Ts 16/20

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 24 stycznia 2022 r. Pozycja 18 POSTANOWIENIE z dnia 5 listopada 2021 r. Sygn. akt Ts 16/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Julia Przyłębska, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej A.B. o zbadanie zgodności: art. 88 § 1 oraz art. 78 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. ‒ Kodeks postępo-wania karnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1987, ze zm.) z art. 2, art. 32 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 20 stycznia 2020 r. (data nadania) A.B. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika ustano-wionego z urzędu, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktyczne-go. Skarżący wystąpił do Sądu Rejonowego w S. z wnioskiem o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu do sprawy […]. W zarządzeniu z 19 czerwca 2019 r. (sygn. […]) sę-dzia tego sądu na podstawie art. 88 § 1 i art. 78 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. ‒ Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1987, ze zm.; dalej: k.p.k.) zarządził m.in. nie-uwzględnienie wniosku oraz odmówił wyznaczenia pełnomocnika z urzędu. Sąd Rejonowy w Ż. postanowieniem z 13 sierpnia 2019 r. (sygn. akt […]) ustanowił dla skarżącego pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi konstytucyjnej dotyczącej za-rządzenia Sądu Rejonowego w S. Jednocześnie postanowił, iż pełnomocnik zostanie wyzna-czony przez Okręgową Radę Radców Prawnych w O. W skardze konstytucyjnej skarżący wniósł o zbadanie zgodności art. 88 § 1 oraz art. 78 § 1 k.p.k. z art. 2, art. 32 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji. Wskazał, że zaskarżone prze-pisy całkowicie pomijają sytuację osób pozbawionych wolności, które nie są zatrudnione, nie osiągają żadnego dochodu i nie posiadają majątku, w efekcie czego nie mają żadnych real-nych możliwości dokonywania opłat m.in. za pomoc profesjonalnego pełnomocnika. Osoby przebywające w zakładach karnych zamkniętych winny zatem stanowić odrębną grupę, która OTK ZU B/2022 Ts 16/20 poz. 18 2 nie ma żadnej możliwości zarobkowania, co jednocześnie nie pozwala na ich jednakową kwa-lifikację z osobami pozostającymi na wolności. W zarządzeniu sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 28 września 2020 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia, w terminie 7 dni od daty doręczenia tego zarządzenia pod rygorem ujemnych skutków procesowych, braków formalnych skargi przez: 1) doręczenie poświadczonego za zgodność z oryginałem: a) odpisu zarządzenia Sądu Rejonowego w S. z 19 czerwca 2019 r. (sygn. akt […]), b) wniosku skarżącego o ustanowie-nie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi konstytucyjnej w związku z wydaniem orzeczenia z 19 czerwca 2019 r. wraz z czterema kopiami, c) zaświadczenia z 23 kwietnia 2019 r. wraz z czterema kopiami; 2) udokumentowanie daty: a) złożenia przez skarżącego w administracji Zakładu Karnego w K. wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi konsty-tucyjnej od zarządzenia z 19 czerwca 2019 r., b) pierwotnego (tzn. przed ustanowieniem peł-nomocnika z urzędu) doręczenia skarżącemu zarządzenia wymienionego w punkcie 2b lub ewentualnie wykazanie, że po raz pierwszy doręczenie tego rozstrzygnięcia pełnomocnikowi z urzędu nastąpiło 23 października 2019 r.; 3) wyjaśnienie, w jaki sposób zaskarżone przepisy naruszają prawa skarżącego wyni-kające z art. 2, art. 32 i art. 45 ust. 1 Konstytucji; 4) wskazanie konkretnego przepisu Konstytucji, z jakim skarżący łączy naruszenie prawa do równego traktowania; 5) uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanych przepisów ze wskazanymi przez skarżącego wzorcami kontroli. Odpis powyższego zarządzenia został doręczony pełnomocnikowi skarżącego 5 paź-dziernika 2020 r. Pełnomocnik, w zakreślonym terminie, częściowo usunął braki formalne skargi konstytucyjnej. Nie nadesłał jednak wniosku skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, jak też nie udokumentował daty złożenia przez skarżącego w administracji zakładu karnego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi konstytucyjnej od zarządzenia Sądu Rejonowego w S. z 19 czerwca 2019 r. (sygn. akt […]). Nie udokumen-tował również daty pierwotnego (tj. przed ustanowieniem pełnomocnika z urzędu) doręczenia skarżącemu zarządzenia, o którym mowa wyżej, ani nie wykazał, że po raz pierwszy doręcze-nie tego zarządzenia pełnomocnikowi z urzędu nastąpiło 23 października 2019 r. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Skarga konstytucyjna jest nadzwyczajnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności lub praw, którego merytoryczne rozpoznanie uwarunkowane zostało spełnieniem wielu przesłanek wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i z przepisów ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.o.t.p.TK skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymaganiom. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona wymagania przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. Natomiast art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK stanowi, że Trybunał w składzie jednego sędziego Trybunału wydaje postanowienie o odmowie nadania wnioskowi, o którym mowa w ust. 1, albo skardze konstytucyjnej dalszego biegu, jeżeli braki, o których mowa w ust. 3, nie zostały usunięte w terminie. OTK ZU B/2022 Ts 16/20 poz. 18 3 W badanej sprawie skarżący, w zakreślonym terminie, nie usunął wszystkich braków formalnych skargi konstytucyjnej, albowiem: nie nadesłał wniosku o ustanowienie pełnomoc-nika z urzędu; nie udokumentował daty złożenia w administracji zakładu karnego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi konstytucyjnej od zarządzenia Sądu Rejonowego w S. z 19 czerwca 2019 r. (sygn. akt […]); nie udokumentował daty pier-wotnego (tj. przed ustanowieniem pełnomocnika z urzędu) doręczenia skarżącemu wskazane-go wyżej zarządzenia ani nie wykazał, że po raz pierwszy doręczenie tego zarządzenia nastą-piło pełnomocnikowi z urzędu 23 października 2019 r. Usunięcie wskazanych powyżej braków formalnych skargi konstytucyjnej ma zasad-nicze znaczenie dla ustalenia tego, czy skarżący złożył skargę konstytucyjną w terminie wskazanym w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK (zgodnie z którym skarga konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu 3 miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego osta-tecznego rozstrzygnięcia). Skarga konstytucyjna w niniejszej sprawie została ponadto wnie-siona przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, a więc konieczne jest też zbadanie, czy została ona wniesiona we właściwym terminie, mając na uwadze brzmienie art. 44 ust. 2 i 3 u.o.t.p.TK. Zaznaczyć przy tym należy, że ustalenie tego, czy została złożona we właściwym terminie, stanowi bezwzględną przesłankę dopuszczalności wniesienia skargi konstytucyjnej do Trybunału Konstytucyjnego. Zgodnie z art. 44 ust. 2 u.o.t.p.TK w razie niemożności poniesienia kosztów pomocy prawnej, skarżący może złożyć do sądu rejonowego swego miejsca zamieszkania wniosek o ustanowienie dla siebie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Z kolei ust. 3 tego przepisu stanowi, że złożenie wniosku, o którym mowa w ust. 2, wstrzymuje bieg terminu do wniesie-nia skargi konstytucyjnej. Wznowienie biegu tego terminu następuje pierwszego dnia po dniu: 1) doręczenia adwokatowi lub radcy prawnemu rozstrzygnięcia właściwego organu o wyzna-czeniu do pełnomocnikiem skarżącego; 2) uprawomocnienia się postanowienia sądu o odda-leniu wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego; 3) doręczenia skarżącemu po-stanowienia oddalającego zażalenie na postanowienie o oddaleniu wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W rozpatrywanej sprawie w celu obliczenia, czy skarga konstytucyjna została wnie-siona w wymaganym terminie, konieczne jest zatem ustalenie daty doręczenia skarżącemu ostatecznego rozstrzygnięcia, w związku z którym została złożona skarga konstytucyjna, co powoduje rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej. Konieczne jest ustalenie daty złożenia przez skarżącego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, gdyż powoduje to wstrzymanie biegu terminu do złożenia skargi konstytucyjnej. Ważne jest też ustalenie daty doręczenia pełnomocnikowi rozstrzygnięcia właściwego organu o wyzna-czeniu go pełnomocnikiem skarżącego, gdyż od następnego dnia po dniu doręczenia następu-je wznowienie biegu terminu do złożenia skargi konstytucyjnej. W ocenie Trybunału skoro w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał kiedy doręczono mu zarządzenie Sądu Rejonowego w S. z 19 czerwca 2019 r. oraz kiedy złożył wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, Trybunał nie ma możliwości obliczenia, czy skarga konstytucyjna została złożona w terminie. Zaznaczyć należy również, że wskazana przez peł-nomocnika skarżącego data 23 października 2019 r. nie została uprawdopodobniona jako data otrzymania przez skarżącego po raz pierwszy zaskarżonego orzeczenia. W tym zakresie nale-ży zauważyć, że istotne znaczenie ma to, kiedy skarżący otrzymał zaskarżone zarządzenie, a nie kiedy takie zarządzenie zostało doręczone pełnomocnikowi ustanowionemu do wniesie-nia skargi konstytucyjnej. Tymczasem z dokumentacji przedłożonej przez pełnomocnika skarżącego wraz ze skargą wynika, że doręczenie skarżącemu ostatecznego rozstrzygnięcia, w związku z którym złożona została skarga konstytucyjna, musiało mieć miejsce przed 13 sierpnia 2019 r., skoro w tym dniu zostało wydane postanowienie Sądu Rejonowego w Ż. OTK ZU B/2022 Ts 16/20 poz. 18 4 (sygn. akt […]) o ustanowieniu dla skarżącego pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi konstytucyjnej na zarządzenie Sądu Rejonowego w S. z 19 czerwca 2019 r., a pełnomocnik został poinformowany o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu 10 października 2019 r. 2. W ocenie Trybunału analizowana skarga konstytucyjna nie spełnia wymagań for-malnych wynikających z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 44 ust. 3, art. 53 i art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. Mając na uwadze powyższe, Trybunał postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.