Ts 149/16

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 25 kwietnia 2023 r. Pozycja 119 POSTANOWIENIE z dnia 21 maja 2019 r. Sygn. akt Ts 149/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Rymar, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej O.K. w sprawie zgodności: 1) art. 11 ust. 2 „odczytywanego łącznie” z art. 13 pkt 4 (w skardze błędnie określonego jako art. 13 ust. 1 pkt 4) ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121, ze zm.) z art. 67 ust. 1 zdanie pierwsze w związku z art. 2, art. 18 i art. 32 ust. 1 zda-nie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) „a w wypadku nieuwzględnienia zarzutu przedstawionego w pkt 1” – art. 11 ust. 2 ustawy powołanej w pkt 1 z art. 64 ust. 1 w związku z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 12 lipca 2016 r. (data nadania) O.K. (dalej: skarżąca) wystąpiła z żądaniem przytoczonym w komparycji ni-niejszego postanowienia. Stan faktyczny leżący u podstaw skargi konstytucyjnej przedstawia się następująco. Decyzją z 4 grudnia 2014 r. (znak: […]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. (dalej: ZUS albo organ rentowy), przyznał skarżącej, prowadzącej pozarolniczą działal-ność gospodarczą, prawo do: zasiłku macierzyńskiego i dodatkowego zasiłku macierzyńskie-go za okresy wskazane w decyzji w wysokości 100% podstawy wymiaru, a także zasiłku ma-cierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego, w wysokości 60% podstawy wymiaru. Jego podstawę wymiaru ZUS ustalił na kwotę 2247,60 zł brutto. Organ rentowy przyjął, że skarżąca podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od 8 maja 2014 r. Z wnioskiem o wypłatę zasiłku macierzyńskiego wystąpiła w czerwcu 2014 r., tj. w miesiącu w którym urodziła dziecko. W związku z tym, podstawą wymiaru zasiłku ma-cierzyńskiego jest 2247,60 zł brutto, bowiem w czerwcu 2014 r. kwota tej wysokości stanowi-ła 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. OTK ZU B/2023 Ts 149/16 poz. 119 2 Od decyzji ZUS skarżąca wniosła odwołanie, które oddalił Sąd Rejonowy w W. VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Sąd Rejonowy) wyrokiem z 18 listopada 2015 r. (sygn. akt […]). Apelację skarżącej oddalił natomiast Sąd Okręgowy w W. VII Wy-dział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Sąd Okręgowy) wyrokiem z 26 lutego 2016 r., stwierdziwszy, że skarżąca mylnie postrzega zakres obowiązywania art. 11 ust. 1 i 2 oraz art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 300, ze zm.; dalej: u.s.u.s.). Jak wskazał w uzasadnieniu, skar-żąca „błędnie wywiodła, iż art. 13 pkt 4 ustawy nakłada na osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą obligatoryjny obowiązek przystąpienia do ubezpieczenia chorobo-wego. Sąd Okręgowy w tym zakresie za własne przyjął stanowisko sądu I instancji, (…)”. Sąd Okręgowy „nie stwierdził też” naruszenia norm Konstytucji, jak też wystąpienia przesła-nek, o których mowa w art. 390 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. (obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.). Orzeczenie to, wskazane przez skarżącą jako ostateczne w ro-zumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, zostało jej doręczone 12 kwietnia 2016 r. W skardze konstytucyjnej skarżąca poinformowała, że od powyższego rozstrzygnięcia wniosła skargę kasacyjną. W związku z tym Trybunał Konstytucyjny, postanowieniem z 11 sierpnia 2016 r. zawiesił postępowanie w sprawie skargi konstytucyjnej do czasu zakoń-czenia postępowania przed Sądem Najwyższym. Postanowieniem z 30 maja 2017 r. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyj-nej do rozpoznania. 28 sierpnia 2017 r. Trybunał podjął zawieszone postępowanie, a także wezwał skarżą-cą do uzupełnienia braków skargi, przez: 1) dokładne określenie jej przedmiotu (tj. wyjaśnienie, czy skarżąca domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją art. 11 ust. 2 „odczytywanego łącznie” z art. 13 pkt 4 u.s.u.s., czy tylko art. 11 ust. 2 u.s.u.s.); 2) wskazanie, jakie wolności lub prawa skarżącej (wyrażone w postanowieniach Kon-stytucji wskazanych jako wzorce kontroli), i w jaki sposób zostały naruszone; 3) udokumentowanie daty doręczenia skarżącej wyroku Sądu Okręgowego z 26 lutego 2016 r. (sygn. akt […], w zarządzeniu błędnie wskazanej jako […]); 4) doręczenie odpisu i czterech kopii wyroku Sądu Rejonowego z 18 listopada 2015 r. (sygn. akt […], w zarządzeniu błędnie wskazanej jako […]); 5) doręczenie odpisu i czterech kopii Decyzji ZUS z 4 grudnia 2014 r. (znak: […]). Postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o podjęciu zawieszonego postępowania wraz z zarządzeniem sędziego wzywającym do uzupełniania braków formalnych skargi, zo-stało doręczone pełnomocnikowi skarżącej 1 września 2017 r. W piśmie procesowym z 8 września 2017 r. skarżąca odniosła się do pkt 1, 2 i 4 za-rządzenia. Jednocześnie wniosła o „uznanie za usprawiedliwioną zwłoki w wykonaniu” za-rządzenia w zakresie pkt 3 i 5 oraz o zezwolenie na wykonanie tej części zobowiązania w najbliższym możliwym terminie. W piśmie z 29 września 2017 r. poinformowała, że w związku z nieotrzymaniem odpisu decyzji ZUS, podejmie działania wyjaśniające. Do pi-sma dołączyła kopię dokumentu potwierdzającego datę doręczenia jej orzeczenia, o którym mowa w zarządzeniu. Decyzję organu rentowego skarżąca doręczyła natomiast 20 paździer-nika 2017 r. (data nadania). W piśmie procesowym z 28 listopada 2017 r. skarżąca wniosła o uznanie, że pisma z 29 września i 20 października 2017 r. zostały „poprzedzone swoistymi wnioskami o przy-wrócenie terminu na dokonanie czynności wyrażonych w tych pismach, jako, że usprawie-dliwienie przyczyn zwłoki w usunięciu (uzupełnieniu) niektórych braków skargi w połączeniu z wnioskami o zezwolenie na ich późniejsze usuniecie (uzupełnienie) nastąpiło już w samej odpowiedzi z 8 września br., a określenie dni, w których ustały przeszkody uniemożliwiające (…) wykonanie określonych zobowiązań w terminie wskazanym w (…) zarządzeniu Sędzie- OTK ZU B/2023 Ts 149/16 poz. 119 3 go Trybunału Konstytucyjnego, mogło nastąpić i nastąpiło dopiero odpowiednio w ww. pi-smach z 29 września i 20 października br. W połączeniu z dokonaniem czynności, dla których termin wyznaczony upłynął”. Skarżąca twierdzi, że w sprawie, w związku z którą wystąpiła do Trybunału doszło do naruszenia: „pewności obowiązującego prawa” (art. 2 Konstytucji); „prawa do ochrony mał-żeństwa, rodziny, macierzyństwa i rodzicielstwa” (art. 18 Konstytucji) w ramach równej ochrony osób objętych ubezpieczeniem społecznym; „praw majątkowych chronionych na poziomie konstytucyjnym” (art. 64 ust. 1 Konstytucji), a także prawa do zabezpieczenia spo-łecznego w części obejmującej prawo do zasiłków związanych z macierzyństwem w wysoko-ści odpowiadającej rzeczywistemu okresowi objęcia ubezpieczeniem społecznym oraz wiel-kości faktycznie odprowadzanych składek w odpowiednio długim czasie przed urodzeniem dziecka (art. 67 ust. 1 Konstytucji). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę-powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie na-dania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadna, a także gdy jej braki formalne nie zostały usunięte w terminie. Trybunał stwierdza, ze skardze należało odmówić nadania dalszego biegu, ponieważ skarżąca nie uzupełniła jej braków formalnych w ustawowym terminie. Trybunał zauważa, że w rozpatrywanej sprawie zarządzenie z 28 sierpnia 2017 r. – wzywające skarżącą do uzupełnienia w terminie siedmiu dni od daty jego doręczenia, braków formalnych skargi konstytucyjnej – zostało doręczone jej pełnomocnikowi 1 września 2017 r. Zgodnie z art. 61 ust. 3 u.o.t.p. TK siedmiodniowy termin uzupełnienia braków for-malnych skargi upłynął 8 września 2017 r. W tym terminie (pismem z 8 września 2017 r.) skarżąca ustosunkowała się do trzech z pięciu uchybień formalnych skargi – skarżąca nie wy-konała przedmiotowego zarządzenia w części dotyczącej udokumentowania daty doręczenia orzeczenia, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, nie dorę-czyła także decyzji ZUS z 4 grudnia 2014 r. 29 września i 20 października 2017 r. (daty nadania), skarżąca przesłała do Trybunału dokumenty, o których mowa w zarządzeniu, uczyniła to jednak już po upływie ustawowego terminu. Dokonując tych czynności procesowych skarżąca nie złożyła w Trybunale wniosku o przywrócenie terminu uzupełnienia braków formalnych skargi konstytucyjnej. Zgodnie z art. 36 u.o.t.p. TK w zakresie nieuregulowanym w u.o.t.p. TK, do postępo-wania przed Trybunałem stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.p.c.). Trybunał przypomina, że terminy proceso-we mogą być przywracane. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do Trybu-nału w ciągu tygodnia od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi (art. 169 § 1 k.p.c. w związku z art. 36 u.o.t.p. TK). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności uza-sadniające wniosek (art. 169 § 2 k.p.c. w związku z art. 36 u.o.t.p. TK), zaś równocześnie z wnioskiem skarżący powinien dokonać czynności procesowej (art. 169 § 3 k.p.c. w związku z art. 36 u.o.t.p. TK). Warunkiem koniecznym przywrócenia terminu jest zatem kumulatywne spełnienie następujących warunków: wykazanie braku winy w niedotrzymaniu terminu, zło-żenie wniosku o jego przywrócenie oraz dokonanie właściwej czynności procesowej. Ponieważ dokonując czynności procesowych 29 września i 20 października 2017 r. skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu należało więc uznać, że braki formalne OTK ZU B/2023 Ts 149/16 poz. 119 4 skargi nie zostały uzupełnione w terminie określonym w art. 61 ust. 3 u.o.t.p. TK (zob. posta-nowienie TK z 25 września 2014 r., sygn. Ts 119/14, OTK ZU nr 6/B/2014, poz. 611). Okoliczność ta jest – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p. TK – podstawą odmowy na-dania analizowanej skardze dalszego biegu. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak na wstępie. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.