Ts 138/20
PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2021-01-19
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga konstytucyjna dotycząca interpretacji przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w zakresie kwalifikacji silosów jako budowli spełnia wymogi formalne do rozpoznania merytorycznego, w szczególności w kontekście powołania art. 7 i art. 10 Konstytucji jako wzorców kontroli?Ratio decidendi
Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze w zakresie dotyczącym kontroli zgodności z art. 7 i art. 10 Konstytucji, uznając, że przepisy te nie stanowią źródła praw ani wolności dla obywateli, a jedynie zasady ustrojowe. W pozostałym zakresie skarga została dopuszczona do rozpoznania merytorycznego, ponieważ spełniała wymogi formalne, a zarzuty nie były oczywiście bezzasadne, co wynika z istnienia spornych kwestii interpretacyjnych dotyczących opodatkowania silosów po wyroku TK w sprawie SK 48/15.Stan faktyczny
Spółka wnioskowała o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości, twierdząc, że sporne obiekty (silosy, magazyny) spełniają definicję budynku i powinny być opodatkowane jako budynki, a nie budowle. Organy administracyjne i sądy administracyjne uznały je za budowle, powołując się na elementy funkcjonalne i wyposażenie. Spółka zaskarżyła te decyzje, wskazując na naruszenie konstytucyjnych zasad ochrony własności i określoności regulacji podatkowych, powołując się na wyrok TK w sprawie SK 48/15.Rozstrzygnięcie
1) odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w zakresie dotyczącym badania zgodności z art. 7 i art. 10 Konstytucji, 2) nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej w pozostałym zakresie.Pełny tekst orzeczenia
ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 8 czerwca 2021 r. Pozycja 107 POSTANOWIENIE z dnia 19 stycznia 2021 r. Sygn. akt Ts 138/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zielonacki, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej […] z siedzibą w K. o zbadanie zgodności: art. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 1a ust. 1 pkt 2 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844, ze zm.) „z uwagi na to, że wskazane przepisy (…) [ustawy o podatkach i opłatach lokalnych] interpretowane jednolicie przez sądy administracyjne w ten sposób, że silos (magazyn), tj. obiekt budowlany, który posiada wszystkie cechy budynku wymienione w art. 1a ust. 1 pkt 1 (…) [ustawy o podatkach i opłatach lokalnych] jest mimo to uznawany za budowlę – w oparciu o dodatkowe, niewskazane w (…) [ustawie o podatkach i opłatach lo-kalnych] kryteria (takie jak funkcje, wyposażenie, przeznaczenie oraz w szczególności sposób i możliwość wykorzystywania obiektu jako elementu systemu technologicznego w procesie produkcji) – a nie za budynek – i na tej podstawie podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości (…) jako bu-dowla – w sposób nieuprawniony ograniczają konstytucyjnie chronione prawo własności środków pieniężnych poprzez obciążenie Spółki ciężarem (…) [po-datku od nieruchomości] w wysokości niewynikającej z przepisów prawa i przez to – bezpodstawne zawyżenie zobowiązania podatkowego w (…) [podatku od nieruchomości]. Jest to następstwem zastosowania do obiektów wyczerpujących ustawową definicję budynku – silosów (magazynów takich jak magazyn nasion, zasobniki dzienne oraz magazyn śruty) zasad określania wysokości zobowiąza-nia podatkowego właściwych dla obiektów stanowiących budowle”, z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2, art. 7 i art. 10, art. 32 ust. 1, art. 84 oraz art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: 1) odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w zakresie dotyczącym badania zgodności art. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 1a ust. 1 pkt 2 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844, ze zm.) z art. 7 i art. 10 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej w pozostałym zakresie.
OTK ZU B/2021 Ts 138/20 poz. 107 2 UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 25 września 2020 r. (data nadania), spółka […] (dalej: skarżąca) – reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru – wystąpiła z żądaniem na tle następującego stanu faktycznego: 1.1. Wnioskiem z 24 sierpnia 2015 r. skarżąca zwróciła się do Burmistrza K. (dalej też: organ pierwszej instancji) z żądaniem stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2010-2015 w łącznej kwocie 1 890 234 zł. Jako przyczyny złożenia korekty wskazała: – nienależne wykazanie do opodatkowania użytków rolnych oraz nieużytków niezaję-tych na prowadzenie działalności gospodarczej, zakwalifikowanie do opodatkowania jako budowli obiektów, które jej zdaniem winny zostać opodatkowane jako budynki; – błędne opodatkowanie jako budynków budowli; – wykazanie do opodatkowania jako budowli obiektów wcześniej zlikwidowanych. Wniosek skarżącej dotyczył również sieci oraz instalacji stanowiących części budyn-ków, opodatkowania całości urządzeń technicznych bez uwzględnienia jedynie ich części budowlanych oraz obiektów niewskazanych wprost w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290, ze zm.; dalej: prawo budowlane). Jednocześnie we wniosku zasygnalizowano, że do opodatkowania podatkiem od nieruchomości nie wykazano wiat oraz fundamentów pod urządzenia wymienionych z nazwy w prawie budowlanym. 1.2. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w tym zasięgnięciu opinii rze-czoznawcy budowlanego, organ pierwszej instancji w decyzji z 13 marca 2017 r. (znak: […]) uwzględnił wniosek strony jedynie w pewnym zakresie. W całości uznał za zasadny wniosek w części dotyczącej użytków rolnych oraz nieużytków niezajętych na prowadzenie działalno-ści gospodarczej. Uznał również wniosek odnośnie do obiektów zlikwidowanych oraz budow-li opodatkowanych jako budynki. Częściowo uwzględnił wniosek w odniesieniu do sieci oraz instalacji znajdujących się w budynkach oraz w zakresie opodatkowania urządzeń technicz-nych jako budowli, jak również obiektów niewymienionych – zdaniem skarżącej – w prawie budowlanym. Wniosek nie został zaś uznany za zasadny w zakresie, w jakim dotyczył kwestii przyjęcia do opodatkowania budynków opodatkowanych jako budowle. 1.3. Pismem z 28 marca 2017 r. skarżąca złożyła odwołanie od decyzji z 13 marca 2017 r. w części dotyczącej odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu nienależnego zadeklaro-wania przez skarżącą do opodatkowania podatkiem od nieruchomości jako budowli obiektów, które stanowią budynki i powinny zostać opodatkowane od ich powierzchni użytkowej. Skar-żąca wyszczególniła, że chodzi o magazyn nasion, zasobników dziennych wraz z galerią transportową nasion oraz magazyn śruty z rampą. Sporne w sprawie było – jej zdaniem – nie-prawidłowe ich zadeklarowanie do opodatkowania podatkiem od nieruchomości jako budow-li, podczas gdy obiekty te stanowią budynki i jako takie winny zostać opodatkowane z uwzględnieniem ich powierzchni użytkowej. Skarżąca nie zgodziła się z organem, że przedmiotowe obiekty – z uwagi na swoją funkcję, przeznaczenie i sposób wykorzystania (wypełnienie) – nie mogą być uznane za budynki; w jej ocenie, w przypadku obiektu budow-lanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych i posiada fundamenty oraz dach, są podstawy do uznania, że jest to budynek, nie zaś budowla. 1.4. Decyzją z 12 czerwca 2017 r. (znak: […]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (dalej też: organ odwoławczy) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podano, że definicja budowli zawarta w art. 3 pkt 3 pra-
OTK ZU B/2021 Ts 138/20 poz. 107 3 wa budowlanego jest definicją niepełną. Wymieniono w niej przykładowo określone budow-le, zastrzegając jednak negatywną przesłankę, że budowlą jest każdy obiekt budowlany nie-będący budynkiem lub obiektem małej architektury. Natomiast w załączniku do prawa budowlanego (kategoria XIX), do obiektów budowlanych zaliczone zostały zbiorniki przemy-słowe, jak: silosy, elewatory, bunkry do magazynowania paliw i gazów oraz innych produk-tów chemicznych. Organ odwoławczy powołał się na opinię biegłego, który określił techniczną charakte-rystykę spornych obiektów, stwierdzając, że są to wolnostojące obiekty budowlane. Wyjaśnił, że sporne obiekty pełnią funkcję zbiorników (na materiały sypkie), natomiast ze względu na proporcje, jakie przyjmuje się w praktyce inżynierskiej mogą one zostać zakwalifikowane jako bunkry lub silosy. Z tego też powodu uzasadniony jest pogląd, że nawet – jeśli obiekt budowlany zawiera wszystkie elementy statuujące pojęcie budynku, o którym mowa w art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1994 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 716, ze zm.; dalej: u.p.o.l.) – nie oznacza, iż obiekt ten jest budynkiem w rozu-mieniu wskazanej regulacji prawnej. Przy dokonywaniu tego rodzaju kwalifikacji obiektów należy bowiem zawsze mieć na uwadze jego elementy funkcjonalne, czyli przeznaczenie, wyposażenie oraz sposób i możliwości wykorzystania tego obiektu jako całości. Jeżeli dany budynek wykracza poza jego ustawowo określone elementy, bo np. wypełniono go urządze-niami, materiałami lub substancjami kubaturowo zajmującymi jego przestrzeń w znacznym stopniu, to wówczas przestaje być budynkiem w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Budy-nek taki staje się obiektem budowlanym (funkcjonalnie tworzącym całość gospodarczą) ze wszystkimi cechami budowli. 1.5. W skardze skierowanej do sądu administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Zarzuciła naruszenie w jej sprawie art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 w związku z art. 1a ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l. w związku z art. 3 pkt 1, 2 i 3 prawa budowlanego „poprzez uznanie magazynu nasion, za-sobników dziennych wraz z galerią transportową nasion oraz magazynu śruty z rampą za bu-dowle, podczas gdy stanowią one budynki zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. oraz art. 3 pkt 2 (…) [prawa budowlanego] i również zgodnie z negatywną definicją budowli (którą sto-sownie do art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. oraz art. 3 pkt 3 (…) [prawa budowlanego], może być wyłącznie obiekt niebędący budynkiem), wskazane obiekty powinny podlegać opodatkowa-niu podatkiem od nieruchomości jako budynki wg powierzchni użytkowej, a nie jako budow-le od wartości”. Skarżąca podkreśliła, że stanowisko przyjęte przez organy administracyjne pomija definicje ustawowe i jest przejawem wykładni prawotwórczej, skoro budynek według definicji ustawowej ma być stale związany z gruntem, być wydzielony z przestrzeni za pomo-cą przegród budowlanych i posiadać fundamenty oraz dach. Na potwierdzenie tejże argumen-tacji przytoczyła odpowiednie orzeczenia sądów administracyjnych wraz z podsumowaniem, że wszystkie obiekty sporne w tej sprawie odpowiadają definicji budynku, tzn. są trwale związane z gruntem, są wydzielone z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz po-siadają dach i fundamenty, czyli cechy konstrukcyjne budynku. Sporne silosy – tym samym – winny zostać zakwalifikowane jako budynki i zasadne jest ich opodatkowanie według po-wierzchni użytkowej. 1.6. Wyrokiem z 24 października 2017 r. (sygn. akt […]) Wojewódzki Sąd Admini-stracyjny w B. oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. W ocenie tego Sądu organy administracyjne dokonały prawidłowej kwalifikacji spornych obiektów jako budowli. Wziąwszy to pod uwagę, nie doszło w sprawie skarżącej do narusze-nia prawa przy ocenie, jaka znalazła się w zaskarżonej decyzji. Prawidłowo bowiem przyjęto, że silosy są zbiornikami, które zostały wymienione w art. 3 pkt 3 prawa budowlanego jako
