Ts 136/18
PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2019-07-23
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie sędziego przewodniczącego składu odmawiające rozpoznania sprawy w rozszerzonym składzie ławniczym stanowi podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji RP, uprawniającą do wniesienia skargi konstytucyjnej?Ratio decidendi
Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, stwierdzając, że zaskarżony przepis nie był podstawą merytorycznego rozstrzygnięcia, przesądzającego o konstytucyjnych wolnościach lub prawach skarżącego. Orzeczenie dotyczące składu orzekającego ma charakter wpadkowy względem postępowania głównego i nie stanowi ostatecznego rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Kwestionowanie rozwiązań ustawowych bez powiązania z ostatecznym rozstrzygnięciem indywidualnym możliwe jest wyłącznie w ramach kontroli abstrakcyjnej.Stan faktyczny
Skarżący był stroną w postępowaniu karnym, w którym jego obrońca złożył wniosek o rozpoznanie sprawy w składzie poszerzonym (jeden sędzia i dwóch ławników) ze względu na wagę i zawiłość sprawy. Sąd Rejonowy postanowieniem z 5 kwietnia 2018 r. nie uwzględnił tego wniosku, a następnie odmówił przyjęcia zażalenia skarżącego na to postanowienie. Skarżący zaskarżył art. 28 § 3 k.p.k. w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na taką odmowę oraz rozpoznania wniosku przez inny skład niż sędzia już wyznaczony.Rozstrzygnięcie
odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnejPełny tekst orzeczenia
ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 7 listopada 2019 r. Pozycja 201 POSTANOWIENIE z dnia 23 lipca 2019 r. Sygn. akt Ts 136/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Pszczółkowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej S.Z. w sprawie zgodności: art. 28 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1987, ze zm.) w zakresie, w jakim nie przewiduje: – „możliwości wniesienia zażalenia do sądu drugiej instancji na wydane przez sędziego przewodniczącego składu postanowienie w przedmiocie odmowy rozpoznania sprawy w rozszerzonym składzie ławniczym, – rozpoznania wniosku w pierwszej instancji przez inny skład jak sędzia już wyznaczony do rozpoznania sprawy”, z art. 45 ust. 1, art. 78 i art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 12 września 2018 r. (data nadania), S.Z. (dalej: skarżący) wystąpił z żądaniem przytoczonym w kom-parycji niniejszego postanowienia. 2. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym. Sąd Rejonowy w P. rozpoznaje sprawę skarżącego o sygn. akt […]. Obrońca skarżącego 8 lutego 2018 r. złożyła wniosek o rozpoznanie sprawy w składzie poszerzonym (jeden sędzia i dwóch ławników) wskazując w uzasadnieniu na szczególną wagę i zawiłość sprawy (16 tomów akt głównych i 277 tomów załączników, 222 świadków). Sąd Rejonowy, na podstawie art. 28 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1987, ze zm.; dalej: k.p.k.), postanowieniem z 5 kwietnia 2018 r. nie uwzględnił wniosku obrońcy. Skarżący wniósł w imieniu własnym zażalenie na to postanowienie. Następnie Sąd Rejonowy w P. zarządzeniem z 11 maja 2018 r. odmówił przyjęcia zażalenia na postanowienie sądu z 5 kwietnia 2018 r.
OTK ZU B/2019 Ts 136/18 poz. 201 2 3. Skarżący uważa, że sąd, odmawiając na podstawie art. 28 § 3 k.p.k., rozszerzenia składu orzekającego w jego sprawie, naruszył prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji w związku z konstytucyjną zasadą co najmniej dwuinstancyjnego postępowania sądowego, prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd oraz prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub inny organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach, prawach lub obowiązkach określonych w Konstytucji. Skarga konstytucyjna jest nadzwyczajnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności lub praw, którego merytoryczne rozpoznanie uwarunkowane zostało spełnieniem przesłanek wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i z ustawy z dnia 30 listo-pada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK). Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.o.t.p. TK skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpo-znaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona okre-ślonym przez prawo wymaganiom, szczególnie tym, które wynikają z Konstytucji, a także, czy nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 53 ust. 1 u.o.t.p. TK. 2. Przedmiotem skargi konstytucyjnej jest art. 28 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1987, ze zm.) w brzmieniu: „§ 3. Ze względu na szczególną zawiłość sprawy lub jej wagę sąd pierwszej instancji może postanowić o jej rozpoznaniu w składzie trzech sędziów albo jednego sędziego i dwóch ławników”. Skarżący kwestionuje zaskarżony przepis w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia do sądu drugiej instancji na wydane przez sędziego przewodniczącego składu postanowienie w przedmiocie odmowy rozpoznania sprawy w roz-szerzonym składzie ławniczym, oraz w zakresie rozpoznania wniosku w pierwszej instancji przez inny skład niż sędzia już wyznaczony do rozpoznania sprawy. Podniesiona przez skarżącego kwestia powstała w związku z nieuwzględnieniem wniosku pełnomocnika skarżącego o rozpoznanie sprawy karnej w składzie poszerzonym. 3. Analiza skargi konstytucyjnej oraz dołączonych do niej dokumentów wskazuje, że zaskarżony przepis nie był podstawą merytorycznego rozstrzygnięcia, przesądzającego o kon-stytucyjnych wolnościach lub prawach skarżącego. Wskazane w skardze konstytucyjnej orzeczenie dotyczy sprawy wpadkowej względem postępowania głównego i nie stanowi ostatecznego rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji. 4. Jednocześnie zarówno petitum skargi konstytucyjnej, jak i zawarta w jej uzasadnie-niu argumentacja wskazują, że sformułowane zarzuty dotyczą braku odpowiednich, zdaniem skarżącego, rozwiązań prawnych.
OTK ZU B/2019 Ts 136/18 poz. 201 3 Kwestionowanie przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań bez powiązania z osta-tecznym rozstrzygnięciem opartym na zaskarżonych przepisach możliwe jest tylko w ramach tzw. kontroli abstrakcyjnej, inicjowanej przez konstytucyjnie określone podmioty. 5. W związku z tym, że zaskarżony przepis nie stanowił podstawy merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie skarżącego ani nie miał zastosowania przy rozstrzyganiu indywidualnej sprawy co do meritum, nie może stanowić przedmiotu skargi konstytucyjnej. Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.
Powołane przepisy
art. 45 ust. 1 Konstytucji RPart. 78 Konstytucji RPart. 176 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RPart. 32 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP
Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło