Ts 151/15

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 12 kwietnia 2016 r. Pozycja 298 POSTANOWIENIE z dnia 5 kwietnia 2016 r. Sygn. akt Ts 151/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Biernat – przewodniczący Julia Przyłębska ‒ sprawozdawca Andrzej Rzepliński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 9 września 2015 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej K.P., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej z 21 kwietnia 2015 r. K.P. (dalej: skarżący) zakwestio-nował zgodność: po pierwsze, art. 260 w zw. z art. 90 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.) w zakresie, w jakim nakazuje rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym sprawy będącej przedmiotem sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego w przedmiocie kosztów pomo-cy prawnej udzielonej z urzędu oraz równocześnie pozostawia swobodnemu uznaniu sądu możliwość rozpoznania sprawy na rozprawie, z art. 45 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konsty-tucji; po drugie, art. 260 w zw. z art. 197 § 1, art. 90 § 2, art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a. w za-kresie, w jakim nakazuje rozpoznanie zażalenia „w sprawie będącej przedmiotem sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego w przedmiocie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu” na posiedzeniu niejawnym oraz pozostawia swobodnemu uznaniu sądu możliwość rozpoznania sprawy na rozprawie, z art. 45 ust. 1 i 2 w zw. z art. 78, art. 176 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji; po trzecie, art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwoka-turze (Dz. U. z 2015 r. poz. 615; dalej: p.a.) w zw. z art. 250 p.p.s.a. w zakresie, w jakim „pomija w pojęciu pomocy prawnej udzielonej z urzędu i należnego za nią wynagrodzenia czynności stanowiące integralny element świadczenia pomocy prawnej, takie jak analiza akt”, z art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 30 Konstytucji; po czwarte, art. 134 § 2 w zw. z art. 250, art. 260, art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a. w zakresie, w jakim zakaz reformationis in peius „pomija sprawę dotyczącą wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu”, z art. 78 w zw. z art. 45 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 30 Konstytucji. 2. Postanowieniem z 9 września 2015 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu na podstawie art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 49 w zw. z art. 47 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym OTK ZU B/2016 Ts 151/15 poz. 298 2 (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK z 1997 r.). Trybunał uznał, że skarżący nie wykazał, w jaki sposób kwestionowane przepisy naruszają jego prawa podmiotowe, a część jego zarzutów odnosi się do sfery stosowania prawa. 3. Skarżący wywiódł zażalenie od części postanowienia Trybunału, dotyczącej odmowy nadania dalszego biegu skardze w sprawie zgodności art. 260 w zw. z art. 90 § 2 p.p.s.a. z art. 45 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji, a także art. 260 w zw. z art. 197 § 1, art. 90 § 2, art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a. z art. 45 ust. 1 i 2 w zw. z art. 78, art. 176 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji. Skarżący twierdzi, że zarzuty postawione względem tych przepisów nie są oczywiście bezzasadne, a w skardze wskazał, w jaki sposób – jego zdaniem – naruszają one prawo do sądu. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Na podstawie art. 138 w zw. z art. 139 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1064, ze zm.; dalej: ustawa o TK z 2015 r.) z dniem 30 sierpnia 2015 r. utraciła moc ustawa o TK. Zgodnie z art. 134 pkt 1 ustawy o TK z 2015 r. w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy w postępowaniu przed Trybunałem w zakresie dotyczącym wstępnego rozpoznania stosuje się przepisy dotychczasowe, tzn. przepisy ustawy o TK z 1997 r. Rozpatrywana skarga konstytu-cyjna została wniesiona przed dniem wejścia w życie ustawy o TK z 2015 r., dlatego do jej wstępnej kontroli zastosowanie mają przepisy ustawy o TK z 1997 r. 2. Zgodnie z art. 49 w zw. z art. 36 ust. 4 ustawy o TK z 1997 r. skarżącemu przysłu-guje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpa-truje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. b w zw. z art. 36 ust. 6 i 7 oraz w zw. z art. 49 ustawy o TK z 1997 r.). Trybunał Konstytucyjny bada w szczególności, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 3. Trybunał Konstytucyjny uznaje, że postanowienie o odmowie nadania rozpatrywa-nej skardze konstytucyjnej dalszego biegu w zaskarżonej części jest prawidłowe, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie. 4. Trybunał podtrzymuje swoje stanowisko, zgodnie z którym skarżący nie wykazał, w jaki sposób art. 260 w zw. z art. 90 § 2 p.p.s.a., a także art. 260 w zw. z art. 197 § 1, art. 90 § 2, art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a., naruszają jego prawo do sądu. Trybunał w kwestionowanym postanowieniu prawidłowo wskazał, że w myśl art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji prawo do jawnego rozpatrzenia sprawy gwarantowane jest przede wszystkim przez jawność rozprawy. Jawność w wypadku innych faz postępowania oznacza natomiast głównie możliwość zasięgania informacji o jego przebiegu i o podjętych rozstrzy-gnięciach. Aby uprawdopodobnić zarzut niezgodności kwestionowanych przepisów z prawem do sądu, skarżący musiałby wykazać, że rozpoznanie przez wojewódzki sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, a także zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji przez Naczelny Sąd Administracyjny, prowadzi do powstania ryzyka naruszenia tego prawa podmiotowego. Skar-żący nie przedstawił jednak w skardze ani w zażaleniu wywodów pozwalających stwierdzić, że w wyniku rozpoznania tej sprawy wpadkowej na posiedzeniu niejawnym miał choćby utrudniony dostęp do wiedzy o przebiegu i rezultatach postępowania sądu w sprawie. OTK ZU B/2016 Ts 151/15 poz. 298 3 W zaskarżonym postanowieniu Trybunał, opisawszy tryb postępowań incydentalnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a w szczególności postępowania dotyczącego zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podkreślił, że rozpozna-wanie kwestii wpadkowych na posiedzeniach niejawnych jest regułą; ponadto pełnomocnicy z urzędu mają możliwość trzykrotnego zaprezentowania swoich racji (we wniosku o przyznanie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy, w sprzeciwie od postanowienia referen-darza, a następnie w zażaleniu), a sądy administracyjne trzykrotnie poddają ich argumenty ocenie. Każde orzeczenie doręczane jest pełnomocnikowi z uzasadnieniem, co pozwala mu poznać motywy rozstrzygnięć i ustosunkować się do nich. Ponadto sąd może na podstawie art. 90 § 2 p.p.s.a. skierować sprawę na posiedzenie jawne i wyznaczyć rozprawę także wów-czas, gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Skarżący natomiast, zdaniem Trybunału, nie wykazał, że pomimo takiego ukształto-wania procedury związanej ze zwrotem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu istnieje ryzyko naruszenia jego prawa do sądu, ponieważ posiedzenia sądów są w takich sprawach niejawne (tj. odbywają się bez udziału stron i publiczności). Trybunał przypomina, że ustawodawca precyzyjnie określił warunki formalne skargi konstytucyjnej (art. 46-48 oraz art. 49 w zw. z art. 36 ustawy o TK z 1997 r.), a na Trybunał Konstytucyjny nałożył obowiązek ich zbadania. Jednym z nich jest przewidziane w art. 79 Konstytucji i potwierdzone w art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK z 1997 r. wymaganie, by skar-żący określił sposób naruszenia przysługujących mu konstytucyjnych wolności lub praw, gdyż tylko podmiot, który doznał takiego naruszenia, jest legitymowany do wniesienia skargi konstytucyjnej. Skoro skarżący nie uprawdopodobnił, że art. 260 w zw. z art. 90 § 2 p.p.s.a., a także art. 260 w zw. z art. 197 § 1, art. 90 § 2, art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a. mogą prowa-dzić do naruszenia prawa do sądu, jego skarga nie mogła zostać poddana merytorycznej oce-nie. Z tych powodów Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 49 w zw. z art. 36 ust. 7 ustawy o TK z 1997 r., postanowił jak w sentencji.