OTK ZU B/2021 Ts 138/20 poz. 107 4 budowla: „Dokonując takiej kwalifikacji organ wziął pod uwagę ich elementy konstrukcyjne oraz elementy funkcjonalne, przeznaczenie, wyposażenie oraz sposób i możliwości wykorzy-stania obiektów, jako całości, a także fakt, że w definicji sformułowanej w art. 3 pkt 3 (…) [prawa budowlanego] jako budowla został wymieniony zbiornik, a w załączniku do tej usta-wy, określającym kategorie obiektów budowlanych jako zbiornik zidentyfikowano m.in. si-los. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy poczynił ustalenia w sprawie w oparciu o ocenę ca-łokształtu sprawy wyłaniającego się z zebranych w sposób zupełny dowodów niezbędnych i wystarczających do rozstrzygnięcia sprawy. Wziął więc pod uwagę dane wynikające z opinii powołanego w toku postępowania biegłego, oględzin, zatem ustalenia w sprawie, nie są do-wolne, zostały dokonane przez organ podatkowy na podstawie całości materiału dowodowego zgromadzonego i przeanalizowanego w sposób wyczerpujący”. 1.7. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca zarzuciła sądowi admini-stracyjnemu pierwszej instancji: 1) na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowa-niu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) naru-szenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 w związku z art. 1a ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l. w związku z art. 3 pkt 1, 2 i 3 prawa budowlanego oraz z załącznikiem do tej ustawy „poprzez ich błędną wy-kładnię polegającą na dokonaniu przez sąd wykładni rozszerzającej tych przepisów i błędne przyjęcie, że uznanie obiektu budowlanego za budynek dla celów opodatkowania podatkiem od nieruchomości uzależnione jest od spełnienia przez ten obiekt także dodatkowej, innej niż wymienione w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. przesłanki, tj. przesłanki funkcjonalnej, w oparciu o którą dany obiekt budowlany spełniający wszystkie cechy budynku z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. oraz art. 3 pkt 2 (…) [prawa budowlanego], może pomimo to stanowić budowlę dla celów opodatkowania podatkiem od nieruchomości, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów zakłada, że dla celów opodatkowania podatkiem od nieruchomości obiekt spełnia-jący przesłanki wymienione w definicji ustawowej budynku, tj. obiekt trwale związany z gruntem, posiadający przegrody budowlane, fundamenty i dach, jest budynkiem, bez ko-nieczności spełniania przesłanek nieprzewidzianych w ustawie, i konsekwentnie, nie może on stanowić budowli”, b) art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 w związku z art. 1a ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l. w związku z art. 84 w związku z art. 217 w związku z art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej „po-przez błędną wykładnię przepisów u.p.o.l. polegającą na dokonaniu wykładni tych przepisów sprzecznie z zasadą szczególnej określoności regulacji podatkowych, wywodzoną z art. 84 w zw. z art. 217 w związku z art. 64 ust. 3 Konstytucji, tj. wadliwym uznaniu przez sąd, że obiekt spełniający wszystkie przesłanki do uznania go za budynek zgodnie z definicją budyn-ku (trwały związek z gruntem, wydzielenie z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadanie fundamentów i dachu), pomimo to może być uznany za budowlę dla celów opodatkowania podatkiem od nieruchomości w szczególności w oparciu o jego funkcje – co zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt SK 48/15, stanowi niedopuszczalną ingerencję w treść podatkowej definicji legalnej oraz skutkuje zakazaną funkcjonalną reinterpretacją regulacji podatkowej na niekorzyść podatnika. Prawidłowa wykładnia ww. przepisów, zgodna z konstytucyjną zasadą określoności regulacji podatkowych, zakłada, że dla celów opodatkowania podatkiem od nieruchomości obiekt speł-niający przesłanki wymienione w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., tj. obiekt trwale związany z gruntem, posiadający przegrody budowlane, fundamenty i dach, jest budynkiem i konse-kwentnie, nie może stanowić budowli - dla celów opodatkowania go podatkiem od nierucho-mości”,
