Ts 155/19

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 12 stycznia 2022 r. Pozycja 7 POSTANOWIENIE z dnia 2 grudnia 2020 r. Sygn. akt Ts 155/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mariusz Muszyński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Z.D. o zbadanie zgodności: 1) art. 535 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) „w zakresie, w jakim nie stanowi podstawy prawnej wydawania przez Sąd Najwyższy orzeczeń (postanowień, wyroków), oddalających kasacje jako oczywiście bezzasadne, ponieważ w swojej dyspo-zycji odnosi się tylko do uzasadnień (co potwierdza dyspozycja art. 537 § 1 [k.p.k.], który stanowi, że Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy oddala ka-sację albo zaskarżone orzeczenie uchyla w całości lub w części), co dopro-wadziło Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt […] do wydania na rozprawie postanowienia, oddalającego kasacje obrońców Z.D. jako oczywiście bezza-sadne bez podstawy prawnej”, z art. 2, art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 7 Konwencji o ochronie praw człowieka i podsta-wowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienio-nej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.; dalej: Konwencja) oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 6 ust. 1 Konwencji, 2) art. 535 § 3 ustawy – Kodeks postępowania karnego „w zakresie, w jakim da-je Sądowi Najwyższemu prawo do odmowy sporządzania uzasadnienia wydanych na rozprawie postanowień, uznających kasacje za «oczywiście bezzasadne» i przyznaje uprawnienie do skutecznego żądania sporządzenia uzasadnień jedynie stronom pozbawionym wolności, które nie zostały spro-wadzone na rozprawę, przy jednoczesnym dyskryminowaniu pozostałych obywateli”, z art. 2, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 6 ust. 1 Konwencji, 3) ustawy – Kodeks postępowania karnego „w zakresie, w jakim brak definicji ustawowej «oczywistej bezzasadności» w ustawie, uznającej skargę kasacyj-ną, apelację, czy inny środek zaskarżenia za oczywiście bezzasadny, powodu-je, że sądy już w wyniku pobieżnej analizy podniesionych w nim zarzutów jednoznacznie stwierdzają, że są one bezzasadne, bez wskazania podstaw prawnych i podstaw faktycznych, które doprowadziły je do takiej decyzji, wykorzystując przy tym regulacje prawne, dotyczące odmowy sporządzania uzasadnień, o których mowa w art. 535 § 3 [k.p.k.]”, z art. 2, art. 7 Konstytu- OTK ZU B/2022 Ts 155/19 poz. 7 2 cji w związku z art. 7 Konwencji oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 6 ust. 1 Konwencji, 4) art. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2018 r. poz. 5, ze zm.) „w zakresie, w jakim dokonując powołania Sądu Najwyższego do sprawowania wymiaru sprawiedliwości poprzez za-pewnienie zgodności z prawem i jednolitości orzecznictwa sądów powszech-nych i sądów wojskowych przez rozpoznawanie środków odwoławczych oraz podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne oraz kontrolę nadzwyczajną prawomocnych orzeczeń sądowych w celu zapewnienia pra-worządności i sprawiedliwości społecznej przez rozpoznawanie skarg nad-zwyczajnych, nie przewiduje obowiązku przestrzegania prawa powszechnie obowiązującego w trakcie sprawowania czynności określonym przepisem, do których jest powołany, co doprowadziło do naruszenia powagi przepisu art. 536 [k.p.k.] (…) i nie uwzględnienia w sprawie skarżącego ujemnej prze-słanki procesowej w postaci tzw. braku skargi uprawnionego oskarżyciela”, z art. 2, art. 7 Konstytucji w związku z art. 7 Konwencji oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 6 ust. 1 Konwencji, 5) art. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy o Sądzie Najwyższym „w zakresie, w jakim doko-nując powołania Sądu Najwyższego do sprawowania wymiaru sprawiedliwo-ści przez zapewnienie zgodności z prawem i jednolitości orzecznictwa sądów powszechnych i sądów wojskowych przez rozpoznawanie środków odwoław-czych oraz podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne oraz kontrolę nadzwyczajną prawomocnych orzeczeń sądowych w celu zapewnie-nia praworządności i sprawiedliwości społecznej przez rozpoznawanie skarg nadzwyczajnych, nie przewiduje obowiązku przestrzegania prawa powszech-nie obowiązującego w trakcie sprawowania czynności określonym przepisem, do których jest powołany, co doprowadziło do naruszenia powagi przepisu art. 536 [k.p.k.] (…), z którego wynikał obowiązek sprawdzenia z urzędu – niezależnie od przedstawionej przez skarżącego w kasacji argumentacji – czy zaskarżony nią wyrok nie jest dotknięty jedną z tzw. bezwzględnych postaw odwoławczych wskazanych w art. 439 § 1 [k.p.k.], w tym skutkiem nieważ-ności postępowania z powodu orzekania przez sędziego, który z mocy prawa podlega wyłączeniu od rozpoznawania sprawy i który był objęty wnioskiem o wyłączenie”, z art. 2, art. 7 Konstytucji w związku z art. 7 Konwencji oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 6 ust. 1 Konwencji, 6) art. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy o Sądzie Najwyższym „w zakresie, w jakim doko-nując powołania Sądu Najwyższego do sprawowania wymiaru sprawiedliwo-ści przez zapewnienie zgodności z prawem i jednolitości orzecznictwa sądów powszechnych i sądów wojskowych przez rozpoznawanie środków odwoław-czych oraz podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne oraz kontrolę nadzwyczajną prawomocnych orzeczeń sądowych w celu zapewnie-nia praworządności i sprawiedliwości społecznej przez rozpoznawanie skarg nadzwyczajnych, nie przewiduje obowiązku przestrzegania prawa powszech-nie obowiązującego w trakcie sprawowania czynności określonych przepi-sem, do których jest powołany, co doprowadziło do naruszenia powagi prze-pisu art. 536 [k.p.k.] (…), z którego wynikał obowiązek sprawdzenia z urzędu – niezależnie od przedstawionej przez skarżącego w kasacji argumentacji – czy zaskarżony nią wyrok nie jest dotknięty jedną z tzw. bezwzględnych po-staw odwoławczych wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., przede wszystkim przy zaistnieniu sytuacji braku dowodów winy skazanego”, z art. 2 Konstytucji, OTK ZU B/2022 Ts 155/19 poz. 7 3 art. 42 ust. 2 Konstytucji oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 6 ust. 1 Konwencji, p o s t a n a w i a: 1) odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w części dotyczącej badania zgodności: a) art. 535 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) „w zakresie, w jakim nie stanowi podstawy prawnej wydawania przez Sąd Najwyższy orzeczeń (postanowień, wyroków), oddalających kasacje jako oczywiście bezzasadne, ponieważ w swojej dyspozycji odnosi się tylko do uzasadnień (co potwierdza dyspozycja art. 537 § 1 [k.p.k.], który stanowi, że Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy oddala kasację albo zaskarżone orzeczenie uchyla w całości lub w części), co dopro-wadziło Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt […] do wydania na rozprawie postanowienia, oddalającego kasacje obrońców Z.D. jako oczywiście bezza-sadne bez podstawy prawnej”, z art. 6 ust. 1 i art. 7 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.), b) art. 535 § 3 ustawy – Kodeks postępowania karnego „w zakresie, w jakim daje Sądowi Najwyższemu prawo do odmowy sporządzania uzasadnienia wyda-nych na rozprawie postanowień, uznających kasacje za «oczywiście bezza-sadne» i przyznaje uprawnienie do skutecznego żądania sporządzenia uzasa-dnień jedynie stronom pozbawionym wolności, które nie zostały sprowadzone na rozprawę, przy jednoczesnym dyskryminowaniu pozostałych obywateli”, z art. 6 ust. 1 Konwencji, c) ustawy – Kodeks postępowania karnego „w zakresie, w jakim brak definicji ustawowej «oczywistej bezzasadności» w ustawie, uznającej skargę kasacyjną, apelację, czy inny środek zaskarżenia za oczywiście bezzasadny, powoduje, że sądy już w wyniku pobieżnej analizy podniesionych w nim zarzutów jednozna-cznie stwierdzają, że są one bezzasadne, bez wskazania podstaw prawnych i podstaw faktycznych, które doprowadziły je do takiej decyzji, wykorzystując przy tym regulacje prawne, dotyczące odmowy sporządzania uzasadnień, o których mowa w art. 535 § 3 [k.p.k.]”, z art. 2, art. 7 Konstytucji Rzeczy-pospolitej Polskiej w związku z art. 7 Konwencji oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 6 ust. 1 Konwencji, d) art. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2018 r. poz. 5, ze zm.) „w zakresie, w jakim dokonując powołania Sądu Najwyższego do sprawowania wymiaru sprawiedliwości poprzez zape-wnienie zgodności z prawem i jednolitości orzecznictwa sądów powszechnych i sądów wojskowych przez rozpoznawanie środków odwoławczych oraz podej-mowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne oraz kontrolę nadzwy-czajną prawomocnych orzeczeń sądowych w celu zapewnienia praworządności i sprawiedliwości społecznej przez rozpoznawanie skarg nadzwyczajnych, nie przewiduje obowiązku przestrzegania prawa powszechnie obowiązującego w trakcie sprawowania czynności określonym przepisem, do których jest powołany, co doprowadziło do naruszenia powagi przepisu art. 536 [k.p.k.] (…) i nie uwzględnienia w sprawie skarżącego ujemnej przesłanki procesowej w postaci tzw. braku skargi uprawnionego oskarżyciela”, z art. 2, art. 7 Kon- OTK ZU B/2022 Ts 155/19 poz. 7 4 stytucji w związku z art. 7 Konwencji oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 6 ust. 1 Konwencji, e) art. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy o Sądzie Najwyższym „w zakresie, w jakim doko-nując powołania Sądu Najwyższego do sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez zapewnienie zgodności z prawem i jednolitości orzecznictwa sądów powszechnych i sądów wojskowych przez rozpoznawanie środków odwoła-wczych oraz podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne oraz kontrolę nadzwyczajną prawomocnych orzeczeń sądowych w celu zapewnienia praworządności i sprawiedliwości społecznej przez rozpoznawanie skarg nadzwyczajnych, nie przewiduje obowiązku przestrzegania prawa powsze-chnie obowiązującego w trakcie sprawowania czynności określonym przepi-sem, do których jest powołany, co doprowadziło do naruszenia powagi przepisu art. 536 [k.p.k.] (…), z którego wynikał obowiązek sprawdzenia z urzędu – niezależnie od przedstawionej przez skarżącego w kasacji argumen-tacji – czy zaskarżony nią wyrok nie jest dotknięty jedną z tzw. bezwzględnych postaw odwoławczych wskazanych w art. 439 § 1 [k.p.k.], w tym skutkiem nieważności postępowania z powodu orzekania przez sędziego, który z mocy prawa podlega wyłączeniu od rozpoznawania sprawy i który był objęty wnioskiem o wyłączenie”, z art. 2, art. 7 Konstytucji w związku z art. 7 Konwencji oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 6 ust. 1 Konwencji, f) art. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy o Sądzie Najwyższym „w zakresie, w jakim dokonując powołania Sądu Najwyższego do sprawowania wymiaru sprawie-dliwości przez zapewnienie zgodności z prawem i jednolitości orzecznictwa sądów powszechnych i sądów wojskowych przez rozpoznawanie środków odwoławczych oraz podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne oraz kontrolę nadzwyczajną prawomocnych orzeczeń sądowych w celu zapewnienia praworządności i sprawiedliwości społecznej przez roz-poznawanie skarg nadzwyczajnych, nie przewiduje obowiązku przestrzegania prawa powszechnie obowiązującego w trakcie sprawowania czynności określonych przepisem, do których jest powołany, co doprowadziło do naru-szenia powagi przepisu art. 536 [k.p.k.] (…), z którego wynikał obowiązek sprawdzenia z urzędu – niezależnie od przedstawionej przez skarżącego w kasacji argumentacji – czy zaskarżony nią wyrok nie jest dotknięty jedną z tzw. bezwzględnych postaw odwoławczych wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., przede wszystkim przy zaistnieniu sytuacji braku dowodów winy skazanego”, z art. 2, art. 42 ust. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 6 ust. 1 Konwencji, 2) nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej w części dotyczącej badania zgodności: a) art. 535 § 3 ustawy – Kodeks postępowania karnego „w zakresie, w jakim nie stanowi podstawy prawnej wydawania przez Sąd Najwyższy orzeczeń (posta-nowień, wyroków), oddalających kasacje jako oczywiście bezzasadne, ponie-waż w swojej dyspozycji odnosi się tylko do uzasadnień (co potwierdza dyspo-zycja art. 537 § 1 k.p.k., który stanowi, że Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy oddala kasację albo zaskarżone orzeczenie uchyla w całości lub w części), co doprowadziło Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt […] do wydania na rozprawie postanowienia, oddalającego kasacje obrońców Z.D. jako oczywiście bezzasadne bez podstawy prawnej”, z art. 2, art. 7 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji, OTK ZU B/2022 Ts 155/19 poz. 7 5 b) art. 535 § 3 ustawy – Kodeks postępowania karnego „w zakresie, w jakim daje Sądowi Najwyższemu prawo do odmowy sporządzania uzasadnienia wydanych na rozprawie postanowień, uznających kasacje za «oczywiście bezzasadne» i przyznaje uprawnienie do skutecznego żądania sporządzenia uzasadnień jedynie stronom pozbawionym wolności, które nie zostały sprowadzone na rozprawę, przy jednoczesnym dyskryminowaniu pozostałych obywateli”, z art. 2, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 18 paździer-nika 2019 r. (data nadania), Z.D. (dalej: skarżący), reprezentowany przez adwokata ustano-wionego pełnomocnikiem z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego: 1.1. Wyrokiem z 3 października 2011 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w G. uznał m.in. skarżącego za winnego popełnienia czynu z art. 13 § 1 w związku z art. 286 § 1 w związku z art. 294 § 1 w związku z art. 64 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, ze zm.; dalej: k.k.) i na podstawie art. 14 § 1 w związku z art. 294 § 1 k.k. wymierzył mu karę dwóch lat pozbawienia wolności. Wskutek apelacji wniesionej przez prokuratora oraz obrońcę skarżącego Sąd Apela-cyjny w S., wyrokiem z 19 kwietnia 2012 r. (sygn. akt […]) uchylił wyrok sądu pierwszej instancji w odniesieniu do skarżącego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy w G., wyrokiem z 3 października 2016 r. (sygn. akt […]), uznał skarżącego za winnego popełnienia czynu z art. 296 § 3 w związku z art. 21 § 2 w związku z art. 64 § 1 k.k. i na podstawie art. 296 § 3 w związku z art. 64 § 1 k.k. wymierzył mu karę dwóch lat pozbawienia wolności. W następstwie apelacji wniesionych przez prokuratora oraz obrońcę skarżącego Sąd Apelacyjny w S., wyrokiem z 22 listopada 2017 r. (sygn. akt […]), dokonał zmiany w opisie czynu popełnionego przez skarżącego, sprostował oczywistą omyłkę pisarską w sentencji wyroku sądu pierwszej instancji oraz utrzymał zaskarżony wyrok w pozostałej części. 1.2. Sąd Najwyższy – Izba Karna, postanowieniem z 18 lipca 2019 r. (sygn. akt […]), po rozpoznaniu na rozprawie dwóch kasacji wniesionych przez obrońców skarżącego, wydał postanowienie o ich oddaleniu jako oczywiście bezzasadnych oraz obciążył skarżącego kosz-tami postępowania kasacyjnego. Pismem z 23 lipca 2019 r. obrońca skarżącego złożył wniosek o sporządzenie i dorę-czenie pisemnego uzasadnienia powyższego orzeczenia. W odpowiedzi Przewodniczący Wy-działu V Izby Karnej Sądu Najwyższego, w piśmie z 29 lipca 2019 r., poinformował obrońcę, że uzasadnienie pisemne nie zostanie sporządzone nawet na wniosek, stosownie do art. 535 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1987, ze zm.; dalej: k.p.k.). 2. Zdaniem skarżącego art. 535 § 3 k.p.k. – przez to, że dopuszcza odstąpienie od spo-rządzenia uzasadnienia pisemnego orzeczenia o oddaleniu kasacji jako oczywiście bezzasad-nej oraz przez to, iż „pośrednio” dopuszcza oddalenie kasacji na podstawie przesłanki „oczy-wistej bezzasadności” – narusza, wywodzone z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Pro-tokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.; dalej: Konwencja), prawo do rzetelne- OTK ZU B/2022 Ts 155/19 poz. 7 6 go postępowania sądowego, a także jest sprzeczny z zasadami: demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), legalizmu (art. 7 Konstytucji) oraz równości i zakazu dyskryminacji (art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji). Ponadto skarżący zarzucił niezgodność z Konstytucją oraz Konwencją: – całego k.p.k. z powodu niezdefiniowania w tej ustawie przesłanki „oczywistej bez-zasadności”; – art. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2018 r. poz. 5, ze zm.; dalej: ustawa o SN). 3. Pismem z 18 grudnia 2019 r. Biuro Służby Prawnej Trybunału Konstytucyjnego wystąpiło do Izby Karnej Sądu Najwyższego o przesłanie do akt niniejszego postępowania odpisu postanowienia Sądu Najwyższego z 18 lipca 2019 r. (sygn. akt […]). W odpowiedzi, wraz z pismem Przewodniczącego Wydziału V Izby Karnej Sądu Najwyższego z 3 stycznia 2020 r., 10 stycznia 2020 r. wpłynął odpis wskazanego wyżej orze-czenia. 4. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 4 marca 2020 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 23 marca 2020 r.) skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: – udokumentowanie daty doręczenia pełnomocnikowi skarżącego pisma Przewodni-czącego Wydziału V Izby Karnej Sądu Najwyższego z 29 lipca 2019 r.; – wyjaśnienie, czy 18 lipca 2019 r. skarżący lub jego pełnomocnik uczestniczyli w rozprawie przed Sądem Najwyższym w Izbie Karnej w sprawie o sygn. akt […]; – uzasadnienie zarzutów niezgodności z Konstytucją art. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy o SN w zakresach określonych w punktach 4, 5 i 6 petitum skargi konstytucyjnej; – doręczenie jednego odpisu skargi konstytucyjnej wraz z załącznikami. 5. W sporządzonym przez pełnomocnika piśmie procesowym, wniesionym do Trybu-nału 30 marca 2020 r. (data nadania), skarżący wyjaśnił, że on ani jego obrońca nie byli obec-ni na rozprawie 18 lipca 2019 r. oraz przedstawił argumentację dotyczącą niekonstytucyjności art. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy o SN. Złożył on także do akt niniejszego postępowania kserokopię koperty listu poleconego, w którym przesłano pismo z 20 lipca 2019 r., oraz odpis skargi wraz z załącznikami. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie uczyniono: – w punktach 1 i 2 petitum skargi konstytucyjnej – art. 535 § 3 ustawy z dnia 6 czerw-ca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 30, ze zm.; dalej: k.p.k.) w brzmieniu: „Oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej nie wymaga pisemnego uzasadnienia; jeżeli postanowienie zostało wydane na posiedzeniu oraz wtedy, gdy zostało wydane na roz-prawie a strona pozbawiona wolności nie miała przedstawiciela procesowego i nie została sprowadzona na rozprawę, uzasadnienie sporządza się na jej wniosek. Przepisy art. 422 i 423 stosuje się odpowiednio”; OTK ZU B/2022 Ts 155/19 poz. 7 7 – w punkcie 3 petitum skargi – cały k.p.k.; – w punktach 4, 5 i 6 petitum skargi art. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2018 r. poz. 5, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 825, ze zm.; dalej: ustawa o SN) w brzmieniu: „Sąd Najwyższy jest organem władzy sądowniczej, powołanym do: 1) sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez: a) zapewnienie zgodności z prawem i jednolitości orzecznictwa sądów powszechnych i sądów wojskowych przez rozpoznawanie środków odwoławczych oraz podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne, b) kontrolę nadzwyczajną prawomocnych orzeczeń sądowych w celu zapewnienia ich zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady spra-wiedliwości społecznej przez rozpoznawanie skarg nadzwyczajnych; (…)”. 3. Jako ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie skarżący wskazał postanowienie Sądu Najwyższego w sprawie o sygn. akt […], wydane i ogłoszone publicznie – po przeprowadze-niu rozprawy – 18 lipca 2019 r. 4. W pierwszej kolejności Trybunał przypomina, że z art. 79 ust. 1 Konstytucji wyni-ka, iż skarga konstytucyjna przysługuje tylko w wypadku, gdy zostały naruszone wolności lub prawa określone w Konstytucji. W związku z tym skarga konstytucyjna w polskim systemie konstytucyjnym de lege lata nie może służyć do ochrony praw podmiotowych statuowanych przez akty prawa międzynarodowego (zob. np. wyroki TK z: 8 czerwca 1999 r., sygn. SK 12/98, OTK ZU nr 5/1999, poz. 96; 10 lipca 2000 r., sygn. SK 21/99, OTK ZU nr 5/2000, poz. 144; 7 maja 2002 r., sygn. SK 20/00, OTK ZU nr 3/A/2002, poz. 29; 13 stycznia 2004 r., sygn. SK 10/03, OTK ZU nr 1/A/2004, poz. 2; 17 maja 2004 r., sygn. SK 32/03, OTK ZU nr 5/A/2004, poz. 44; 15 kwietnia 2009 r., sygn. SK 28/08, OTK ZU nr 4/A/2009, poz. 48 oraz 5 października 2010 r., sygn. SK 26/08, OTK ZU nr 8/A/2010, poz. 73, a także postano-wienia TK z: 28 stycznia 2010 r., sygn. Ts 320/08, OTK ZU nr 2/B/2010, poz. 106; 19 paź-dziernika 2011 r., sygn. Ts 45/11, OTK ZU nr 2/B/2013, poz. 151; 24 lipca 2012 r., sygn. Ts 268/11, OTK ZU nr 2/B/2013, poz. 177; 17 grudnia 2018 r., sygn. Ts 173/17, OTK ZU B/2019, poz. 59 oraz 16 maja 2019 r., sygn. Ts 191/17, OTK ZU B/2019, poz. 172; zob. rów-nież: L. Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, wyd. 9, Warszawa 2005, s. 392; P. Tuleja, [w:] Prawo konstytucyjne RP, red. P. Sarnecki, wyd. 9, Warszawa 2014, s. 162). W tym stanie rzeczy wskazane przez skarżącego art. 6 ust. 1 i art. 7 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopa-da 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.), czyli przepisy umowy międzynarodowej, nie mogą stanowić wzorca kontroli w niniejszej sprawie. W związku z powyższym – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – należało po-stanowić jak w punkcie 1 lit. a-f sentencji. 5. Trybunał stwierdza także, że skarga konstytucyjna w zakresie badania zgodności z Konstytucją całego k.p.k. nie spełnia wymogu formalnego, określonego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. W myśl tego przepisu przedmiotem zaskarżenia w trybie skargi konstytucyj-nej może być bowiem przepis ustawy lub innego aktu normatywnego (także w zakresie, w jakim pomija określoną materię), na podstawie którego sąd lub organ administracji pu-blicznej orzekł ostatecznie o konstytucyjnych wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego; tym samym niedopuszczalne jest kwestionowanie całej ustawy lub innego aktu normatywnego (zob. m.in. postanowienia TK z: 22 września 1999 r. i 24 lipca 2000 r., sygn. Ts 86/99, OTK ZU nr 5/2000, poz. 152 i 153; 29 maja 2009 r. i 16 grudnia 2009 r., sygn. OTK ZU B/2022 Ts 155/19 poz. 7 8 Ts 348/09, OTK ZU – Suplement nr II/B/2014, poz. 781 i 782 oraz 22 sierpnia 2017 r., sygn. Ts 154/16, OTK ZU B/2017, poz. 197). Z tego też powodu – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – należało postanowić jak w punkcie 1 lit. c sentencji. 6. Analiza zarzutów wobec art. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy o SN – postawionych w peti-tum skargi konstytucyjnej, a rozwiniętych w piśmie procesowym – prowadzi do wniosku, że są one skierowane nie przeciwko abstrakcyjnej regulacji normatywnej, ale odnośnie do spo-sobu rozpatrzenia kasacji obrońców skarżącego przez Sąd Najwyższy. Przekonują o tym w szczególności wywody na s. 5-13 pisma procesowego. W tym stanie rzeczy należy przy-pomnieć, że w obowiązującym stanie prawnym przedmiotem postępowania przed Trybuna-łem Konstytucyjnym w trybie skargi konstytucyjnej nie są akty stosowania prawa, a sam Try-bunał nie pełni funkcji kolejnej instancji odwoławczej (zob. np. postanowienia TK z: 8 marca 2004 r., sygn. Ts 202/03, OTK ZU nr 2/B/2004, poz. 150; 15 grudnia 2009 r. i 19 październi-ka 2010 r., sygn. Ts 257/08, OTK ZU nr 5/B/2010, poz. 335 i 336; 31 października 2011 r., sygn. Ts 306/10, OTK ZU nr 5/B/2011, poz. 381; 11 kwietnia 2013 r. i 8 listopada 2013 r., sygn. Ts 128/12, OTK ZU nr 6/B/2013, poz. 580 i 581; 22 kwietnia 2013 r., sygn. Ts 72/12, OTK ZU nr 5/B/2013, poz. 474; 8 lipca 2014 r., sygn. Ts 256/13, OTK ZU nr 1/B/2015, poz. 43; 5 grudnia 2016 r., sygn. Ts 194/16, OTK ZU B/2017, poz. 32). W związku z powyższym – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – należało po-stanowić jak w punkcie 1 lit. d-f sentencji. 7. Trybunał stwierdza, że w pozostałym zakresie analizowana skarga konstytucyjna kwalifikuje się do rozpoznania merytorycznego, albowiem została sporządzona w imieniu skarżącego przez adwokata (art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK), zaś skarżący: – spełnił wymóg, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, gdyż postanowienie Sądu Najwyższego w sprawie o sygn. akt V KK 234/18 jest niezaskarżalne oraz zostało wydane i ogłoszone na rozprawie 18 lipca 2019 r., natomiast skarga konstytucyjna została wniesiona do Trybunału 18 października 2019 r.; – prawidłowo określił art. 535 § 3 k.p.k. jako przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK); – wskazał, które konstytucyjne prawa i wolności i w jaki sposób – jego zdaniem – zo-stały naruszone przez art. 535 § 3 k.p.k. (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK); – przedstawił uzasadnienie sformułowanych przez niego zarzutów w przedmiocie nie-konstytucyjności art. 535 § 3 k.p.k. (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). 7.1. W ocenie Trybunału analizowana skarga – w zakresie dotyczącym art. 535 § 3 k.p.k. – nie jest obarczona nieusuwalnymi brakami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, a sformułowane w niej zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozu-mieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. 7.2. Problemy przedstawione przez skarżącego dotyczą odpowiednio: – umieszczenia przesłanki oddalenia kasacji w postaci „oczywistej bezzasadności” w przepisie dotyczącym sporządzania uzasadnienia orzeczenia przez Sąd Najwyższy; – umożliwienia Sądowi Najwyższemu odstąpienia od sporządzenia uzasadnienia po-stanowienia o oddaleniu kasacji oczywiście bezzasadnej, gdy jest ona rozpatrywana na roz-prawie, a nie zachodzi przesłanka, o której mowa w drugiej części § 3 art. 535 k.p.k. Wziąwszy zaś pod uwagę: a) pogląd Trybunału Konstytucyjnego – wyrażony w wyrokach pełnego składu z 6 października 2004 r., sygn. SK 23/02 (OTK ZU nr 9/A/2004, poz. 89) oraz 31 marca OTK ZU B/2022 Ts 155/19 poz. 7 9 2005 r., sygn. SK 26/02 (OTK ZU nr 3/A/2005, poz. 29) – dotyczący braku konieczności stworzenia trzeciej instancji z jednoczesnym zastrzeżeniem, że jeżeli ustawodawca kreuje instytucję nadzwyczajnego środka zaskarżenia, to musi respektować zasady sprawiedliwości proceduralnej i rzetelnego procesu, b) wyrok TK z 16 stycznia 2006 r., sygn. SK 30/05 (OTK ZU nr 1/A/2006, poz. 2), w którym orzeczono, że art. 535 § 2 k.p.k., przewidujący wówczas możliwość wydania orze-czenia o oddaleniu kasacji jako oczywiście bezzasadnej na posiedzeniu bez udziału stron oraz zwalniający Sąd Najwyższy z obowiązku pisemnego uzasadnienia takiego orzeczenia, jest niezgodny z art. 2 , art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji, c) wyrok TK z 30 maja 2007 r., sygn. SK 68/06 (OTK ZU nr 6/A/2007, poz. 53), w którym orzeczono, że art. 3989 § 2 zdanie drugie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Ko-deks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.), przewidujący wówczas moż-liwość nieuzasadnienia przez Sąd Najwyższy – wydanego na posiedzeniu niejawnym – posta-nowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji, – należy uznać, iż zarzuty skarżącego wymagają oceny merytorycznej. 7.3. W związku z powyższym – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – należało po-stanowić jak w punkcie 2 lit. a i b sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na punkt 1 powyższego postanowienia w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.