Ts 140/20

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 28 grudnia 2022 r. Pozycja 231 POSTANOWIENIE z dnia 7 września 2022 r. Sygn. akt Ts 140/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bogdan Święczkowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Krajowej Spół-dzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej z siedzibą w S. o zbadanie zgodności: art. 62d ust. 2 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach osz-czędnościowo-kredytowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2412, ze zm.) w związku z art. 58 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1154, ze zm.) oraz art. 189 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575) z art. 2, art. 45, art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 25 września 2020 r. (data nadania) Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa z siedzibą w S. (dalej: skarżąca) wystąpiła z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego posta-nowienia na tle następującego stanu faktycznego. Umową z 15 kwietnia 2016 r. Komisja Nadzoru Finansowego (dalej: KNF), działając na podstawie art. 62d ust. 2 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach osz-czędnościowo-kredytowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2412, ze zm.; dalej: ustawa o skok), zleciła firmie […] Sp. z o.o. powtórne badanie sprawozdania finansowego skarżącej za rok obrotowy zakończony 31 grudnia 2014 r. Komisja Nadzoru Finansowego 19 lipca 2016 r. zawiadomiła skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustanowienia zarządcy ko-misarycznego, a 4 sierpnia 2016 r. wystąpiła o zwrot poniesionych kosztów badania sprawoz-dania finansowego za rok 2014. W związku z tym skarżąca 20 września 2016 r. wniosła do sądu cywilnego o ustalenie nieważności tej umowy. Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z 5 grudnia 2017 r. (sygn. akt […]) oddalił powódz-two skarżącej podnosząc, że skarżąca nie wykazała, by ważność umowy z 15 kwietnia 2016 r. oddziaływała na sferę jej praw, z czego można by wnioskować o konieczności stwierdzenia nieważności umowy. Sąd uznał następnie, że brak jest interesu prawnego skarżącej, będącym zgodnie z art. 189 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego OTK ZU B/2022 Ts 140/20 poz. 231 2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575; dalej: k.p.c.) jedną z przesłanek (obok ustalenia istnienia lub nie-istnienia danego stosunku prawnego lub prawa) uwzględnienia wniesionego powództwa. Z tych przyczyn sąd doszedł do przekonania, iż powództwo skarżącej należy oddalić. Skarżąca złożyła apelację od powyższego wyroku, podnosząc zarzut naruszenia art. 189 k.p.c. Sąd Apelacyjny w W. w wyroku z 5 czerwca 2019 r. (sygn. akt […]) oddalił apelację, uznając ją w świetle art. 189 k.p.c. za nieuzasadnioną. Sąd Najwyższy postanowieniem z 28 maja 2020 r. (sygn. akt […]) odmówił przyjęcia złożonej przez skarżącą skargi kasacyjnej. Uznał, że we wniesionej skardze nie wykazano żadnej z okoliczności wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości, zachodzi nieważność postępowania etc.). W skardze konstytucyjnej skarżąca wniosła o uznanie art. 62d ust. 2 ustawy o skok w związku z art. 58 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1154, ze zm.) i art. 189 k.p.c. za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim uniemożliwiają skarżącej poddanie czynności prawnej (umowy pomiędzy KNF a biegłym rewidentem o po-wtórne badanie sprawozdania finansowego skarżącej) sprawiedliwej i jawnej ocenie, bez nie-uzasadnionej zwłoki, przez właściwy niezależny bezstronny i niezawisły sąd – odmawiając jej interesu prawnego w wytoczeniu powództwa w powyższym zakresie. Zwróciła się również o zwrot kosztów postępowania przed Trybunałem na podstawie art. 54 ust. 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393). Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 21 stycznia 2021 r. (doręczonym 27 stycznia 2021 r.) skarżąca została wezwana do usunięcia braku formalnego skargi przez doręczenie trzech odpisów skargi konstytucyjnej wraz z załącznikami. Skarżąca wykonała zarządzenie Prezesa TK doręczając żądane odpisy oraz załączniki wraz z pismem z 1 lutego 2021 r. (data nadania). Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 21 marca 2022 r. (doręczonym 29 marca 2022 r.) wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) wyjaśnienie, które z zapadłych w sprawie orzeczeń skarżąca wskazuje jako roz-strzygnięcie ostateczne w rozumieniu art. 79 Konstytucji; 2) przedłożenie pełnomocnictwa szczególnego jednoznacznie wskazującego ostateczne orzeczenie, w związku z którym wy-stąpiono ze skargą konstytucyjną; 3) wskazanie, które konstytucyjne wolności i prawa, wyni-kające ze wskazanych w skardze przepisów Konstytucji, zostały naruszone, i w jaki sposób, przez zakwestionowane w skardze konstytucyjnej przepisy, a także uzasadnienie powyższych zarzutów z powołaniem argumentów lub dowodów na ich poparcie. Skarżąca odniosła się do powyższego pismem z 5 kwietnia 2022 r. (data nadania). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Skarga konstytucyjna jest sformalizowanym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw. Jej merytoryczne rozpoznanie uzależnione zostało od spełnienia przez skar-żącego szeregu przesłanek wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i przepisów ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). 2. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Trybunału wyczerpanie drogi prawnej w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK oznacza skorzystanie z przy-sługujących skarżącemu zwyczajnych środków odwoławczych, natomiast wystąpienie ze środkami o charakterze nadzwyczajnym nie ma wpływu na bieg terminu do złożenia skargi konstytucyjnej (zob. postanowienie pełnego składu TK z 9 grudnia 2008 r. sygn. SK 94/06, OTK ZU nr 10/A/2008, poz. 185, postanowienie TK z 2 listopada 2018 r., sygn. Ts 34/18, OTK ZU B/2022 Ts 140/20 poz. 231 3 OTK ZU B/2019, poz. 36). Dopiero jeśli skarżący wniesie nadzwyczajny środek zaskarżenia (np. skargę kasacyjną w postępowaniu cywilnym), Trybunał może – na podstawie art. 78 u.o.t.p.TK – zawiesić postępowanie do czasu rozpoznania tego środka. Nie jest przy tym wy-kluczone, by Trybunał uznał za ostateczne w rozumieniu art. 79 Konstytucji orzeczenie zapa-dłe w wyniku wniesienia nadzwyczajnego środka zaskarżenia, o ile zarzuty sformułowane przez skarżącego odnoszą się do przepisów zastosowanych w tym postępowaniu (zob. wyroki z: 16 stycznia 2006 r. sygn. SK 30/05, OTK ZU nr 1/A/2006, poz. 2; 30 maja 2007 r., sygn. SK 68/06, OTK ZU nr 6/A/2007, poz. 53). Jest to skutkiem wymogu powiązania w skardze konstytucyjnej osobistego i bezpośredniego naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw z przepisem zastosowanym w postępowaniu, z którego skarga wynika (art. 79 Konstytucji i art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK). Skarżąca wiąże naruszenie jej wolności lub praw konstytucyjnych z przepisami, w oparciu o które odmówiono jej uprawnienia do skutecznego złożenia powództwa w przed-miocie poddania ocenie czynności prawnej polegającej na zawarciu umowy między Komisją Nadzoru Finansowego (dalej: KNF) a biegłym rewidentem o powtórne badanie sprawozdania finansowego skarżącej. Jak wynika z uzasadnienia skargi konstytucyjnej oraz przesłanych kopii akt sądowych, w powyższym zakresie przesądzono w postępowaniu cywilnym, w któ-rym zapadł wyrok Sądu Okręgowego w W. z 5 grudnia 2017 r. (sygn. akt […]), oddalający powództwo skarżącej oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w W. z 5 czerwca 2019 r. (sygn. akt […]; dalej: wyrok Sądu Apelacyjnego), oddalający apelację. W związku z powyższym w ni-niejszej sprawie za ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 79 Konstytucji uznać należy wyrok Sądu Apelacyjnego, nie zaś – jak uznała skarżąca – postanowienie Sądu Najwyższego z 28 maja 2020 r. (sygn. akt […]; dalej: postanowienie Sądu Najwyższego), którym odmó-wiono przyjęcia złożonej przez skarżącą skargi kasacyjnej. Skoro sytuacja prawna skarżącej została ukształtowana orzeczeniem sądu cywilnego drugiej instancji, termin do wniesienia skargi konstytucyjnej rozpoczyna bieg wraz z doręcze-niem skarżącemu prawomocnego orzeczenia wydanego przez sąd odwoławczy. Skargę wnie-siono do Trybunału Konstytucyjnego 25 września 2020 r. (data nadania). Wyrok Sądu Apela-cyjnego, kształtujący w sposób ostateczny prawa i wolności skarżącej w zakresie, którego dotyczy zaskarżenie, doręczono jej przed 25 czerwca 2020 r. W związku z tym skarga konsty-tucyjna wniesiona została po upływie trzech miesięcy, licząc od dnia doręczenia skarżącej wyroku Sądu Apelacyjnego, a więc z przekroczeniem terminu określonego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. Powyższa okoliczność – w myśl art. 61 ust. 4 pkt 1 stanowi samodzielną podstawę odmowy nadania analizowanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu. 3. Należy podkreślić, że w przedstawionych Trybunałowi pismach (skarga konstytu-cyjna oraz pismo z 5 kwietnia 2022 r.) zawarto przede wszystkim argumentację na poparcie żądań podnoszonych w postępowaniach sądowych zawisłych pomiędzy skarżącą a KNF, co ma znamiona potraktowania postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym jako kolejnego etapu rozstrzygania przedmiotu sporu sądowego skarżącej. Skarga nie spełnia w tym zakresie wymogów formalnych z art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK, co jest podstawą odmowy nadania jej dalszego biegu w oparciu o art. 61 ust. 4 pkt 1. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkre-ślał, że nie jest sądem faktów i ocena orzeczeń zapadłych w sprawie skarżącego nie leży w granicach jego kompetencji (zob. m.in. postanowienie pełnego składu TK z 7 maja 2008 r., sygn. SK 14/06, OTK ZU nr 4/A/2008, poz. 66). 4. Trybunał zauważa, że nadesłane przez skarżącą pełnomocnictwo, określające zakres zaskarżenia oraz postępowanie sądowe, z którego wynika złożona skarga konstytucyjna, zo-stało udzielone dopiero 4 kwietnia 2022 r., tj. po dacie wyznaczającej termin do złożenia skargi konstytucyjnej. Tym samym nie sposób stwierdzić, że pełnomocnik, który sporządził, OTK ZU B/2022 Ts 140/20 poz. 231 4 podpisał i przekazał skargę konstytucyjną do Trybunału Konstytucyjnego miał w chwili do-konywania tych czynności stosowne upoważnienie. Trzeba podnieść, że udzielenie pełno-mocnictwa do złożenia skargi konstytucyjnej ze skutkiem wstecznym bądź potwierdzanie tej czynności jako dokonanej przez nienależycie umocowanego pełnomocnika naruszałoby bez-względny obowiązek zastępowania skarżącego przez adwokata lub radcę prawnego, przewi-dziany w art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK (zob. postanowienia z: 6 lutego 2020 r., sygn. Ts 125/18, OTK ZU B/2020, poz. 302; 21 maja 2018 r., sygn. Ts 242/16, OTK ZU B/2018 poz. 112; por. na gruncie postępowania cywilnego postanowienie Sądu Najwyższego z 3 lipca 2008 r., sygn. akt IV CZ 47/08, Lex 637708 oraz uchwałę Sądu Najwyższego wydaną w składzie 7 sędziów z 23 stycznia 2009 r., sygn. akt III CZP 118/08, Lex 470691). W konsekwencji ocenić należy, że skarżąca nie usunęła prawidłowo braku formalnego skargi wskazanego w pkt 2 zarządzenia sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 21 marca 2022 r., co zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK stanowi samodzielną przesłankę odmowy nadania skardze dalszego biegu. Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK, postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.