Ts 139/21

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 8 lipca 2025 r. Pozycja 197 POSTANOWIENIE z dnia 3 kwietnia 2025 r. Sygn. akt Ts 139/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Piotrowicz – przewodniczący Bogdan Święczkowski – sprawozdawca Jarosław Wyrembak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 2 sierpnia 2023 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej T.S., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 8 maja 2021 r. (data nadania) T.S. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, wystąpi-ła o zbadanie zgodności: 1) art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naru-szenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzo-nym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, ze zm.; dalej: u.s.p.p.) z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2, art. 77 ust. 1 i 2 i art. 176 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 397 § 2 zdanie drugie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cy-wilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) „w zakresie, w jakim odnosi się on do postępowań sądowych wywołanych skargą na przewlekłość postępowania” z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji. 2. Postanowieniem z 2 sierpnia 2023 r. Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Try-bunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Trybunał Konstytucyjny uznał, że podstawowy warunek dopuszczalności skargi kon-stytucyjnej, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK nie został przez skarżącą spełniony. OTK ZU B/2025 Ts 139/21 poz. 197 2 W rozpatrywanej sprawie Sąd Okręgowy w L. VI Wydział Gospodarczy postanowie-niem z 30 listopada 2020 r. (sygn. akt […]), które skarżąca wskazała jako ostateczne roz-strzygnięcie w sprawie, na podstawie art. 12 ust. 1 u.s.p.p. oddalił skargę skarżącej na prze-wlekłość postępowania. W skardze konstytucyjnej skarżąca zakwestionowała natomiast art. 4 ust. 1 u.s.p.p. oraz art. 397 § 2 zdanie drugie k.p.c. Analiza sprawy doprowadziła Trybunał do wniosku, że przepisy, które skarżąca uczyniła przedmiotem zaskarżenia, nie były podstawą prawną ostatecznego orzeczenia, w związku z którym została wniesiona skarga konstytucyj-na. Postanowienie Sądu Okręgowego w L. z 30 listopada 2020 r. (sygn. akt […]), z którego wydaniem skarżąca wiąże naruszenie przysługujących jej konstytucyjnych praw, nie zostało oparte ani na art. 4 ust. 1 u.s.p.p., ani na art. 397 § 2 zdanie drugie k.p.c. Skarżąca nieprawi-dłowo określiła więc przedmiot kontroli w niniejszym postępowaniu. W związku z tym Try-bunał Konstytucyjny uznał, że rozpoznawana skarga konstytucyjna nie spełniła warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. 3. W piśmie z 24 sierpnia 2023 r. (data nadania) skarżąca wniosła zażalenie na posta-nowienie Trybunału Konstytucyjnego z 2 sierpnia 2023 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie: „1) art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK poprzez jego niezastosowanie i brak nadania skardze konstytucyjnej biegu, w sytu-acji gdy Trybunał Konstytucyjny nie uznał skargi konstytucyjnej za oczywiście bezzasadną, natomiast konstytucyjne prawa Skarżącej zostały naruszone w związku z postanowieniem Sądu Okręgowego w L. z dnia 30 listopada 2020 r. (sygn. akt […]), co zostało wykazane w treści uzasadnienia wniesionej przez Skarżącą skardze konstytucyjnej, a ponadto wymogi formalne skargi konstytucyjnej określone w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK zostały spełnione; 2) naruszenie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK poprzez jego zastosowanie i odmowę nadania dal-szego biegu skardze konstytucyjnej pomimo niedokonania przez Trybunał oceny istoty zarzu-tów zawartych w skardze, o czym świadczy wskazanie, że art. 4 ustawy o skardze na prze-wlekłość postępowania ani art. 397 § 2 zd. 2 k.p.c. nie stanowią podstawy postanowienia Sądu Okręgowego w L. z dnia 30 listopada 2020 r. (sygn. akt […]), z którym Skarżąca wiąże naruszenie przysługujących jej konstytucyjnych praw, w sytuacji gdy art. 4 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania stanowi podstawę prawną do orzekania przez Sąd Okręgowy w L. w przedmiocie wniesionej przez Skarżącą skargi na przewlekłość, natomiast na podsta-wie art. 397 § 2 zd. 2 k.p.c. Sąd Okręgowy w L. nie sporządził z urzędu uzasadnienia posta-nowienia tegoż Sądu z dnia 30 listopada 2020 r.; 3) błąd w ustaleniach faktycznych, stano-wiących podstawę zaskarżonego orzeczenia, polegający na błędnym uznaniu, że art. 4 ustawy z dnia 17.06.2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postę-powaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępo-waniu sądowym bez [nie]uzasadnionej zwłoki (dalej: ustaw[a] o skardze na przewlekłość postępowania) nie stanowi podstawy wydania postanowienia Sądu Okręgowego w L. z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt […], z którego wydaniem Skarżąca wiąże naruszenie jej praw konstytucyjnych, w sytuacji gdy z tego artykułu wynika właściwość Sądu Okręgowego w L. do rozpoznania skargi na przewlekłość wniesionej przez T.S. i wydania orzeczenia w tej sprawie; 4) błąd w ustaleniach faktycznych, stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia, polegający na błędnym uznaniu, że art. 397 § 2 zd. 2 Kodeksu postępowania cywilnego w zakresie (dalej: k.p.c.) nie stanowi podstawy wydania postanowienia Sądu Okręgowego w L. z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt […], z którego wydaniem Skarżąca wiąże narusze-nie jej praw konstytucyjnych, w sytuacji gdy z tego artykułu wynika że Sąd Okręgowy w L. nie miał obowiązku, aby z urzędu sporządzić uzasadnienie postanowienia z dnia 30 listopada 2020 r., które to uzasadnienie stanowi jedną z części składowych orzeczenia” (s. 1 i 2 zażale-nia). OTK ZU B/2025 Ts 139/21 poz. 197 3 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393, dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał Konstytucyjny bada w szczególności, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Znaczy to, że Trybunał analizuje zarzuty zażalenia, które mogą podważyć trafność ustaleń i ocen przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. 2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że postanowienie z 2 sierpnia 2023 r. o odmo-wie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej jest prawidłowe, a stanowisko skarżącej wyrażone w zażaleniu nie zasługuje na uwzględnienie. 3. W skardze konstytucyjnej jako ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie zainicjowanej skargą skarżącej na przewlekłość postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym w W. (sygn. akt […]) skarżąca wskazała postanowienie Sądu Okręgowego w L. VI Wydział Go-spodarczy z 30 listopada 2020 r. (sygn. akt […]), którym Sąd ten, po rozpoznaniu sprawy w oparciu o art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzo-rowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, ze zm.; dalej: u.s.p.p.), na podstawie art. 12 ust. 1 u.s.p.p. oddalił skargę skarżącej na przewlekłość postępowania jako niezasadną. Z uwagi na powyższe, orzekający w obecnym składzie Trybunał Konstytucyjny po-dziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym warunek dopusz-czalności skargi konstytucyjnej określony w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK nie został przez skarżącą spełniony, ponieważ art. 4 ust. 1 u.s.p.p. oraz art. 397 § 2 zdanie drugie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywil-nego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.), które skarżąca uczyniła przedmiotem zaskarżenia, nie stanowiły podstawy prawnej postanowienia Sądu Okręgowego w L. VI Wydział Gospo-darczy z 30 listopada 2020 r. (sygn. akt […]), które skarżąca wskazała jako ostateczne roz-strzygnięcie naruszające przysługujące jej konstytucyjne prawa, czyli ostateczne orzeczenie, w związku z którym wniesiono skargę konstytucyjną. Orzekający w obecnym składzie Trybunał Konstytucyjny, uznając zarzut sformułowa-ny w zażaleniu za bezzasadny, podkreśla, że „skarga konstytucyjna jest sformalizowanym środkiem ochrony konstytucyjnych praw lub wolności. Jej wniesienie wymaga uprzedniego spełnienia szeregu przesłanek stanowiących conditio sine qua non jej merytorycznego rozpo-znania. Zgodnie z treścią art. 79 ust. 1 Konstytucji, podstawową przesłanką skorzystania ze skargi konstytucyjnej jest zakwestionowanie takich przepisów, które wykazują podwójną kwali-fikację. Prowadząc do naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw skarżącego muszą jedno-cześnie być one podstawą ostatecznego orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej, wydanego w indywidualnej sprawie skarżącego. Zasadnicze znaczenie ma wymaganie, aby na podstawie kwestionowanego w skardze przepisu zapadło ostateczne orzeczenie naruszające konstytucyjne wolności lub prawa skarżącego. Przedmiot skargi konstytucyjnej został określo-ny w samej Konstytucji; może nim być jedynie konstytucyjność podstawy prawnej ostateczne-go orzeczenia [wydanego] przez sąd lub organ administracji publicznej o konstytucyjnych pra-wach, wolnościach lub obowiązkach skarżącego. (…) skarga nie jest środkiem uruchamiania OTK ZU B/2025 Ts 139/21 poz. 197 4 tzw. kontroli abstrakcyjnej, a więc realizowanej w oderwaniu od płaszczyzny stosowania kwe-stionowanych przepisów. W konsekwencji skarżący może uczynić przedmiotem zaskarżenia wyłącznie przepisy zastosowane w jego sprawie, które legły u podstaw ostatecznego jej roz-strzygnięcia przez sąd lub organ administracji publicznej” (postanowienie TK z 6 lipca 2005 r., sygn. SK 25/03, OTK ZU nr 7/A/2005, poz. 83). Doprecyzowanie art. 79 ust. 1 Konstytucji „następuje w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, który zobowiązuje skarżącego do określenia kwe-stionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, będącego podstawą ostatecz-nego orzeczenia w sprawie skarżącego, w stosunku do którego domaga się on stwierdzenia niezgodności z Konstytucją” (postanowienie TK z 8 lutego 2022 r., sygn. Ts 135/19, OTK ZU B/2023, poz. 175). W świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego: „Normatywne ukształtowanie instytucji skargi konstytucyjnej przesądza, że w jej trybie nie można kwestionować każdego przepisu prawa rzutującego na sytuację prawną skarżącego, lecz tylko taki, który był podsta-wą rozstrzygnięcia w prawomocnie zakończonym postępowaniu w indywidualnej sprawie skarżącego” (postanowienie TK z 9 listopada 1999 r., sygn. Ts 19/99, OTK ZU nr 7/1999, poz. 181). W zaskarżonym postanowieniu Trybunał Konstytucyjny prawidłowo zatem stwierdził, że rozpoznawana skarga konstytucyjna nie spełniała przesłanek określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, warunkujących nadanie jej dalszego biegu. Jak zaznaczono wyżej, podniesione w zażaleniu zarzuty i argumenty powinny wska-zywać na nieprawidłowości, które – zdaniem skarżącej – występują w zaskarżonym postano-wieniu. Orzekający w obecnym składzie Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że rozpatrywane zażalenie nie spełnia powyższego warunku, ponieważ nie wnosi do rozpoznawanej sprawy żadnych nowych merytorycznych argumentów i treści, które podważałyby ustalenia przed-stawione w zaskarżonym postanowieniu. Stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zażalenia nie dostarcza argumentów podważających przesłankę odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, wskazaną w postanowieniu z 2 sierpnia 2023 r. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.