Ts 149/19

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 29 grudnia 2020 r. Pozycja 391 POSTANOWIENIE z dnia 6 października 2020 r. Sygn. akt Ts 149/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Piotrowicz – przewodniczący, Krystyna Pawłowicz – sprawozdawca, Piotr Pszczółkowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 5 lutego 2020 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M J., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 30 września 2020 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez radcę prawnego ustano-wionego pełnomocnikiem z wyboru, wystąpił o stwierdzenie, że: 1) art. 130 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; dalej: k.p.c.) w zakresie zwrotu „jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty” jest niezgod-ny z art. 30 w związku z art. 77 ust. 1 oraz w związku z art. 45 ust. 1; art. 47 w związku z art. 77 ust. 1 oraz w związku z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1; art. 77 ust. 2; art. 31 ust. 3;art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 2; art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 370 k.p.c. w zakresie zwrotu „nieopłaconą” jest niezgodny z art. 30 w związ-ku z art. 77 ust. 1 oraz w związku z art. 45 ust. 1; art. 47 w związku z art. 77 ust. 1 oraz w związku z art. 45 ust. 1; art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1; art. 77 ust. 2; art. 79 ust. 1; art. 31 ust. 3; art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 2 Konstytucji; 3) art. 123 § 2 oraz art. 39823 § 2 zdanie 2 k.p.c. jest niezgodny z art. 10 ust. 2; art. 10 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 2; art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2 Konstytucji; 4) art. 394 § 1 k.p.c. w zakresie, w jakim „nie dotyczy on orzeczeń sądu drugiej instancji gdy w przedmiocie wskazanym w tym przepisie sąd ten wypowiada się po raz pierwszy” jest niezgodny z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1; art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1; art. 31 ust. 3; art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji; 5) art. 77 § 1 i 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 52, ze zm.) jest niezgodny z art. 10 ust. 2; art. 10 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1; art. 45 OTK ZU B/2020 Ts 149/19 poz. 391 2 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 oraz w związku z art. 10 ust. 2; art. 45 ust. 1 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji. Zarządzeniem z 7 listopada 2019 r. sędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał skar-żącego do usunięcia braków formalnych skargi m.in. przez wskazanie sposobu naruszenia konstytucyjnych praw i wolności oraz doręczenie oryginałów lub poświadczonych za zgod-ność z oryginałem kopii dokumentów dołączonych do skargi. Zarządzenie doręczono skarżą-cemu 13 listopada 2019 r. Pismem z 21 listopada 2019 r. (data nadania) skarżący ustosunkował się do niniejsze-go wezwania. Postanowieniem z 5 lutego 2020 r., doręczonym skarżącemu 17 lutego 2020 r., Trybu-nał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej ze względu na nieusunięcie braków formalnych skargi w ustawowo przewidzianym terminie (art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK). Na postanowienie to – 24 lutego 2020 r. (data nadania) – skarżący złożył zażalenie, w którym wniósł o nadanie skardze dalszego biegu. Zarzucił w nim, powołując się na orzecz-nictwo sądów powszechnych, że Trybunał błędnie przyjął, iż skarga konstytucyjna „była obarczona jakimkolwiek brakiem formalnym” i w związku z tym – w jego ocenie – „wezwa-nie z dnia 7 listopada 2020 r. jako nieuzasadnione nie mogło odnieść żadnych negatywnych skutków procesowych” (zażalenie, s. 5). Zdaniem skarżącego „[w] uzasadnieniu skargi na kilkudziesięciu stronach wywodu punkt po punkcie określono dokładnie kwestionowane przepisy wskazując przy tym jakie wolności skarżącego i w jaki sposób zostały naruszone oraz uzasadniono tenże zarzut” (s. 3 zażalenia). Podniósł przy tym, że w ocenie Sądu Okręgowego w Krakowie „«[w]ezwanie do uzupełnienia braków formalnych jest zastrzeżone i ograniczone wyłącznie do takich braków, które faktycznie uniemożliwiają nadanie sprawie biegu. Tym samym wyłączona jest jakakol-wiek dowolność». Podobnie Sąd Okręgowy w Katowicach (…) [który] wskazał, [że] przepis art. 373 KPC [ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r., poz. 1460, ze zm.; dalej: KPC)] (…) «należy odczytywać łącznie z art. 130 KPC. Odrzucenie apelacji z powodu nieuzupełnienia braków formalnych w wyznaczonym terminie dotyczy zatem tylko takich braków, które uniemożliwiają nadanie apelacji prawidłowego bie-gu» (…). Podzielając t[ę] konstatacj[ę] wskazać należy, [ż]e dokładne i niebudzące wątpliwo-ści określenie przedmiotu zaskarżenia (…) nie stanowiło przeszkody w nadaniu biegu spra-wie”. Skarżący wskazał także, że zacytowane postanowienia Sądu Okręgowego stanowią rea-lizację poglądu wyrażonego w orzecznictwie Sądu Najwyższego (s. 4-5 zażalenia) . Sformułował również zarzut, w myśl którego u.o.t.p.TK „nie określa, nie definiuje i nie zawęża obowiązku do doręczenia oryginału lub potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii orzeczeń. Obowiązek taki nie został nałożony przez ustawodawcę. Przedmiotową kwe-stię normuje jednoznacznie [a]rt. 129 § 2 KPC w związku z [a]rt. 36 [u]staw[y] z dnia 30 li-stopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym który jednoznacznie określa, że żądanie doręczenia oryginału dokumentu albo jego poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii może nastąpić wyłącznie na zarzut procesowy” (s. 5 zażale-nia). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę-powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c OTK ZU B/2020 Ts 149/19 poz. 391 3 w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze-de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Trybunał Konstytucyjny uznaje, że postanowienie o odmowie nadania skardze konsty-tucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe. Formułując zarzuty przedstawione w zażaleniu skar-żący nie zdołał skutecznie podważyć podstawy odmowy, tj. nadesłania pisma usuwającego braki formalne skargi z przekroczeniem ustawowo przewidzianego terminu (art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK). Zażalenie nie wnosi do rozpatrywanej sprawy żadnych nowych merytorycznych ar-gumentów, stanowi jedynie polemikę z ustaleniami Trybunału, negującą to, iż badana skarga konstytucyjna była dotknięta jakimkolwiek brakiem uniemożliwiającym nadanie jej dalszego biegu i w związku z tym skarżący wskazuje, że wystosowane w niniejszym zakresie zarzą-dzenie było nieuzasadnione. A co za tym idzie, ustalenia Trybunału w zakresie nietermino-wego ustosunkowania się do wezwania nie powinny wywołać wobec niego negatywnych skutków procesowych. Ustosunkowując się do pierwszego zarzutu ocenić należy, iż zasadnie uznano, że zło-żona przez skarżącego skarga nie wyjaśnia, w jaki sposób treść kwestionowanych przez niego przepisów wpłynęła na naruszenie jego konstytucyjnych praw i wolności. W dotychczaso-wym orzecznictwie Trybunał podnosi bowiem, że „skarżący obowiązany jest przedstawić konkretne i przekonywające argumenty świadczące o niekonstytucyjności zakwestionowa-nych regulacji. Tym samym skarżący nie tylko winien wskazać, jakie konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone kwestionowaną regulacją, lecz także opisać «sposób» tego naru-szenia. Argumenty te muszą koncentrować się na problemie merytorycznej niezgodności za-chodzącej między unormowaniami stanowiącymi przedmiot skargi konstytucyjnej oraz tymi, które określone są w niej jako wzorce kontroli (zob. postanowienie TK z 8 maja 2009 r., sygn. Ts 242/07, OTK ZU nr 5/B/2009, poz. 373). Tym samym nie wystarczy, że skarżący wskaże określone przepisy oraz przepisy konstytucyjne, z którymi są one, w jego opinii, niezgodne. Musi on także wyjaśnić, na czym owa niezgodność polega. Jest to przesłanka konieczna do uznania dopuszczalności skargi konstytucyjnej” (postanowienie TK z 2 lutego 2012 r., sygn. SK 14/09, OTK ZU nr 2/A/2012, poz. 17). Przesłanka odpowiedniego uzasadnienia zarzutów nie powinna być traktowana powierzchownie i instrumentalnie (zob. wyrok TK z 19 paź-dziernika 2010 r., sygn. P 10/10, OTK ZU nr 8/A/2010, poz. 78; postanowienie TK z 25 lute-go 2015 r., sygn. Tw 37/14, OTK ZU nr 1/B/2015, poz. 3). Charakter skargi konstytucyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia wymusza bowiem „przyjęcie założenia, że nadanie jej dalszego biegu w wyniku wstępnej kontroli uwarunkowane jest prawidłowym, tj. przeko-nującym, a nie dowolnym, uzasadnieniem zarzutów skarżącego. Z tego powodu ustawodawca przewidział obowiązek skorzystania przy jej sporządzaniu z pomocy profesjonalnego pełno-mocnika. Trybunał, oceniając realizację tej przesłanki formalnej, może więc stosować surow-sze kryteria niż w przypadku zwyczajnych środków odwoławczych, takich jak apelacja” (postanowienie TK z 19 lutego 2020 r. sygn. Ts 141/19, OTK ZU B/2020, poz. 143). Na uwzględnienie nie zasługiwał również drugi zarzut. Skarżący błędnie utrzymuje, iż Trybunał nie był uprawniony wzywać go do usunięcia braku formalnego skargi przez nade-słanie oryginałów (lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem) dokumentów dołą-czonych do skargi. Podczas gdy podstawę prawną wskazanego wyżej działania stanowi art. 129 § 3 k.p.c. w związku z art. 36 u.o.t.p.TK (zob. postanowienie TK z 27 lipca 2012 r., sygn. akt Ts 169/10, OTK nr 4/B/2012 poz. 341). W związku z powyższym, skład orzekający w niniejszej sprawie uznaje, że prawidło-wo postąpiono wzywając skarżącego do usunięcia wyżej wymienionych braków formalnych skargi. W jego treści zawarto pouczenie, że w przypadku nieusunięcia wskazanych braków w wyznaczonym terminie, wydane zostanie postanowienie o odmowie nadania skardze dal- OTK ZU B/2020 Ts 149/19 poz. 391 4 szego biegu. Ostatni dzień terminu ich usunięcia przypadał na 20 listopada 2019 r. Mimo upływu przewidzianego prawem terminu, braki te nie zostały przez skarżącego usunięte, co – jak słusznie zauważył Trybunał w postanowieniu z 5 lutego 2020 r. – implikowało ko-nieczność odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu (art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK). Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.