Ts 139/21

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 8 lipca 2025 r. Pozycja 196 POSTANOWIENIE z dnia 2 sierpnia 2023 r. Sygn. akt Ts 139/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Sych, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej T.S. o zbadanie zgodności: 1) art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowa-dzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, ze zm.) z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2, art. 77 ust. 1 i 2 i art. 176 ust. 2 Konsty-tucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 397 § 2 zdanie drugie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę-powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) „w zakresie, w jakim odnosi się on do postępowań sądowych wywołanych skargą na przewlekłość postępowania”, z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 8 maja 2021 r. (data nadania) T.S. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, wystąpi-ła z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia, na tle następującego stanu faktycznego: 1. Skarżąca złożyła 1 września 2020 r. do Sądu Okręgowego w L. skargę na przewle-kłość postępowania przed Sądem Rejonowym w W. 2. Postanowieniem z 30 listopada 2020 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w L. VI Wy-dział Gospodarczy, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowa-dzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, ze zm.; dalej: ustawa o skardze na przewlekłość postępo-wania), oddalił skargę skarżącej, uznając ją za niezasadną. W uzasadnieniu postanowienia OTK ZU B/2025 Ts 139/21 poz. 196 2 Sąd stwierdził, że „postępowanie objęte skargą jest wydłużone jednak nie doszło do jego przewlekłości w rozumieniu art. 2 ustawy” (s. 9 uzasadnienia postanowienia). „Sąd Okręgo-wy uznał, że nie zostało naruszone prawo skarżącej do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnio-nej zwłoki. (…) Wydłużenie postępowania objętego skargą nastąpiło głównie na skutek zło-żonych wniosków o wyłączenie sędziów. (…) Nie może to jednak prowadzić do uznania, że wystąpiła jego przewlekłość w rozumieniu art. 2 ustawy” (s. 13 uzasadnienia postanowienia). 3. W skardze konstytucyjnej skarżąca wskazała, że naruszenie przysługujących jej konstytucyjnych wolności i praw łączy z wydanym przez Sąd Okręgowy w L. postanowie-niem z 30 listopada 2020 r. (sygn. akt […]), które było ostatecznym rozstrzygnięciem w sprawie zainicjowanej skargą na przewlekłość postępowania. Poinformowała, że nie wnio-sła nadzwyczajnego środka zaskarżenia od tego postanowienia. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że „zorganizowanie wymiaru sprawiedli-wości w sprawach o stwierdzenie przewlekłości postępowania sądowego w taki sposób, że skargę na przewlekłość postępowania w sądzie rejonowym ma rozpoznawać sąd okręgowy, czyli sąd bezpośrednio przełożony, doprowadziło właśnie do tego, że Jej skarga na przewle-kłość postępowania (…) została oddalona” (s. 34 skargi). Uznała, że „wadliwe ukształtowanie procedury sądowej w zakresie ustalenia właściwości miejscowej i rzeczowej w odniesieniu do rozpoznawania skarg na przewlekłość postępowania sądowego w sądzie rejonowym stanowi-ło jedyną przyczynę skutkującą naruszeniem Jej praw przyznanych w Konstytucji RP” (s. 32 skargi). W związku z tym skarżąca stwierdziła, że „wadliwe zorganizowanie wymiaru spra-wiedliwości w sprawach o stwierdzenie przewlekłości postępowania sądowego, czego przy-kładem jest regulacja art. 4 ust. 1 [ustawy o skardze na przewlekłość postępowania]”, który w sprawie o sygn. akt […] „stanowił podstawę prawną wyznaczenia Sądu właściwego do rozpoznania sprawy”, „prowadzi do naruszenia Jej praw wynikających z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2, art. 77 ust. 1 i 2 i art. 176 ust. 2 Konstytucji RP” (s. 32 i 37 skargi). W ocenie skarżącej, „wadliwa konstrukcja normatywna art. 397 § 2 zdanie drugie k.p.c. prowadząca do zastosowania tego przepisu prawnego w sprawach o stwierdzenie prze-wlekłości postępowania sądowego w sposób bardzo negatywny wpływa na sprawność postę-powania sądowego, przez co naruszone zostały normy prawne o randze konstytucyjnej umiej-scowione w art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP” (s. 38 skargi). 4. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 10 czerwca 2021 r. (doręczo-nym pełnomocnikowi skarżącej 2 lipca 2021 r.) skarżąca została wezwana do usunięcia braku formalnego skargi konstytucyjnej przez doręczenie odpisów lub poświadczonych za zgodność z oryginałami załączników (od nr 3 do nr 80) wymienionych w treści uzasadnienia skargi jako dowody, wraz z ich czterema kopiami. Skarżąca odniosła się do powyższego zarządzenia pismem z 6 lipca 2021 r. (data na-dania), przesyłając w załączeniu wymagane dokumenty. 5. Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 22 lutego 2022 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 2 marca 2022 r.) wezwał skarżącą do usunięcia braków formal-nych skargi konstytucyjnej przez: 1) przytoczenie brzmienia zaskarżonego w petitum skargi konstytucyjnej art. 4 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania wraz z podaniem Dziennika Ustaw, w którym powołany przepis został ogłoszony; 2) podanie Dziennika Ustaw, w którym został ogłoszony zaskarżony w petitum skargi konstytucyjnej art. 397 § 2 zdanie drugie k.p.c.; 3) uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanego art. 4 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania ze wskazanymi konstytucyjnymi prawami wynikają-cymi z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2, art. 77 ust. 1 i 2 i art. 176 ust. 2 OTK ZU B/2025 Ts 139/21 poz. 196 3 Konstytucji, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie oraz art. 397 § 2 zda-nie drugie k.p.c. ze wskazanymi konstytucyjnymi prawami wynikającymi z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie. W piśmie z 8 marca 2022 r. (data nadania), stanowiącym odpowiedź na wymienione zarządzenie, skarżąca podała treść art. 4 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowa-nia oraz wskazała Dzienniki Ustaw, w których zostały ogłoszone zakwestionowane w skardze konstytucyjnej przepisy. Wyjaśniła, że uzasadnienie zarzutu niezgodności art. 4 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania oraz art. 397 § 2 zdanie drugie k.p.c. „ze wskazany-mi w petitum skargi konstytucyjnej normami Konstytucji RP (…) zostało zawarte odpowied-nio w paragrafach 95-110 i 111-115 uzasadnienia skargi z dnia 08.05.2021 r.” (s. 2 pisma procesowego). 