OTK ZU B/2021 Ts 138/20 poz. 107 5 c) art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l. w związku z art. 3 pkt 1, 2 i 3 prawa budowlanego oraz załącznikiem do tej ustawy „poprzez ich niewłaściwe zastoso-wanie, tj. zastosowanie art. 2 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w zw. z art. 3 pkt 1 i 3 (…) [prawa budowlanego] i załącznikiem do (…) [prawa budowlanego] do opodat-kowania podatkiem od nieruchomości jako budowli spornych obiektów spółki oraz niezasto-sowanie art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. w zw. z art. 3 pkt 1 i 2 (…) [prawa budowlanego] do opodatkowania podatkiem od nieruchomości jako budynków spor-nych obiektów spółki, które stanowią budynki (budynki magazynu nasion, zasobników dzien-nych wraz z galerią transportową nasion oraz magazynu śruty z rampą) bowiem spełniają wszystkie przesłanki do uznania ich za budynki zgodnie z definicją budynku (są trwale zwią-zane z gruntem, wydzielone z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadają fundamenty i dach), i w konsekwencji powinny zostać opodatkowane podatkiem od nieru-chomości jako budynki a niejako budowle”; 2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, tj.: a) art. 151 w związku z art. 141 § 4 i art. 133 § 1 p.p.s.a., b) art. 3 § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 w związku z art. 197 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podat-kowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, ze zm.). Skarżąca wniosła: – na podstawie art. 179a p.p.s.a. – o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, po-nowne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny pierwszej instancji i uchylenie zaskar-żonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. oraz – na podstawie art. 135 p.p.s.a. – decyzji Burmistrza K.; – ewentualnie – na podstawie art. 188 p.p.s.a. – o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny i uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz decyzji organu pierwszej instancji. 1.8. Wyrokiem z 3 marca 2020 r. (sygn. akt […]) Naczelny Sąd Administracyjny od-dalił skargę kasacyjną od wyroku z 24 października 2017 r. W uzasadnieniu tego orzeczenia podkreślono, iż „[w] wyroku z 13 grudnia 2017 r., SK 48/15 (Dz. U. z 2017 r. poz. 2432) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w zakresie, w jakim umożli-wia uznanie za budowlę obiektu budowlanego, który spełnia kryteria bycia budynkiem, prze-widziane w art. 1a ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, jest niezgodny z zasadą szczególnej okre-śloności regulacji daninowych, wywodzoną z art. 84 w zw. z art. 217, w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu orzeczenia Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że zarówno na gruncie prawa budowlanego, jak i ustawy o podatkach i opłatach lokalnych żaden budynek nie może być jednocześnie budowlą, a żadna budowla nie może być jednocześnie budynkiem. Przy czym pierwszeństwo ma zawsze kwalifikacja danego obiektu jako budynku. Definicja pojęcia budowli, zawarta zarówno w prawie budowlanym, jak w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, przewiduje jednoznacznie, że budowlą jest obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury. Oznacza to stosow-nie do treści art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., że aby zaliczyć te obiekty budowlane do kategorii budowli należy w pierwszej kolejności wykluczyć, że stanowią one budynki. Mając powyższe na uwadze, rozstrzygnięcie występującego w rozpoznawanej sprawie problemu opodatkowania magazynu nasion, zasobników dziennych wraz z galerią transpor-tową nasion oraz magazynu śruty z rampą, wymaga aby w pierwszej kolejności ustalić, czy są one budynkami, a dopiero później ewentualnie rozważyć ich kwalifikację jako budowli. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie wykładni art. 1a ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 3 pkt 1 lit. a i b) (…) [prawa budowlanego] przyjmuje się, że: ustawodawca w pojęciu budynku, o którym tu mowa, nie zawarł określenia, iż może on być budowlą. Takie
