Ts 154/17

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 9 maja 2018 r. Pozycja 77 POSTANOWIENIE z dnia 15 marca 2018 r. Sygn. akt Ts 154/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mariusz Muszyński – przewodniczący i sprawozdawca Justyn Piskorski Grzegorz Jędrejek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z dnia 29 listopada 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej J.Ł., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 28 lipca 2017 r. J.Ł. (dalej: skarżąca) wystąpiła o stwierdzenie, że art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.; dalej: przepisy wprowadzające) w zakresie, w jakim „termin wyga-śnięcia roszczenia o odszkodowanie (31 grudnia 2005 r.) nie ma powiązania z faktem zawia-domienia właściciela działki o zamiarze jej przejęcia przez Skarb Państwa lub jednostkę sa-morządu terytorialnego”, jest niezgodny z art. 21 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1, art. 64 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji. Skarżąca twierdzi, że zakwestionowany przepis jest niezgodny z zasadą poprawnej le-gislacji, gdyż uniemożliwia skorzystanie z prawa do słusznego odszkodowania z tytułu wy-właszczenia, narusza prawo własności i zasadę równości wobec prawa. Skarżąca wiąże naru-szenie swoich praw z brakiem obowiązku poinformowania wywłaszczanego właściciela o zajęciu jego działki pod drogę publiczną. Postanowieniem z 29 listopada 2017 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 4 grudnia 2017 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze, stwier-dziwszy wystąpienie negatywnej przesłanki procesowej ne bis in idem. Jak Trybunał zauwa-żył, podnoszone w skardze zarzuty braku poprawności legislacyjnej zakwestionowanego w niej przepisu oraz naruszenia prawa do odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, a także prawa własności były już przedmiotem merytorycznej oceny Trybunału w sprawach o sygnaturach: SK 11/02 (wyrok z 20 lipca 2004 r., OTK ZU nr 7/A/2004, poz. 66), P 33/07 OTK ZU B/2018 Ts 154/17 poz. 77 2 (wyrok z 15 września 2009 r., OTK ZU nr 8/A/2009 poz. 123) oraz K 20/09 (wyrok z 19 maja 2011 r., OTK ZU nr 4/A/2011 poz. 35). Na postanowienie z 29 listopada 2017 r. skarżąca w ustawowym terminie wniosła za-żalenie, w którym zarzuciła, że Trybunał nieprawidłowo stwierdził wystąpienie przesłanki zbędności orzekania. Zdaniem skarżącej Trybunał nie dostrzegł tego, że zarzuty, które sfor-mułowała w skardze są inne niż te, które rozpatrywał sprawach o sygnaturach SK 11/02, P 33/07 i K 20/09. W związku z tym, przypomniała, że w skardze zarzuciła, iż zaskarżony przez nią przepis narusza zasady poprawnej legislacji, a w konsekwencji prawo własności ponieważ „ma charakter »regulacji pozornej«, która umożliwia obejście słusznych praw by-łych właścicieli oznaczonych nieruchomości”. Przepis ten uniemożliwił jej złożenie wniosku o odszkodowanie, gdyż o fakcie wywłaszczenia dowiedziała się dopiero po upływie terminu do jego złożenia. Podkreśliła przy tym, że „realizacja roszczenia odszkodowawczego nie była uzależniona od aktywności i staranności uprawnionego, zgodnie z zasadą ius civile vigilanti-bus scriptum est”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę-powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) skarżące-mu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sę-dziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszyst-kim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a argumenty przed-stawione w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze kon-stytucyjnej. W zarzutach sformułowanych w złożonym środku odwoławczym skarżąca nie uwzględniła tego, że wywłaszczenie nieruchomości pod drogi publiczne nastąpiło ex lege już 1 stycznia 1999 r. Zaskarżony przez nią przepis – jak zauważył Trybunał w wyroku w spra-wie o sygn. SK 20/09 – odsunął natomiast w czasie możliwość zgłoszenia i realizacji rosz-czenia odszkodowawczego w ten sposób, iż podmioty uprawnione miały dwa lata – bez uszczerbku dla ich prawa podmiotowego – na uzyskanie informacji o przyjętym rozwiązaniu legislacyjnym oraz jego konsekwencjach w sferze przysługujących im praw majątkowych. Zgłoszenie w terminie wskazanym przez ustawodawcę stosownego wniosku, który nie wy-magał dochowania szczególnej formy, było jedyną czynnością, której prawo wymagało od podmiotu uprawnionego, aby mógł on uchronić się przed negatywnym skutkiem upływu ter-minu. Czynność ta – jak orzekł Trybunał – nie nakładała na podmioty uprawnione nadmier-nych obciążeń. Ponadto, Trybunał, odwoławszy się do wyroków w sprawach P 33/07 oraz SK 11/02 stwierdził, że przyjęte przez ustawodawcę rozwiązanie odpowiada konstytucyjnemu nakazowi wyważenia między ochroną praw podmiotowych wywłaszczonego a ochroną inte-resu publicznego, który uzasadniał wywłaszczenie. W związku z tym, nie można zgodzić się ze skarżącą, że zarzuty, które sformułowała w skardze różnią się od tych, które Trybunał rozpatrywał sprawach o sygnaturach: SK 11/02, P 33/07 i K 20/09. Zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem Trybunału instytucja ne bis in idem ma na celu zapewnienie stabilizacji sytuacji powstałych w wyniku orzeczeń Trybunału, które zgod-nie z art. 190 ust. 1 Konstytucji mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. W przypadku zaistnienia tej przesłanki Trybunał dokonuje oceny danej sprawy w kategoriach OTK ZU B/2018 Ts 154/17 poz. 77 3 pragmatycznych, oceniając celowość prowadzenia postępowania i orzekania w kwestii, która została już jednoznacznie i ostatecznie rozstrzygnięta przez ten organ (zob. postanowienie TK z 13 grudnia 2016 r., SK 16/15, OTK ZU nr A/2016, poz. 94 i przywołane w nim orzecznic-two). Skoro – jak wskazano wyżej – zarzuty sformułowane przez skarżącą są tożsame z ty-mi, które były już przedmiotem merytorycznej oceny Trybunału, to należy stwierdzić, że w postanowieniu z 29 listopada 2017 r. Trybunał zasadnie przyjął wystąpienie negatywnej przesłanki procesowej w postaci zbędności orzekania, a w związku z tym prawidłowo odmó-wił nadania dalszego biegu skardze. W tym stanie rzeczy, Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK – nie uwzględ-nił zażalenia.