017 r. (sygn. akt […]) oddalił skargę kasacyjną podnosząc, że Rada Gminy Kadziło nie przekroczyła granic upoważnienia określonego art. 5 ust. 2 u.o.p.l., gdyż zróżnicowanie stawek nastąpiło ze względu na rodzaj prowadzonej działalności, która to przesłanka została wprost wyartykuło-wana w upoważnieniu z art. 5 ust. 2 u.o.p.l. Zdaniem skarżącego kryteria, o których mowa w art. 5 ust. 2 u.o.p.l., nie spełniają wymogów konstytucyjnych, ponieważ rada gminy w zasadzie nie podlega żadnej kontroli w zakresie różnicowania stawek podatkowych, co znajduje wyraz w stanie faktycznym spra-wy. Rada gminy, w ocenie skarżącego, może dowolnie „szafować” kryteriami wymienionymi w art. 5 ust. 2 u.o.p.l. i dostosowywać je do podmiotu podatku, pod pozorem kryterium przedmiotowego. Skarżący wskazał, że w wypadku art. 5 u.o.p.l. niewystarczające jest, dla celów zastosowania prawa wyróżnienie kryterium przedmiotu podatku od podmiotu podatku, bowiem w praktyce każde kryterium podmiotowe da się opisać kryterium przedmiotowym. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo na zasadach określonych w ustawie wnieść skargę konstytucyjną w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach określonych w Konstytucji. W odróżnieniu od wniosków kierowanych przez podmioty wyliczone w art. 191 ust. 1 pkt 1-5 Konstytucji, skarga nie jest środkiem uruchamiania tzw. kontroli abstrakcyjnej, a więc realizowanej w oderwaniu od płaszczyzny stosowania kwestionowanych przepisów. Przedmiotem zaskarżenia w skardze konstytucyjnej może być tylko taki przepis, który zastosował sąd lub organ administracji publicznej, rozstrzygając ostatecznie indywidualną sprawę skarżącego (zob. J. Trzciński, M. Wiącek [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. L. Garlicki, M. Zubik, tom II, wyd. II, Warszawa 2016). OTK ZU B/2019 Ts 134/17 poz. 252 3 Wskazany przez skarżącego wyrok NSA, mimo że jest wyrokiem ostatecznym w ro-zumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, to jednak nie spełnia kryterium indywidualności. Wyrok ten, wydany w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., nie rozstrzyga o konkretnych prawach lub wolno-ściach skarżącego, jak również nie nakłada na niego żadnych obowiązków, które godziłyby w przysługujące mu prawa i wolności. Przewidziana w art. 101 ust. 1 u.s.g. skarga inicjuje postępowanie w przedmiocie oceny legalności uchwał podejmowanych przez organy gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej (akty prawa miejscowego). Rozstrzygające tę kwestię wyroki sądów administracyjnych stanowią realizację konstytucyjnej kompetencji do orzekania o zgodności uchwał organów samorządu terytorialnego z ustawami (art. 184 Kon-stytucji). Wyroki te nie mają charakteru indywidualnych rozstrzygnięć odnoszących się bez-pośrednio do sfery praw lub wolności konkretnego podmiotu. Nie zawierają także ustalenia okoliczności stanu faktycznego, z których można by wnioskować o rzeczywistym naruszeniu indywidualnych praw lub wolności (por. postanowienia TK z: 29 listopada 2000 r., sygn. Ts 139/00, OTK ZU nr 2/2001, poz. 39 oraz 29 czerwca 2012 r., sygn. Ts 196/09, OTK ZU nr 4/B/2012, poz. 322). Dopiero uchwała, będąca przedmiotem kontroli w trybie art. 101 u.s.g., jest podstawą do wszczynania indywidualnych postępowań administracyjnych (zob. art. 207 § 1 w związku z art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa; Dz. U. z 2017 r. poz. 201, ze zm.), natomiast wyrok stwierdzający jej nieważność jest podstawą do wzrusze-nia, w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczegól-nym, indywidualnych rozstrzygnięć wydanych na jej podstawie (art. 147 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, ze zm.). Trybunał podkreśla, że z art. 79 ust. 1 Konstytucji jednoznacznie wynika iż przedmio-tem skargi mogą być wyłącznie te przepisy prawa, na podstawie, których sądy ukształtowały sytuację prawną skarżącego. Zasadniczym warunkiem jej wniesienia jest konkretne narusze-nie praw lub wolności konstytucyjnych, którego źródłem jest rozstrzygnięcie organu władzy publicznej, w sposób bezpośredni odnoszące się do sfery prawnej zindywidualizowanego podmiotu (por. postanowienia TK z: 28 czerwca 2017 r., sygn. Ts 233/16, OTK ZU B/2017, poz. 165 oraz 1 października 2014 r., sygn. Ts 239/13, OTK ZU nr 1/B/2015, poz. 39). Brak ostatecznego rozstrzygnięcia determinuje również stwierdzenie, że skarżący nie wskazał prawidłowo przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji. Trybunał jednoznacznie stwierdza, że uchwała oraz art. 5 u.o.p.l. nie stanowiły normatywnej podstawy, lecz jedynie przedmiot roz-strzygnięcia sądu administracyjnego. Jako że wskazany przez skarżącego wyrok NSA nie spełnia cech ostatecznego orze-czenia o konstytucyjnych wolnościach lub prawach skarżącego w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz ze względu na niewskazanie przepisu ustawy lub innego aktu normatywne-go, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolno-ściach lub prawach albo obowiązkach skarżącego, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 2072) należało odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. OTK ZU B/2019 Ts 134/17 poz. 252 4 POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty doręczenia tego postanowienia.