OTK ZU B/2021 Ts 138/20 poz. 107 6 wykluczenie w stosunku do budynku pojawiło się natomiast w definicji budowli (art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l.). Dlatego w sytuacji, gdy ustawodawca wymienia budynek, jako jeden z rodza-jów obiektu budowlanego, a do budowli zalicza każdy obiekt budowlany, to gdy dany budy-nek faktycznie wykracza poza jego ustawowo określone elementy, wówczas przestaje być budynkiem w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Budynek taki staje się obiektem budow-lanym, ze wszystkimi cechami budowli. Przy dokonywaniu tego rodzaju kwalifikacji obiek-tów należy zawsze mieć na uwadze jego elementy funkcjonalne, czyli przeznaczenie, wypo-sażenie oraz sposób i możliwości wykorzystania tego obiektu jako całości. Należy zwrócić uwagę, że w cytowanym tu określeniu budowli, zawartym w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, ustawodawca szczególnie podkreśla jego funkcjonalność przez stwierdzenie o «możliwości użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem» (wyrok NSA z 10 sty-cznia 2008 r., II FSK 1313/07, ONSAiWSA 2009, Nr 3, poz. 57). Tak więc przy dokonywaniu kwalifikacji obiektów budowlanych na podstawie art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. należy zawsze mieć na uwadze elementy funkcjonalne takiego obiektu, czyli przeznaczenie, wyposażenie oraz sposób i możliwości wykorzystania tego obiektu jako całości. I tak, jeżeli dany budynek wykracza poza jego ustawowo określone elementy, ponie-waż wyposażono go np. urządzeniami, materiałami lub substancjami zajmującymi jego prze-strzeń w znacznym stopniu, to wówczas przestaje być budynkiem w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Budynek taki staje się obiektem budowlanym, funkcjonalnie tworzącym całość gospodarczą, ze wszystkimi cechami budowli”. 2. Zdaniem skarżącej rozumienie kwestionowanych przepisów, prezentowane w orze-cznictwie sądowoadministracyjnym, narusza konstytucyjną zasadę ochrony własności w po-wiązaniu z zasadami: demokratycznego państwa prawnego, legalizmu, trójpodziału władz, równości oraz ponoszenia ciężarów podatkowych określonych wyłącznie w ustawie. 3. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 22 października 2020 r. (dorę-czonym pełnomocnikowi skarżącej 30 października 2020 r.) skarżąca – na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybuna-łem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) – została wezwana do usunięcia braku for-malnego skargi konstytucyjnej przez doręczenie sześciu egzemplarzy poświadczonego za zgodność z oryginałem pełnomocnictwa szczególnego. W piśmie procesowym, sporządzonym przez pełnomocnika i wniesionym do Trybuna-łu 4 listopada 2020 r. (data nadania), skarżąca wykonała powyższe zarządzenie. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie uczyniono art. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 1a ust. 1 pkt 2 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1170, ze zm.). Przepisy te, gdy wobec skarżącej wydano decyzję Burmi-strza K. z 13 marca 2017 r. (znak: […]), miały następujące brzmienie: – art. 1a ust. 1 pkt 1 i 2: „Użyte w ustawie określenia oznaczają:
OTK ZU B/2021 Ts 138/20 poz. 107 7 1) budynek – obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach; 2) budowla – obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebę-dący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumie-niu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia moż-liwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem”; – art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3: „Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: (…) 2) budynki lub ich części; 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej”. Jako wzorce kontroli skarżąca powołała art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2, art. 7 i art. 10, art. 32 ust. 1, art. 84 oraz art. 217 Konstytucji. 3. Trybunał stwierdza, że analizowanej skargi nie można przekazać do rozpoznania merytorycznego w zakresie obejmującym – jako wzorce kontroli – art. 7 i art. 10 Konstytucji. Powołany przez skarżącą art. 7 ustawy zasadniczej, statuujący zasadę legalizmu, określa je-dynie podstawowe zasady funkcjonowania państwa i jest adresowany do organów władzy publicznej, jednakże nie stanowi źródła praw ani wolności dla obywateli (zob. m.in. wyroki TK z 6 lutego 2002 r., sygn. SK 11/01, OTK ZU nr 1/A/2002, poz. 2 oraz 29 kwietnia 2020 r., sygn. SK 24/19, OTK ZU A/2020, poz. 19, a także postanowienie TK z 26 lutego 2020 r., sygn. Ts 39/19, OTK ZU B/2020, poz. 168). Także z zasady trójpodziału władz, określonej w art. 10 Konstytucji, nie wypływają żadne konstytucyjne prawa podmiotowe jednostki (zob. m.in. postanowienia TK z: 29 marca 2000 r., sygn. Ts 163/99, OTK ZU nr 7/2000, poz. 265; 30 lipca 2012 r., sygn. Ts 324/11, OTK ZU – Suplement nr II/B/2014, poz. 830; 5 maja 2014 r., sygn. Ts 328/13, OTK ZU nr 3/B/2014, poz. 241; 22 września 2015 r., sygn. Ts 201/15, OTK ZU nr 6/B/2015, poz. 722 oraz 28 sierpnia 2019 r., sygn. Ts 2/18, OTK ZU B/2019, poz. 245). Z tych też powodów – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – należało postano-wić jak w punkcie 1 sentencji. 4. Trybunał stwierdza, że analizowana skarga konstytucyjna w pozostałym zakresie spełnia przesłanki warunkujące przekazanie jej do rozpoznania merytorycznego, gdyż została sporządzona w imieniu skarżącej przez radcę prawnego (art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK), nie jest obarczona nieusuwalnymi brakami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, zaś skarżąca: – wyczerpała przysługującą jej drogę prawną (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), ponieważ wy-rok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 marca 2020 r. (sygn. akt […]) jest prawomocny i niezaskarżalny; – dochowała przepisanego, trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi konstytu-cyjnej (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), ponieważ odpis wskazanego wyżej wyroku został doręczony pełnomocnikowi skarżącej 25 czerwca 2020 r., a skarga została wniesiona do Trybunału 25 września 2020 r.; – prawidłowo określiła przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK); – wskazała, które konstytucyjne prawa i wolności oraz w jaki sposób – jej zdaniem – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK); – przedstawiła stosowne uzasadnienie sformułowanych przez nią zarzutów (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK).
OTK ZU B/2021 Ts 138/20 poz. 107 8 W ocenie Trybunału sformułowane przez skarżącą zarzuty nie są oczywiście bezza-sadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. Istotą przedstawionego w niniejszej spra-wie problemu jest bowiem – wynikająca z orzecznictwa sądowoadministracyjnego po wyda-niu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 13 grudnia 2017 r., sygn. SK 48/15 (OTK ZU A/2018, poz. 2) – kwestia sporna kwalifikacji prawnopodatkowej silosu (magazynu) na grun-cie u.p.o.l. W tym kontekście Trybunał stwierdza, że dyskwalifikacja formalna skargi konsty-tucyjnej w niniejszej sprawie na etapie wstępnej kontroli w istocie wykraczałaby poza ramy art. 61 ust. 1 i 4 u.o.t.p.TK. Z tego powodu – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – należało postanowić jak w punkcie 2 sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącej przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na punkt 1 niniejszego postanowienia w terminie siedmiu dni od daty jego doręczenia.
Powołane przepisy
art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2, art. 7 i art. 10, art. 32 ust. 1, art. 84 oraz art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło