Ts 141/19

PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2019-12-17

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadek w postępowaniu sądowym (wykroczeniowym) ma status strony w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, uprawniający go do wniesienia skargi konstytucyjnej dotyczącej przewlekłości postępowania w sprawie o zwrot kosztów dojazdu?
Ratio decidendi
Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, stwierdzając, że skarżący nie spełnił wymogów formalnych i merytorycznych wymaganych do wszczęcia postępowania. Skarżący, będący świadkiem, nie posiadał statusu strony w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji w głównym postępowaniu, a jego skarga dotyczyła odrębnej sprawy o zwrot kosztów. Ponadto, Trybunał uznał, że skarżący nie sprecyzował w sposób wystarczający sposobu naruszenia jego praw konstytucyjnych przez kontrolowany akt oraz nie wykazał, że w jego przypadku dopuszczalna jest kontrola w zakresie pominięcia ustawodawczego.
Stan faktyczny
Skarżący, będący świadkiem w postępowaniu wykroczeniowym, złożył wniosek o zwrot kosztów dojazdu, który Sąd Rejonowy rozpatrywał z opóźnieniem. Skarżący złożył skargę na przewlekłość do Sądu Okręgowego, który odrzucił ją, wskazując, że świadek nie jest stroną w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji. Skarżący wniósł następnie skargę konstytucyjną, żądając zbadania zgodności art. 3 § 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa do rozpoznania sprawy bez uzasadnionej zwłoki z Konstytucją RP, powołując się na naruszenie prawa do sądu oraz zasady równości.
Rozstrzygnięcie
odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej

Pełny tekst orzeczenia

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 22 maja 2020 r. Pozycja 142 POSTANOWIENIE z dnia 17 grudnia 2019 r. Sygn. akt Ts 141/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Małgorzata Pyziak-Szafnicka, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. w sprawie zgodności: art. 3 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r. poz. 75, ze zm.) z art. 45 ust. 1; art. 30 w związku z art. 77 ust. 1 i 2 oraz w związku z art. 45 ust. 1; art. 77 ust. 1 i 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 23 września 2019 r. (data wniesienia) M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez radcę prawnego usta-nowionego z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycz-nego: 7 stycznia 2019 r. skarżący został wezwany w charakterze świadka w postępowaniu, prowadzonym przez Sąd Rejonowy w T. II Wydział Karny Sekcja ds. Wykroczeniowych. Stawiając się 4 marca 2019 r. na rozprawie skarżący złożył do protokołu wniosek o zwrot kosztów dojazdu. Sąd nie rozpatrzył przedmiotowego wniosku niezwłocznie i dlatego 14 czerwca 2019 r. skarżący złożył za pośrednictwem prezesa tego sądu skargę do Sądu Okręgowego w T. na przewlekłość postępowania w tej sprawie. Sąd Okręgowy w T. II Wydział Karny odrzucił skargę postanowieniem z 5 września 2019 r. (sygn. akt […]), wskazując w uzasadnieniu, że skarżący nie jest uprawniony do sku-tecznego żądania rozpoznania jego sprawy w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji z uwagi na fakt, że nie był stroną w postępowaniu głównym. „[S]tatus strony w sądowym postępowaniu wykroczeniowym przysługuje: obwinionemu, oskarżycielowi publicznemu oraz oskarżycie-lowi posiłkowemu”. Wynika z tego, że świadkom w takich postępowaniach status ten nie przysługuje. OTK ZU B/2020 Ts 141/19 poz. 142 2 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie na-dania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadna, a także gdy jej braki formalne nie zostały usunięte w terminie. 2. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji „każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybuna-łu Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywne-go, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji”. 3. Trybunał stwierdza, że skarga została sporządzona i wniesiona z zachowaniem ustawowego terminu. Skarżący wywiązał się także z wymogu skorzystania w tym celu z po-mocy profesjonalnego pełnomocnika. Uczynił zadość konstytucyjnemu wymogowi wyczer-pania przysługującej drogi prawnej, tj. uzyskał ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Na postanowienie Sądu Okręgowego w T. z 5 września 2019 (sygn. akt […]) w przedmiocie odrzucenia skargi na przewlekłość nie przysługiwał bowiem żaden środek zaskarżenia. 3.1. Wśród przesłanek decydujących o skuteczności złożenia skargi konstytucyjnej ustawodawca wprowadził wymóg wskazania sposobu, w jaki ustawa lub inny akt normatyw-ny poddany kontroli Trybunału, na podstawie którego wydano ostateczne orzeczenie wskaza-ne przez skarżącego, naruszyła przysługujące mu konstytucyjne prawa lub wolności, stano-wiące wzorce kontroli dokonywanej przez Trybunał. 3.2. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego skarżący został wezwany do usunięcia braków polegających na: po pierwsze, poświadczeniu za zgodność z oryginałem kopii dokumentów dołączonych do skargi oraz, po drugie, na sprecyzowaniu sposobu naru-szenia konstytucyjnych wolności lub praw wskazanych w treści skargi. W piśmie proceso-wym z 6 listopada 2019 r. (data nadania) skarżący wskazał jedynie, że „»sprawa« w rozumie-niu art. 45 ust. 1 Konstytucji w postępowaniu stanowiącym podstawę wniesienia skargi pole-gała na prawie uzyskania w rozsądnym terminie orzeczenia o zwrocie kosztów dojazdu świadka w postępowaniu karnym wobec osoby trzeciej”. Dalszy wywód skarżącego dotyczy relacji tej instytucji z art. 77 Konstytucji oraz krótkiej analizy wybranego orzecznictwa Try-bunału poświęconego zasadzie równości wyrażonej w art. 32 Konstytucji. Wskazania skarżącego – jak stwierdza Trybunał – nie są wystarczające dla uznania, że brak ten został należycie usunięty. Skarżący poprzestał bowiem de facto jedynie na wskaza-niu, że roszczenie o zwrot kosztów dojazdu do budynku Sądu Rejonowego w Tarnowie sta-nowi „sprawę” w świetle konstytucyjnego prawa do sądu. Co więcej, przedstawione argu-menty nie są przekonywające, zwłaszcza że wskazane orzecznictwo Trybunału zostało po-traktowane wybiórczo. Skarżący wystąpił natomiast z żądaniem zbadania pominięcia ustawodawczego. Kognicja Trybunału w tego rodzaju sprawach nie jest bezwzględna i to na skarżącym ciąży obowiązek wykazania, że w przypadku jego sytuacji prawnej trybunalska kontrola konstytu-cyjności jest dopuszczalna. Skarżący pomija ten problem w treści zarówno skargi konstytu- OTK ZU B/2020 Ts 141/19 poz. 142 3 cyjnej, jak i pisma procesowego skierowanego do Trybunału w odpowiedzi na zarządzenie z 23 października 2019 r. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak na wstępie. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zaża-lenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.

Powołane przepisy

art. 45 ust. 1 Konstytucji RPart. 30 Konstytucji RPart. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RPart. 32 Konstytucji RP

Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło