Ts 139/19

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 3 listopada 2020 r. Pozycja 345 POSTANOWIENIE z dnia 26 sierpnia 2020 r. Sygn. akt Ts 139/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bartłomiej Sochański, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej R.S. w sprawie zgodności: art. 627 w związku z art. 632 pkt 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557, ze zm.) w zakresie, w jakim „wyłączają w sprawie z oskarżenia publicznego zwrot kosztów skazanemu z tytułu wynagrodzenia jednego obrońcy z wyboru za postępowanie wykonawcze, w przypadku, gdy postępowanie wy-konawcze zostało wszczęte bezpodstawnie, z uwagi na wcześniejsze wykonanie przez skazanego orzeczonej kary”, z art. 2 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 42 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 16 września 2019 r. (data nadania) R.S. (dalej: skarżący), reprezentowany przez adwokata ustanowionego pełnomocnikiem z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. Prawomocnym postanowieniem z 4 lutego 2019 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w P. – na wniosek pełnomocnika skarżącego ustanowionego z wyboru – umorzył postępowanie wykonawcze w zakresie wykonania kary łącznej grzywny w liczbie 70 stawek dziennych w kwocie po 100 zł każda, wymierzonej skarżącemu wyrokiem tamtejszego sądu z 29 grudnia 2017 r. (sygn. akt […]), jako bezpodstawnie wszczętego (skarżący uiścił orzeczoną wobec niego karę grzywny). We wniosku z 11 marca 2019 r. obrońca skarżącego wystąpił do Sądu Okręgowego w P. III Wydział Karny (dalej: Sąd Okręgowy) z wnioskiem o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów ustanowienia obrońcy w zakończonym postępowaniu wykonawczym. OTK ZU B/2020 Ts 139/19 poz. 345 2 Postanowieniem z 8 kwietnia 2019 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy, na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 30; dalej: k.p.k.), nie uwzględnił wniosku. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł zażalenie. Postanowieniem z 10 czerwca 2019 r. (sygn. akt […]) Sąd Apela-cyjny w P. II Wydział Karny (dalej: Sąd Apelacyjny) zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że za podstawę prawną rozstrzygnięcia przyjął – w miejsce art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. – art. 626 § 2 w związku z art. 627 w związku z art. 632 pkt 2 a contrario k.p.k. w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 523; dalej: k.k.w.). Jak orzekł w konkluzji Sąd Apelacyjny, status osoby skaza-nej, z mocy wskazanych wyżej przepisów, „wyklucza ponoszenie przez Skarb Państwa w postępowaniu wykonawczym kosztów udzielonej takiej osobie pomocy prawnej przez obrońcę ustanowionego z wyboru – również w sytuacji umorzenia postępowania związanego z wykonaniem orzeczenia – nawet, gdy wystąpiło to wskutek uwzględnienia wniosku usta-nowionego w tym postępowaniu przez skazanego obrońcy z wyboru”. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 23 czerwca 2020 r. (doręczo-nym pełnomocnikowi skarżącego 29 czerwca 2020 r.) skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez: podanie adresu skarżącego; dokładne określenie wzorców kontroli skargi konstytucyjnej przez wyjaśnienie, czy są nimi wskazane w petitum: art. 2 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 42 ust. 2 Konstytucji, czy przedstawione na stronie 12 uzasadnienia: „art. 42 ust. 2 oraz w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytu-cji”; wskazanie, jakie wolności lub prawa skarżącego, wyrażone w art. 2 i art. 32 ust. 1 Kon-stytucji – i w jaki sposób – zostały naruszone. Skarżący został także zobowiązany do nadesła-nia odpisu (albo kopii poświadczonej przez pełnomocnika za zgodność z oryginałem wraz z czterema kopiami) postanowienia Sądu Apelacyjnego z 10 czerwca 2019 r. (sygn. akt […]; dalej: postanowienie z 10 czerwca 2019 r.) oraz poprzedzającego go postanowienia Sądu Okręgowego z 8 kwietnia 2019 r. (sygn. akt […]); oryginału dokumentu (albo kopii poświad-czonej przez pełnomocnika za zgodność z oryginałem wraz z czterema kopiami) stanowiące-go dowód doręczenia skarżącemu postanowienia z 10 czerwca 2019 r.; pięciu egzemplarzy pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej, a także do reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym; czterech egzemplarzy skargi konstytucyjnej. Skarżący został także wezwany do poinformowania, czy od postanowienia z 10 czerwca 2019 r. został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia. W piśmie procesowym z 6 lipca 2020 r. (data nadania) skarżący odniósł się do zarzą-dzenia. Skarżący twierdzi, że zakwestionowane w skardze przepisy, w zakresie w niej okre-ślonym, naruszyły przysługujące mu – także na etapie postępowania wykonawczego – prawo do obrony w wymiarze formalnym. Podkreślił, że realizacja tego prawa nie może wiązać się z kalkulacjami ekonomicznymi, gdyż mogą one prowadzić do rezygnacji z pomocy prawnej. Zdaniem skarżącego należy zwrócić uwagę na to, że postępowanie wykonawcze jest częścią postępowania karnego oraz iż gdyby do umorzenia postępowania – z powodu jego bezzasad-nego wszczęcia – doszło na innym etapie postępowania, to na podstawie zaskarżonych prze-pisów uzyskałby zwrot kosztów ustanowienia obrońcy. Dowodzi to, że zakwestionowane w skardze przepisy odmiennie traktują podmioty podobne, tj. te, wobec których umorzono postępowanie karne. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejaw- OTK ZU B/2020 Ts 139/19 poz. 345 3 nym. Na etapie wstępnej kontroli Trybunał Konstytucyjny bada, czy spełnia ona wymogi formalne, o których mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz w przepisach u.o.t.p.TK. 2. Analizowana skarga konstytucyjna spełnia przesłanki nadania jej dalszego biegu. 2.1. Skargę konstytucyjną sporządził adwokat, który przedłożył stosowne pełnomoc-nictwo. 2.2. Wyczerpana została przysługująca skarżącemu droga prawna, ponieważ postano-wienie Sądu Apelacyjnego w P. II Wydział Karny z 10 czerwca 2019 r. (sygn. akt […]) jest prawomocne i nie przysługują od niego zwyczajne środki zaskarżenia. 2.3. Dochowany został trzymiesięczny termin wniesienia skargi zastrzeżony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, gdyż powyższe orzeczenie wraz z uzasadnieniem zostało doręczone skarżą-cemu 17 czerwca 2019 r., a skarga została złożona w Trybunale 16 września 2019 r. (data nadania). 2.4. Skarżący wskazał, jakie konstytucyjne prawa oraz w jaki sposób zostały – jego zdaniem – naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK), a także uzasadnił sformułowane w skar-dze zarzuty (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). 2.5. Z uwagi na to, że skarga konstytucyjna spełnia wymagania przewidziane w u.o.t.p.TK, a nie zachodzą okoliczności określone w art. 61 ust. 4 tej ustawy, to – na pod-stawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – zasadne jest nadanie jej dalszego biegu. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.