Ts 16/21

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 16 maja 2023 r. Pozycja 160 POSTANOWIENIE z dnia 14 kwietnia 2022 r. Sygn. akt Ts 16/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bogdan Święczkowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Sp. z o.o. z sie-dzibą w P. w sprawie zgodności: art. 146 ust. 1 zdanie pierwsze i drugie ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228, ze zm.) z art. 2 w związku z art. 77 ust. 2 i art. 45 ust. 1 oraz art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 16 stycznia 2021 r. (data nadania) Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez peł-nomocnika z wyboru, wystąpiła z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu fak-tycznego. Komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w O. (dalej: komornik sądowy) postano-wieniem z 11 lutego 2019 r. (sygn. akt […]) umorzył postępowanie egzekucyjne w sprawie z wniosku skarżącej jako wierzyciela przeciwko dłużnikowi z uwagi na uprawomocnienie się postanowienia Sądu Rejonowego w O. (dalej: Sąd Rejonowy) z 21 września 2018 r. (sygn. akt […]) o ogłoszeniu upadłości dłużnika. Na tę czynność komornika sądowego skarżąca zło-żyła skargę, którą Sąd Rejonowy oddalił postanowieniem z 18 lipca 2019 r. (sygn. akt […]). Zażalenie skarżącej na powyższe orzeczenie Sąd Rejonowy oddalił postanowieniem z 26 paź-dziernika 2020 r. (sygn. akt […]). Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 9 lutego 2021 r. (doręczonym 18 lutego 2021 r.) skarżąca została wezwana do usunięcia braku formalnego skargi przez do-ręczenie odpisu lub poświadczonego za zgodność z oryginałem postanowienia Sądu Rejono-wego w O. z 18 lipca 2019 r. (sygn. akt […]) wraz z czterema jego kopiami. Pismem z 24 lu-tego 2021 r. skarżąca odniosła się do wezwania. Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 20 maja 2021 r. (doręczonym 31 maja 2021 r.) wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) podanie ad-resu skarżącej; 2) doręczenie pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed Trybunałem OTK ZU B/2023 Ts 16/21 poz. 160 2 Konstytucyjnym, określającego sprawę, do której zostało udzielone; 3) wskazanie, które kon-stytucyjne wolności lub prawa skarżącej, wynikające z przywołanych we wniesionej skardze przepisów Konstytucji, zostały naruszone przez zaskarżony przepis oraz dokładne określenie sposobu ich naruszenia; 4) uzasadnienie zarzutów konstytucyjności kwestionowanego przepi-su z powołaniem argumentów na ich poparcie; 5) przedstawienie stanu faktycznego, na tle którego wniesiono skargę konstytucyjną. W piśmie z 7 czerwca 2021 r. skarżąca ustosunko-wała się do wezwania. W ocenie skarżącej brzmienie art. 146 ust. 1 zdanie pierwsze i drugie ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228, ze zm.) otwiera możli-wość dowolnego stosowania instytucji umorzenia postępowania egzekucyjnego, z narusze-niem praw uczestników tego postępowania (s. 2 pisma skarżącej z 7 czerwca 2021 r.; dalej: pismo). Skarżąca podniosła, że niejasność zaskarżonego przepisu „pozwala na zawieszenie egzekucji i umorzenie egzekucji w ogóle, podczas gdy czynności te powinny zostać ograni-czone do majątku wchodzącego w skład masy upadłości (…). Z tego powodu, po umorzeniu egzekucji, dłużnik pozostaje wolny od zajęcia swoich dochodów uzyskiwanych po umorzeniu egzekucji, a wierzyciel pozostaje w tej sprawie bezradny” (s. 2 skargi). Wskazała, że „nieja-sność zaskarżonego przepisu (…) ma swoją głębszą przyczynę w zawartym w nim błędzie, że egzekucję wszczyna i prowadzi się przeciwko osobie fizycznej lub prawnej, a nie przeciwko prawom należącym do tych osób” (s. 1 pisma). Jej zdaniem zaskarżony przepis jest niezgodny z art. 2 Konstytucji, z którego wynika, że prawo powinno być jasne i zrozumiałe. Skutkiem niejasności kwestionowanego przepisu jest, w ocenie skarżącej, naruszenie prawa własności („uniemożliwienie lub utrudnienie odzyskiwania tego prawa”), a także prawa do sądu gwa-rantowanego w art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji (s. 2 pisma). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Wstępne rozpoznanie skargi służy wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postano-wienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań i usunięcie braków, które zawiera, nie jest możliwe, bądź braki nie zostały usunięte w terminie lub skarga konstytucyjna jest oczywiście bezzasadna. 2. Analiza dokonana w ramach wstępnego rozpoznania przedmiotowej skargi oraz pi-sma skarżącej w odpowiedzi na zarządzenie sędziego wzywające do usunięcia braków for-malnych prowadzi do stwierdzenia, że skarga nie spełnia warunków dopuszczenia do rozpo-znania merytorycznego z uwagi na ich nieusunięcie. 2.1. Zarzut przedstawiony przez skarżącą w niniejszej skardze konstytucyjnej sprowa-dza się do tezy, że umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na ogłoszenie upadłości dłużnika uniemożliwiło skarżącej zaspokojenie wierzytelności „z dochodów [d]łużnika, które (…) ukrył w czasie postępowania upadłościowego” (s. 2 pisma). Doprowadziło to, jej zda-niem, do naruszenia prawa do sądu i prawa własności. Trybunał przypomina, że postępowanie upadłościowe jest wspólnym postępowaniem wierzycieli, podjętym w celu dochodzenia roszczeń od niewypłacalnego dłużnika. Z zaskar-żonego art. 146 ust. 1 zdanie pierwsze i drugie ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upa-dłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228, ze zm.) wynika wprost, że postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, wszczęte przed dniem ogło- OTK ZU B/2023 Ts 16/21 poz. 160 3 szenia upadłości, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości; postępowa-nie to umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadło-ści. Postępowanie upadłościowe zastępuje wówczas postępowanie egzekucyjne, które w sytu-acji wielości wierzycieli i niewypłacalności dłużnika nie może spełnić swojej funkcji (wszystkie wierzytelności podlegają zaspokojeniu w ramach postępowania upadłościowego). Mając to na uwadze Trybunał stwierdza, że niezasadny jest zarzut skarżącej, jakoby umorzenie postępowania egzekucyjnego w związku z uprawomocnieniem się postanowienia o ogłoszeniu upadłości dłużnika uniemożliwiło zaspokojenie wierzyciela. Ze względu na wspomniany powyżej charakter postępowania upadłościowego należy traktować je jako rów-noważne z postępowaniem egzekucyjnym. Skoro zatem ustawodawca przewidział postępo-wanie upadłościowe, którego celem jest zaspokojenie – w jak najwyższym stopniu – roszczeń wierzycieli, nie można mówić o upatrywanym przez skarżącą naruszeniu prawa do sądu czy prawa własności, do którego miało dojść wskutek umorzenia wszczętej wcześniej egzekucji. Z tego powodu Trybunał stwierdza, że skarżąca nie uprawdopodobniła naruszenia swoich praw podmiotowych. Nie wykonała tym samym pkt 3 i 4 zarządzenia. Na marginesie Trybunał wskazuje, że art. 21 ust. 1 Konstytucji nie może być samo-dzielnym wzorcem kontroli wskazanym w skardze konstytucyjnej, ponieważ jego treść nie formułuje praw i wolności, lecz pozostaje jedynie dyrektywą skierowaną do ustawodawcy zwykłego, by ten, konstruując regulacje dotyczące sfery praw majątkowych, zachował okre-ślone w tym przepisie zasady. Co prawda, w piśmie usuwającym braki formalne skargi powo-łany został – w odniesieniu do omawianego zarzutu – nowy wzorzec kontroli (art. 64 ust. 1 Konstytucji), jednakże na obecnym etapie postępowania nie rodzi to skutków. Z utrwalonego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego wynika bowiem, że po upływie trzech miesięcy od daty doręczenia skarżącemu ostatecznego rozstrzygnięcia nie jest dopuszczalne rozszerzenie skargi o nowy wzorzec (zob. postanowienie TK z 20 lutego 2008 r., sygn. SK 27/07, OTK ZU nr 1/A/2008, poz. 22). Trybunał zwraca wreszcie uwagę, że zarzut skarżącej dotyczący naruszenia art. 2 Kon-stytucji („prawo do jasnego prawa”), bez powiązania z innymi konstytucyjnie gwarantowa-nymi prawami podmiotowymi, nie może prowadzić do nadania skardze konstytucyjnej dal-szego biegu. 2.2. Odnosząc się do wezwania sędziego Trybunału Konstytucyjnego do przedstawie-nia stanu faktycznego, na tle którego wniesiono skargę konstytucyjną, skarżąca ograniczyła się do wskazania, że „[w] sprawie stanu faktycznego oraz skutków istnienia w systemie prawnym zaskarżonego przepisu (…) załącz[a] kopię pisma [s]karżącej do Ministra Sprawie-dliwości z dnia 13.01.2021 r. o ośmieszaniu wymiaru sprawiedliwości w Polsce”. Złożyła ponadto odpisy kilku orzeczeń sądowych, stwierdzając, że „należ[ą] do całości przedstawia-nej sprawy”. W związku z powyższym Trybunał stwierdza, że skarżąca nie usunęła braku skargi, o którym mowa w punkcie 5 zarządzenia sędziego Trybunału z 20 maja 2021 r. Z powyższych względów, działając na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK, nale-żało orzec jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.