6. W piśmie z 4 kwietnia 2022 r. (data nadania) skarżąca poinformowała o wypowie-dzeniu pełnomocnictwa adwokatowi, który reprezentował ją w niniejszej sprawie. Pismem Wydziału do Spraw Wstępnej Weryfikacji Pism Inicjujących Postępowanie przed Trybunałem Biura Służby Prawnej Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2022 r. (do-ręczonym skarżącej 17 czerwca 2022 r.) wezwano skarżącą o niezwłoczne doręczenie nowe-go pełnomocnictwa lub pisma właściwego organu samorządu zawodowego wyznaczającego pełnomocnika z urzędu do reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie skargi konstytucyjnej (sygn. akt Ts 139/21). W dniu 27 kwietnia 2023 r. adwokat J.M. powiadomiła Trybunał Konstytucyjny, że 20 marca 2023 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie wyznaczyła ją pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej w sprawie o sygn. akt Ts 139/21. Przesłała pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z 20 marca 2023 r. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Trybunał Konstytucyjny dokonuje oceny spełnienia przesłanek wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i z przepisów u.o.t.p.TK, określających warunki formalne skargi konstytucyjnej. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze konstytu-cyjnej dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymogów. 2. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybuna-łu Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywne-go, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. W świetle powołanego przepisu Konstytucji przedmiotem rozpoznania Trybunału Konstytucyjnego w trybie skargi konstytucyjnej może być tylko przepis, który uprzednio zo-stał zastosowany w sprawie jako podstawa prawna ostatecznego orzeczenia wydanego przez sąd lub organ administracji publicznej. Jest to wymóg bezwzględny i w tym trybie postępo-wania przed Trybunałem prawodawca nie przewiduje możliwości poddania kontroli jakiego-kolwiek unormowania, które nie byłoby podstawą prawną orzeczenia wydanego w sprawie skarżącego (zob. np. postanowienia TK z: 10 listopada 2014 r., sygn. Ts 242/14, OTK ZU nr 1/B/2015, poz. 99; 2 października 2019 r., sygn. Ts 8/18, OTK ZU B/2020, poz. 44). Do-precyzowanie art. 79 ust. 1 Konstytucji następuje w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, który zo-bowiązuje skarżącego do określenia kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu nor- OTK ZU B/2025 Ts 139/21 poz. 196 4 matywnego, będącego podstawą ostatecznego orzeczenia w sprawie skarżącego, w stosunku do którego domaga się on stwierdzenia niezgodności z Konstytucją. Ze wskazanego powyżej unormowania instytucji skargi konstytucyjnej wynika dla skarżącego obowiązek wykazania, że na skutek zastosowania zakwestionowanego w skardze przepisu doszło do wydania ostatecznego rozstrzygnięcia, naruszającego jego konstytucyjne prawa lub wolności (zob. np. postanowienie TK z 1 grudnia 2020 r., sygn. Ts 8/20, OTK ZU B/2021, poz. 1). Trybunał Konstytucyjny uznał, że ten podstawowy warunek dopuszczalności skargi konstytucyjnej nie został przez skarżącą spełniony. W rozpatrywanej sprawie Sąd Okręgowy w L. VI Wydział Gospodarczy (dalej: Sąd Okręgowy w L.) postanowieniem z 30 listopada 2020 r. (sygn. akt […]), które skarżąca wska-zała jako ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępo-waniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowa-niu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, ze zm., dalej: ustawa o skardze na przewlekłość postępowania) oddalił skargę skarżącej na przewlekłość postępo-wania. W skardze konstytucyjnej skarżąca zakwestionowała natomiast art. 4 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania oraz art. 397 § 2 zdanie drugie ustawy z dnia 17 li-stopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43 poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.). Analiza sprawy doprowadziła Trybunał do wniosku, że przepisy, które skarżąca uczy-niła przedmiotem zaskarżenia, nie były podstawą prawną ostatecznego orzeczenia, w związku z którym została wniesiona niniejsza skarga. Postanowienie Sądu Okręgowego w L. z 30 li-stopada 2020 r. (sygn. akt […]), z którego wydaniem skarżąca wiąże naruszenie przysługują-cych jej konstytucyjnych praw, nie zostało oparte ani na art. 4 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, ani na art. 397 § 2 zdanie drugie k.p.c. Skarżąca nieprawidłowo określiła więc przedmiot kontroli w niniejszym postępowaniu. W związku z tym Trybunał Konstytucyjny uznał, że rozpoznawana skarga konstytucyjna nie spełniła warunku określone-go w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. Okoliczność ta stanowi samodzielną przesłankę odmowy nadania skardze konstytu-cyjnej dalszego biegu. Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącej przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia.