Ts 144/16

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 27 grudnia 2018 r. Pozycja 181 POSTANOWIENIE z dnia 17 października 2018 r. Sygn. akt Ts 144/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Ekorem-Inwestycje sp. z o.o. w sprawie zgodności: art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 r. poz. 1446, ze zm.) z art. 32 w związku z art. 21 w związku z art. 64 i w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: 1) podjąć zawieszone postępowanie, 2) nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 4 lipca 2016 r. (data nadania), Ekorem-Inwestycje sp. z o.o. (dalej: skarżąca) zarzuciła, że art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (ówcześnie: Dz. U. z 2014 r. poz. 1446, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2017 r. poz. 2187, ze zm.; dalej: u.o.z.) w zakresie, w jakim „różnicuje zakres kompensacji w przypadku, gdy do ograniczenia praw, tożsamych przedmiotowo dochodzi w różny sposób”, jest niezgodny z „art. 32 w związku z art. 21 w związku z art. 64 i w związku z art. 2 Konstytucji”. Stan faktyczny leżący u podstaw skargi konstytucyjnej przedstawia się następująco. Skarżąca, będąca deweloperem, nabyła w 2004 r. działkę w Zakopanem, w celu bu-dowy budynków mieszkalnych wielorodzinnych i obiektów towarzyszących. Nieruchomość ta nie była objęta planem zagospodarowania przestrzennego, w związku z tym skarżąca w 2006 r. wystąpiła o ustalenie warunków zabudowy. Decyzja nie została wydana do dnia utworzenia Parku Kulturowego Kotliny Zakopiańskiej (dalej: park kulturowy). Uchwała, na mocy której utworzono park kulturowy, wprowadziła liczne ograniczenia w dysponowaniu nieruchomościami, w związku z czym skarżąca wniosła o odszkodowanie za zmniejszenie wartości nieruchomości, ale decyzją z 30 maja 2008 r. Starosta Tatrzański odmówił ustalenia odszkodowania. OTK ZU B/2018 Ts 144/16 poz. 181 2 W tej sytuacji, w pozwie z 18 stycznia 2009 r., skierowanym przeciwko Gminie Mia-stu Zakopane i Skarbowi Państwa – Staroście Tatrzańskiemu, skarżąca zażądała zasądzenia na jej rzecz 3 776 000,00 zł z ustawowymi odsetkami z tytułu odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości oraz 8 763 000,00 zł z odsetkami z tytułu odszkodowania za utracone korzyści, tj. zysku z planowanej sprzedaży mieszkań deweloperskich w budynkach, które zamierzała wybudować na tej nieruchomości). Wyrokiem z 30 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu (dalej: Sąd Okrę-gowy) zasądził na rzecz skarżącej 3 549 776,00 zł. W pozostałym zakresie oddalił powódz-two. Zdaniem Sądu Okręgowego od 1 stycznia 2004 r., na podstawie warunków zabudowy, przy uwzględnieniu zasady tzw. dobrego sąsiedztwa, możliwe było wybudowanie na działce budynku wielorodzinnego deweloperskiego. Warunki zabudowy mogły zostać wydane, po-nieważ działka skarżącej nie jest położona w obszarze zasługującym na szczególną ochronę z uwagi na dziedzictwo kulturowe bądź też ochronę przyrody. Działka zlokalizowana jest stosunkowo blisko centrum Zakopanego, a w bezpośrednim jej sąsiedztwie znajduje się wiele budynków wielomieszkaniowych, także typu deweloperskiego. Sąd stwierdził, że w momen-cie zakupu nieruchomości skarżąca miała podstawy do przyjęcia, iż będzie ona mogła być wykorzystana w celach budowlanych, zwłaszcza że jej nabycie miało miejsce przed utworze-niem parku kulturowego. Zdaniem Sądu Okręgowego, dopiero ten fakt pozbawił skarżącą możliwości wykorzystania działki w zakładanym celu. Od powyższego wyroku apelacje wywiodły obie strony. Wyrokiem z 17 kwietnia 2014 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie (dalej: Sąd Apelacyjny) oddalił apelację skarżącej oraz uwzględnił apelację strony pozwanej, zmieniając zaskarżony wyrok przez oddalenie powódz-twa. Sąd Apelacyjny – powoławszy się na dodatkową opinię biegłego – przyjął, że od 19 sierpnia 2004 r. do 28 września 2006 r. ustalenie warunków zabudowy nie było możliwe dla inwestycji wskazanych we wniosku skarżącej z uwagi na niewystarczające uzbrojenie terenu. W związku z tym, projekt decyzji o warunkach zabudowy nie uzyskałby zgody za-rządcy drogi gminnej. Ponadto, planowana zabudowa nie mieściła się w parametrach, cechach i wskaźnikach zabudowy oraz zagospodarowania terenu działek sąsiednich, dostępnych z tej samej drogi publicznej. Z tych względów sąd uznał, że żadne z zamierzeń skarżącej nie speł-niało wymogów wydania pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy. Wskazał ponadto, że wydanie takiej decyzji nie gwarantowałoby uzyskania pozwolenia na budowę, gdyż realizacja inwestycji była uzależniona od: wyników koniecznych badań geologiczno-gruntowych (które mogły wykluczyć posadowienie jakichkolwiek budynków), powodzenia poszukiwania wody dla zaopatrzenia inwestycji oraz od możliwości przebudowy zjazdu z drogi publicznej w dro-gę wewnętrzną. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skarżąca wniosła skargę kasacyjną. Wyrokiem z 27 sierpnia 2015 r. Sąd Najwyższy (dalej: SN) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. Wskazał, że powołanie przez sąd drugiej instancji jako podstawy rozstrzygnięcia art. 131 ust. 1 w związku z art. 129 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2018 r. poz. 799, ze zm.; dalej: p.o.ś.) jest błędne, a zdarzenie sprawcze będące podstawą powództwa skarżącej ma swoje umocowanie w art. 17 u.o.z. Wyrokiem z 25 lutego 2016 r. Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okrę-gowego m.in. w ten sposób, że oddalił powództwo skarżącej co do kwoty 3 549 776,00 zł wraz z odsetkami oraz oddalił jej apelację. Stwierdził, że „art. 17 u.o.z. samodzielnie wskazu-je zakres odpowiedzialności, a zakres jego unormowania, w tym brak odesłania do art. 129 ust. 1 i 2 p.o.ś. nakazują przyjąć, że ustawodawca wykluczył przewidziane w tym przepisie odszkodowanie za »uniemożliwienie korzystania w sposób zgodny z dotychczasowym korzy-staniem« oraz kompensację szkody polegającej na »obniżeniu« jej wartości. (…) przepis ten OTK ZU B/2018 Ts 144/16 poz. 181 3 nie może stanowić podstawy zasądzenia odszkodowania właściciela nieruchomości za obni-żenie jej wartości (…)”. Odpis wyroku Sądu Apelacyjnego z 25 lutego 2016 r., wskazany przez skarżącą jako ostateczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, został doręczony jej pełno-mocnikowi 4 kwietnia 2016 r. W skardze konstytucyjnej skarżąca poinformowała, że od powyższego orzeczenia wniosła skargę kasacyjną. W związku z tym Trybunał Konstytucyjny, postanowieniem z 11 sierpnia 2016 r. zawiesił postępowanie do czasu zakończenia postępowania przed SN. Postanowieniem z 27 kwietnia 2017 r. SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a kopię tego orzeczenia sekretariat SN doręczył Trybunałowi 8 czerwca 2017 r. Zarządzeniem z 5 września 2017 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 19 wrze-śnia 2017 r.) sędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez dokładne wskazanie, jakie wolności lub prawa skar-żącej, wyrażone w art. 32 w związku z art. 21, w związku z art. 64 i w związku z art. 2 Kon-stytucji, zostały naruszone przez zakwestionowany w skardze art. 17 ust. 2 u.o.z. i w jaki spo-sób. W piśmie procesowym z 19 września 2017 r. (data nadania) skarżąca odniosła się do zarządzenia. Stwierdziła, że zakwestionowany w skardze art. 17 ust. 2 u.o.z., przez brak ode-słania do art. 129 p.o.ś. (a jedynie do art. 131-134 p.o.ś), uniemożliwił jej ubieganie się o od-szkodowanie za pozbawienie prawa do korzystania z nieruchomości zgodnie z jej dotychcza-sowym przeznaczeniem oraz o kompensację szkody wynikającej z obniżenia wartości nieru-chomości. W ten sposób naruszył jej prawa do: własności, słusznego odszkodowania oraz równego traktowania przez władze publiczne. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowa-dzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074, ze zm.) do postępowań przed Trybunałem Konstytucyjnym wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) stosuje się przepisy tej ustawy. Skoro postępowanie zainicjowane rozpatrywaną skargą nie zostało zakończone przed 3 stycznia 2017 r., tj. przed wejściem w życie u.o.t.p. TK, to zarówno wstępne, jak i mery-toryczne rozpoznanie tej skargi określają przepisy u.o.t.p. TK. 2. Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.o.t.p. TK skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona wymagania przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK. 3. W opinii Trybunału skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do merytorycznej oceny. 3.1. Skargę sporządził adwokat, który przedłożył pełnomocnictwo, o którym mowa w art. 53 ust. 2 pkt 3 u.o.t.p. TK. OTK ZU B/2018 Ts 144/16 poz. 181 4 3.2. Skarżąca wyczerpała przysługującą jej drogę prawną, ponieważ od wyroku Sądu Apelacyjnego z 25 lutego 2016 r. nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. 3.3. Trybunał stwierdza, że skarżąca dochowała trzymiesięcznego terminu wniesienia skargi, zastrzeżonego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. Wymieniony wyrok został doręczony pełnomocnikowi skarżącej 4 kwietnia 2016 r., natomiast skarga została złożona 4 lipca 2016 r. 3.4. Zaskarżonemu art. 117 ust. 2 u.o.z. skarżąca zarzuciła naruszenie zasad równego traktowania w zakresie uzyskania odszkodowania lub rekompensaty za obniżenie wartości nieruchomości z powodu wprowadzenia przez organy gminy ograniczeń w sposobie korzystania z nieruchomości. 3.5. Skarżąca wskazała, w jaki sposób zaskarżony przez nią przepis narusza powyższe prawa. Jak zarzuciła, źródłem niekonstytucyjności tego przepisu jest brak odesłania w jego treści do art. 129 p.o.ś. 4. W związku z powyższym i zważywszy na to, że sformułowane przez skarżącą za-rzuty nie są oczywiście bezzasadne, Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p. TK – po-stanowił nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg.