Ts 150/19

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 16 października 2020 r. Pozycja 307 POSTANOWIENIE z dnia 30 lipca 2020 r. Sygn. akt Ts 150/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jarosław Wyrembak, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Ł.P. w sprawie zgodności: § 14 ust. 1 pkt 3 w związku z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwo-ści z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801), z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji Rze-czypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 4 października 2019 r. (data nadania), Ł.P. (dalej: skarżący) wystąpił z żądaniem stwierdzenia niezgodności § 14 ust. 1 pkt 3 w związku z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801), z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej na tle następu-jącego stanu faktycznego. Działając w charakterze adwokata wyznaczonego z urzędu, skarżący wykonywał ob-owiązki pełnomocnika w sprawie rozpoznawanej w pierwszej instancji przed Sądem Rejono-wym w L. z siedzibą w Ś. IV Wydział Rodzinny i Nieletnich. Postanowieniem z 1 marca 2018 r., sygn. akt […], Sąd ten przyznał skarżącemu od Skarbu Państwa kwotę 240 zł plus podatek VAT tytułem wynagrodzenia za reprezentację. Skarżący wskazał, że w ramach czyn-ności adwokackich w pierwszej instancji sporządził także apelację, w której wniósł m.in. o zmianę orzeczenia sądu pierwszej instancji w sprawie przyznania mu wynagrodzenia za reprezentację w kwocie 2479,68 zł brutto. Postanowieniem z 24 maja 2019 r., sygn. akt […], Sąd Okręgowy w L. III Wydział Cywilny Rodzinny oddalił apelację w części dotyczącej wynagrodzenia dla pełnomocnika za reprezentację przed sądem pierwszej instancji. Sąd odwoławczy przyznał jednocześnie skar- OTK ZU B/2020 Ts 150/19 poz. 307 2 żącemu wynagrodzenie w kwocie 180 zł plus podatek VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przed sądem drugiej instancji. Na tym tle skarżący wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego ze skargą konstytucyjną kwestionując konstytucyjność przepisów dotyczących ponoszenia przez Skarb Państwa kosz-tów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w zakresie, w jakim przewidują one stawkę maksymalną opłaty za czynności adwokackie w sprawach z dziedziny ochrony zdro-wia psychicznego w wysokości 240 zł plus podatek VAT. Skarżący zarzuca kwestionowanym przepisom naruszenie przysługującego mu prawa majątkowego w postaci prawa do godnego wynagrodzenia za wykonaną pracę, które wywodzi z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji. 2. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2019 r. skarżący został wezwany – pod rygorem odmówienia nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej – do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni od doręczenia zarządzenia. Zarzą-dzenie doręczono skarżącemu 27 grudnia 2019 r., zaś skarżący odniósł się do niego pismem procesowym z 3 stycznia 2020 r. (data nadania). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393, ze zm.; dalej: u.o.t.p.TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejaw-nym. Art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK stanowi natomiast, że jeżeli skarga konstytucyjna spełnia wy-magania przewidziane w ustawie, Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze dalszego biegu. Jeśli zaś nie spełnia wymagań przewidzianych w ustawie, a usunięcie braków jest moż-liwe, to w myśl art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK wyznaczony sędzia Trybunału wydaje zarządzenie, w którym wzywa do ich usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia. 2. W wyniku przeprowadzenia rozpoznania wstępnego Trybunał ustalił, że skarga konstytucyjna spełnia warunki nadania jej dalszego biegu, wskazane w Konstytucji oraz w u.o.t.p.TK. 2.1. Zgodnie z art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK skarga konstytucyjna została sporządzona i wniesiona przez skarżącego, który jest wpisany na listę adwokatów Izby Adwokackiej w L. pod numerem 1065, według stanu na dzień wniesienia skargi. Pismo procesowe w odpowie-dzi na wezwanie do usunięcia braków sporządzone zaś zostało przez adwokata z wyboru, na podstawie dołączonego do skargi pełnomocnictwa szczególnego z 3 stycznia 2020 r. 2.2. Skarżący wyczerpał drogę prawną i wskazał ostateczne rozstrzygnięcie wydane w jego sprawie, tj. postanowienie Sądu Okręgowego w L. III Wydział Cywilny Rodzinny z 24 maja 2019 r., sygn. akt […], od którego nie przysługuje żaden zwykły środek odwoław-czy. Skarżący poinformował także, że nie wystąpił w tej sprawie z żadnym nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. Dołączył poświadczone za zgodność z oryginałem odpisy uzyskanych rozstrzygnięć potwierdzające wyczerpanie drogi prawnej. 2.3. Stosownie do art. 53 ust. 1 pkt 5 u.o.t.p.TK, skarżący udokumentował, że osta-teczne orzeczenie otrzymał 8 lipca 2019 r. Skargę konstytucyjną wniósł natomiast 4 paździer-nika 2019 r., a więc z dochowaniem terminu wskazanego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. OTK ZU B/2020 Ts 150/19 poz. 307 3 2.4. Skarżący prawidłowo określił przedmiot kontroli, tj. § 14 ust. 1 pkt 3 w związku z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w spra-wie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801), stanowiący podstawę ostatecznego rozstrzy-gnięcia, na tle którego sformułowana została skarga konstytucyjna. 2.5. Skarżący terminowo odniósł się do wydanego na podstawie art. 61 ust. 3 u.o.t.p. TK zarządzenia sędziego Trybunału, w którym wezwany został do usunięcia braków. Zarzą-dzenie doręczono skarżącemu 27 grudnia 2019 r., ten zaś odniósł się do niego pismem proce-sowym z 3 stycznia 2020 r. (data nadania). 3. Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK, skarga konstytucyjna winna zawierać wskazanie, która konstytucyjna wolność lub prawo skarżącego, i w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zostały naruszone, a także uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argu-mentów lub dowodów na jego poparcie. Skarżący przedstawił istotę problemu konstytucyjne-go wskazując, że w jego ocenie powstaje nieadekwatność przyznawanego przez zaskarżony przepis wynagrodzenia – przewidzianego za czynności adwokata z urzędu – wobec nakładu pracy w sprawach z zakresu ochrony zdrowia psychicznego. Zarzut naruszenia konstytucyj-nych praw i wolności został zaś uzasadniony w skardze opinią skarżącego, że koncepcja ograniczania wysokości wynagrodzenia za pomoc prawną w sprawach z zakresu ochrony zdrowia psychicznego jest błędna i narusza prawo adwokata wyznaczonego z urzędu do god-nego wynagrodzenia za wykonaną pracę. 4. Trybunał zwrócił uwagę, iż w petitum skargi sformułowany został zarzut, że kwe-stionowane przepisy naruszają gwarantowaną konstytucyjnie ochronę praw majątkowych w taki sposób, że przerzucają obowiązek ponoszenia faktycznych kosztów świadczenia po-mocy prawnej w sprawach z zakresu ochrony zdrowia psychicznego na ustanawianych z urzędu pełnomocników. Wielkość faktycznie poniesionych kosztów świadczenia pomocy prawnej skarżący ustalił w kwocie przekraczającej wynagrodzenie przewidziane w zakwe-stionowanym przepisie, którego prawidłowe zastosowanie zostało stwierdzone postanowie-niem sądu odwoławczego. Koszt świadczenia pomocy prawnej w zakresie przekraczającym maksymalną stawkę wynagrodzenia za wykonaną pracę został w tych okolicznościach prze-niesiony na skarżącego. Ocena, czy sformułowany i uzasadniony w ten sposób zarzut ponie-sienia kosztu reprezentacji przez pełnomocnika z urzędu jest adekwatny – względem wskaza-nego w skardze wzorca, gwarantującego ochronę własności i innych praw majątkowych – wykracza poza zakres kontroli wstępnej i wymaga przeprowadzenia merytorycznej analizy wniesionej skargi. 5. W związku z powyższym oraz zważywszy na to, że sformułowane przez skarżącego w petitum skargi zarzuty nie są oczywiście bezzasadne, Trybunał Konstytucyjny – na podsta-wie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowił nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg.