Ts 143/16

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 23 maja 2018 r. Pozycja 96 POSTANOWIENIE z dnia 5 kwietnia 2018 r. Sygn. akt Ts 143/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Małgorzata Pyziak-Szafnicka – przewodniczący i sprawozdawca Stanisław Rymar Jarosław Wyrembak, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 4 stycznia 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytu-cyjnej B.P., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 28 czerwca 2016 r. (data wniesienia) B.P. (skarżący) kwestionował zgodność art. 552 § 1 i 4 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1749, ze zm.; dalej: k.p.k.) w zakresie, w jakim przepis ten pozbawia lub ogranicza stosowanie regulacji ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 2016, poz. 380, ze zm.) w sprawach ustalenia wysokości odszkodowania oraz zadośćuczynienia za oczywiście niesłuszne tymczasowe aresztowanie, a tym samym pozbawia tymczasowo aresztowanego prawa do sprawiedliwiej kompensaty szkód i krzywd wynikłych z wykonania niesłusznego tymczasowego aresztowania, z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 41 ust. 5 i art. 45 Konstytucji. Ponadto skarżący kwestionował zgodność art. 558 k.p.k. w zakresie, w jakim pozbawia on lub ogranicza stosowanie regulacji ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1882, ze zm.; dalej: k.p.c.), w tym opisanej w niej skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, z art. 41 ust. 5 i art. 45 Konstytucji. Postanowieniem z 4 stycznia 2017 r. (dalej: postanowienie o odmowie) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Wskazał na brak związku pomiędzy wydanym w sprawie skarżącego orzeczeniem a zaskarżonymi art. 552 § 1 i 4 k.p.k. i podniósł, że skarżący nie określił, jak treść powyższych przepisów doprowadziła do naruszenia wskazanych w skardze konstytucyjnej praw i wolności. Zdaniem Trybunału, skarżący nie uprawdopodobnił również, by w jego sprawie doszło do naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu przez zaskarżony art. 558 k.p.k. OTK ZU B/2018 Ts 143/16 poz. 96 2 W zażaleniu z 23 stycznia 2017 r. (data nadania) skarżący zakwestionował postanowienie o odmowie w całości. Skarżący uznał, że Trybunał odmawiając nadania dalszego biegu złożonej przez niego skardze – naruszył art. 61 ust. 4, art. 53 ust. 1 pkt 1, art. 53 ust. 1 pkt 2 oraz art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072), a także § 2, 3, 4, 16 i 17 ust. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1715). W zażaleniu wyrażono opinię, że skarżący w złożonych do Trybunału pismach procesowych wykazał, że w jego sprawie doszło do naruszenia prawa do sądu przez zaskarżony art. 558 k.p.k. Stwierdzono również, że niskie zadośćuczynienie przyznane skarżącemu przez sąd na podstawie art. 552 § 1 i 4 dowodzi jego niezgodności z przepisami Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o t.p. TK) skarżą-cemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sę-dziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym. Bada, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. W kon-sekwencji, Trybunał analizuje w szczególności te zarzuty zażalenia, które podają w wątpli-wość trafność ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Skarżący, wno-sząc zażalenie, powinien zatem oprzeć zarzuty na uchybieniach, jakie – jego zdaniem – zaszły przy wydaniu zaskarżonego postanowienia. 2. Zdaniem Trybunału kwestionowane postanowienie jest prawidłowe, a argumenty przedstawione w zażaleniu nie podważają poczynionych w nim ustaleń. 2.1. Skarżący w złożonym zażaleniu nie odniósł się w żaden sposób do podstawy od-mowy nadania biegu skardze w części dotyczącej zarzutów niekonstytucyjności art. 552 § 1 i 4 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1749, ze zm.: dalej: k.p.k.), którą jest niewyczerpanie przesłanki z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK. Należy przypomnieć, że w procedurze inicjowanej skargą konstytucyjną przedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego może być jedynie norma, na podstawie której wydane zostało orzeczenie lub decyzja naruszająca konstytucyjne prawa lub wolności (por. np. posta-nowienie TK z 13 listopada 2007 r., sygn. akt SK 40/06, OTK ZU nr 10/A/2007, poz. 137). W niniejszej sprawie opisany wyżej związek nie zachodzi, gdyż w postanowieniu z paździer-nika 2015 r., które skarżący wskazał jako orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, Sąd Najwyższy nie rozstrzygał na podstawie zaskarżonego art. 552 § 1 i 4 k.p.k. W związku z powyższym zażalenie – w części odnoszącej się do odmowy nadania dalszego biegu w zakresie badania zgodności art. 552 § 1 i 4 z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 41 ust. 5 i art. 45 Konstytucji – nie podlega uwzględnieniu. 2.2. Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut skarżącego, zgodnie z którym „Trybunał nieprawidłowo uznał, iż skarżący nie uprawdopodobnił stawianego w skardze za-rzutu niezgodności art. 558 k.p.k. z Konstytucją”. OTK ZU B/2018 Ts 143/16 poz. 96 3 Trybunał przypomina, że skarga konstytucyjna jest dopuszczalna, o ile skarżący wska-że konstytucyjne wolności lub prawa oraz uprawdopodobni ich naruszenie. Uprawdopodob-nienie polega natomiast na wskazaniu sposobu naruszenia konstytucyjnych praw skarżącego przez zaskarżone przepisy aktu normatywnego. Dla spełnienia powyższego wymogu koniecz-ne jest przede wszystkim sprecyzowanie normatywnej treści konstytucyjnych praw skarżące-go. Dopiero wtedy możliwe jest sformułowanie zarzutu niezgodności aktu normatywnego z przepisami Konstytucji. W niniejszej sprawie żaden z powyższych wymogów nie został spełniony. Trybunał zwraca uwagę, że w ramach uzasadnienia zarzutu naruszenia norm konstytucyjnych przez art. 558 k.p.k., w skardze konstytucyjnej wyrażono jedynie opinię, iż „zamknięta została skar-żącemu droga do rozpoznania skargi na stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia”, a także „ograniczone zostało jego prawo do sądu”. Skarżący nie odwołuje się w ogóle do normatywnej treści praw konstytucyjnych, których naruszenie zarzuca. Brakuje również wskazania jakichkolwiek argumentów uzasadniających twierdzenie, że przyjęte roz-wiązanie ustawowe z art. 558 k.p.k. w sposób niedopuszczalny ogranicza konstytucyjne pra-wa skarżącego. W związku z powyższym, Trybunał podtrzymuje stanowisko wyrażone w postano-wieniu o odmowie nadania dalszego biegu, zgodnie z którym skarżący w złożonej skardze nie uprawdopodobnił, że w jego sprawie doszło do naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu przez zaskarżony art. 558 k.p.k. Na marginesie Trybunał zauważa, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, ani z art. 45 Konstytucji, powołanego w skardze jako wzorzec, ani z art. 176 ust. 1 Konstytucji, wyrażającego zasadę, iż postepowanie sądowe jest co najmniej dwuinstancyjne, nie wynika prawo do złożenia nadzwyczajnego środka zaskarżenia (zob. postanowienie z 11 września 2011 r., sygn.. akt Ts 83/13, OTK ZU 6/B/2013, poz. 606). Trybunał podnosi również, że wbrew twierdzeniom skarżącego, ograniczenie w dostę-pie do skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie wynika z treści art. 558 k.p.k. W zaskarżonym postanowieniu o odmowie Trybunał wskazuje, że po-wyższy przepis statuuje regułę, iż w sprawach o odszkodowanie i zadośćuczynienie za nie-słuszne skazanie i niesłuszne zastosowanie środków przymusu, przepisy k.p.c. stosuje się tyl-ko w kwestiach nieuregulowanych w k.p.k. Należy zauważyć natomiast, że w myśl art. 4241a k.p.c. od wyroków sądu drugiej instancji, od których wniesiono skargę kasacyjną, oraz od orzeczeń Sądu Najwyższego skarga nie przysługuje, a orzeczenie Sądu Najwyższego wydane na skutek wniesienia skargi kasacyjnej traktuje się jak orzeczenie wydane w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi. Wynika to z faktu, że Sąd Najwyższy w postępowaniu kasa-cyjnym, zarówno w procesie karnym, jak i cywilnym, w granicach podstaw kasacyjnych bada zgodność orzeczenia z prawem. Art. 523 k.p.k. w ramach zarzutów kasacyjnych wymienia bowiem zarzut rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie wskazuje się, że chodzi zarówno o prawo karne materialne, jak i o prawo cywilne materialne czy procesowe (zob. D. Świecki, komentarz do art. 523 k.p.k., [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. J. Skorup-ka, wyd. 3, Warszawa 2018, s. 1225; postanowienie SN z 27 lipca 2005 r., sygn. akt II KK 54/05, Lex 152495). W związku tym, w sprawach o odszkodowanie lub zadośćuczynienie za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie można w kasacji postawić zarzut obrazy przepisów Kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 558 k.p.k. czy przepisów Ko-deksu cywilnego z uwagi na cywilnoprawny charakter tego roszczenia (za: D. Świecki, ko-mentarz do art. 523 k.p.k., teza 8, [w:] Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz ak-tualizowany, red. D. Świecki, Lex 2018). Ze złożonych do Trybunału pism procesowych wy- OTK ZU B/2018 Ts 143/16 poz. 96 4 nika jednak, że skarżący nie miał intencji skorzystania z przysługującego mu nadzwyczajnego środka zaskarżenia, tj. kasacji od wydanego w czerwcu 2013 r. wyroku Sądu Apelacyjnego w W. Jak podkreślono w postanowieniu o odmowie, skarżący w żaden sposób nie wyjaśnił, dlaczego jego zdaniem z konstytucyjnego prawa do sądu wynika konieczność dochodzenia jego praw w trybie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wydanego orzeczenia, nie zaś w trybie przysługującej mu kasacji. Trybunał zaznacza jednocześnie, że w zaskarżonym postanowieniu o odmowie nie ustalał, czy w rozpoznawanym stanie faktycznym pismo procesowe wniesione przez skarżą-cego do Sądu Najwyższego miało charakter kasacji, czy też skargi na stwierdzenie niezgod-ności z prawem prawomocnego orzeczenia. Nie leży to bowiem w kognicji Trybunału Kon-stytucyjnego. Z przedstawionych wyżej powodów – na podstawie art. 61 ust. 8 u.o t.p. TK – Trybu-nał postanowił jak w sentencji.