Ts 146/22
PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2023-12-20
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych dotyczące nałożenia sankcji za niewłaściwe wykorzystanie środków ZFRON są zgodne z Konstytucją RP w zakresie zasady proporcjonalności, ne bis in idem, równości oraz ochrony własności?Ratio decidendi
Trybunał Konstytucyjny postanowił nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg, co oznacza, że skarga nie została odrzucona jako oczywiście bezzasadna ani obarczona nieusuwalnymi brakami formalnymi. Trybunał uznał, że skarżąca wyczerpała drogę prawną, dochowała terminów oraz prawidłowo określiła przedmiot i podstawy kontroli, co stanowi przesłanki do merytorycznego rozpoznania sprawy.Stan faktyczny
Przedsiębiorstwo sp. z o.o. było przedmiotem kontroli w zakresie prawidłowości gromadzenia i wydatkowania środków Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (ZFRON). Organ administracji nałożył na skarżącą sankcję w wysokości 30% za niewłaściwe wykorzystanie środków, w tym za wielokrotne przeksięgowanie tych samych środków na inny rachunek bankowy tego samego podmiotu. Skarżąca zaskarżyła decyzje administracyjne i sądy, które ostatecznie oddaliły jej żądania, uznając zasadność nałożenia sankcji. Skarżąca złożyła skargę konstytucyjną, zarzucając naruszenie zasad proporcjonalności, ne bis in idem, równości oraz ochrony własności.Rozstrzygnięcie
Nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu.Pełny tekst orzeczenia
ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 15 marca 2024 r. Pozycja 35 POSTANOWIENIE z dnia 20 grudnia 2023 r. Sygn. akt Ts 146/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jarosław Wyrembak, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Przedsiębiorstwa […] sp. z o.o. o zbadanie zgodności: art. 33 ust. 4a pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodo-wej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 573, ze zm.), z art. 2 w związku z art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 i 3 Konstytu-cji Rzeczypospolitej Polskiej, ewentualnie: art. 33 ust. 4a pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodo-wej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 573, ze zm.) „w zakresie, w jakim: 1) kwestionowane przepisy dają możliwość wielokrotnego nałożenia sankcji pomimo potwierdzenia, że wszelkie środki ZFRON zostały przeznaczone zgodnie z regulaminem na cele rehabilitacji, za tę samą czynność, za sam fakt przeniesienia tych środków na inny rachunek bankowy tej samej osoby praw-nej (…), 2) kwestionowane przepisy dają możliwość nałożenia takiej sankcji pomimo faktycznego wydatkowania wszystkich tych środków na cele funduszu, co jest sprzeczne z głównymi tezami orzeczenia w sprawie K 13/05 i znacze-niem pojęcia przeznaczenia środków, które ma charakter definitywny a nie przejściowy (…), 3) kwestionowane przepisy dają możliwość stosowania ich (…) bez jakiegokol-wiek limitu, niezależnie od ilości środków ZFRON, które zostały zgroma-dzone na koncie ZFRON – możliwość nałożenia sankcji wyższej niż 30% wszystkich środków ZFRON zgromadzonych przez podmiot prowadzący fundusz środków ZFRON”, z art. 2 w związku z art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji, p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg.
OTK ZU B/2024 Ts 146/22 poz. 35 2 UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 1 lipca 2022 r. (data nadania) Przedsiębiorstwo […] sp. z o.o. (dalej: skarżąca) – reprezentowana przez peł-nomocnika z wyboru – wystąpiła z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego posta-nowienia na tle następującego stanu faktycznego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. przeprowadził kontrolę w zakresie prawidłowości gromadzenia i wydatkowania przez skarżącą środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON). Prezes Zarządu PFRON decyzją z 17 września 2013 r. określił wysokość zobowiązań skarżącej z tytułu wpłat na PFRON w związku z nie-terminowym przekazaniem środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełno-sprawnych (dalej: ZFRON) za styczeń 2013 r. oraz w związku z niezgodnym z ustawą wyko-rzystaniem środków ZFRON za styczeń 2013 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z 5 czerwca 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpozna-nia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 10 lipca 2015 r. (sygn. akt […]) uchylił decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 5 czerwca 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 22 lutego 2018 r. (sygn. akt […]) oddalił skargę i utrzymał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z 24 maja 2019 r.: 1) uchylił de-cyzję Prezesa Zarządu PFRON z 17 września 2013 r. w części dotyczącej określenia wysoko-ści zobowiązań skarżącej z tytułu wpłat na PFRON w związku z nieterminowym przekaza-niem środków ZFRON za styczeń 2013 r. i umorzył postępowanie w tym zakresie; 2) utrzy-mał w pozostałej części zaskarżoną decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 25 lutego 2020 r. (sygn. akt […]) oddalił skargę skarżącej na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 24 maja 2019 r. w przedmiocie zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za styczeń 2013 r. Wyrokiem z 8 grudnia 2021 r. (sygn. akt […]) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną skarżącej oraz zasądził koszty postępowania kasacyjnego. Orzeczenie to, doręczone pełnomocnikowi skarżącej 1 kwietnia 2022 r., wskazane zostało jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Prezes Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 30 sierpnia 2022 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 19 września 2022 r.) wezwał skarżącą do usunięcia braku formal-nego skargi przez doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem: załączonych do skargi konstytucyjnej załączników nr 3, 4, 7, 8, 10, decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 5 czerwca 2014 r. (znak […]) wraz z czterema kopiami, wyroku Wo-jewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z 10 lipca 2015 r. (sygn. akt […]) wraz z cztere-ma kopiami, wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2018 r. (sygn. akt […]) wraz z czterema kopiami oraz jednego odpisu skargi konstytucyjnej wraz z załącznikami. Skarżąca ustosunkowała się do powyższego wezwania. 2. Precyzując treść zarzutów, skarżąca wskazuje, na naruszenie wynikającej z art. 2 Konstytucji zasady ochrony zaufania obywatela do państwa, zasady określoności prawa, za-sady poprawnej legislacji oraz zasady proporcjonalności, co znajduje odzwierciedlenie w wy-sokości sankcji nałożonej na skarżącą przez organ administracji publicznej na podstawie za-skarżonych przepisów. Jest ona bowiem, jej zdaniem, nieproporcjonalna do naruszenia prawa, którego dotyczy. Wskazuje także, że naruszono zasadę ne bis in idem przez uznanie, że każde przeksięgowanie tych samych środków ZFRON w ciągu nawet jednego dnia powoduje auto-matyczne, kilkukrotne nałożenie sankcji 30%, czyli np. dziesięciokrotne przeniesienie środ-
OTK ZU B/2024 Ts 146/22 poz. 35 3 ków z rachunku ZFRON na rachunek bieżący spowodowało nałożenie sankcji w kwocie 300%. Naruszono również, jak twierdzi skarżąca, wynikającą z art. 32 ust. 1 Konstytucji za-sadę równości poprzez nierówne potraktowanie jej względem innych podmiotów, które środki z funduszu wypłaciły i nie zwróciły ich w przewidzianym ustawą terminie. Tymczasem skar-żąca otrzymała karę, jaka wynikała z zsumowania kilkukrotnego przeksięgowania tych sa-mych środków na rachunku, co narusza jej zdaniem także wynikającą z art. 64 ust 2 i 3 Kon-stytucji zasadę ochrony prawa własności. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do me-rytorycznego rozpoznania, ponieważ: a) została sporządzona przez radcę prawnego, który przedłożył pełnomocnictwo szczególne do sporządzenia i wniesienia tego środka prawnego, a także do reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed Trybunałem, b) skarżąca wyczerpała przysługującą jej drogę prawną, o której stanowi art. 77 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), ponieważ od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w W. z 8 grudnia 2021 r. (sygn. akt […]) nie przysługuje żaden zwyczajny środek zaskarżenia. Skarżąca poinformowała, że od powyższego orzeczenia nie wniosła nadzwyczajnego środka zaskarżenia, c) dochowany został trzymiesięczny termin wniesienia skargi konstytucyjnej zastrzeżony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 gru-dnia 2021 r. został doręczony skarżącej 1 kwietnia 2022 r., a skarga konstytucyjna została wniesiona do Trybunału Konstytucyjnego 1 lipca 2022 r. (data nadania), d) określony został przedmiot kontroli w rozumieniu art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. Skarżąca wskazała, które przysługujące jej konstytucyjne prawa oraz wolności i w jaki sposób zostały – jej zdaniem – naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK), a także uzasadniła sformułowane w skardze zarzuty (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). Przedstawiony został stan faktyczny sprawy (art. 53 ust. 1 pkt 4 u.o.t.p.TK). W tym stanie rzeczy badana skarga konstytucyjna spełnia wymogi formalne określone w ustawie w stopniu uzasadniającym nadanie jej dalszego biegu oraz nie jest oczywiście bez-zasadna. 3. W ocenie Trybunału analizowana skarga konstytucyjna nie jest obarczona nieusu-walnymi brakami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, a sformuło-wane w niej zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. W związku z powyższym – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowiono jak w sentencji.
Powołane przepisy
art. 2 Konstytucji RPart. 32 ust. 1 Konstytucji RPart. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP
Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło