Ts 163/16

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 5 listopada 2018 r. Pozycja 162 POSTANOWIENIE z dnia 27 lipca 2018 r. Sygn. akt Ts 163/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Justyn Piskorski – przewodniczący i sprawozdawca Mariusz Muszyński Julia Przyłębska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 16 grudnia 2016 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Huty Łaziska S.A. w upadłości układowej, p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 1 sierpnia 2016 r. Huta Łaziska S.A. w upadłości układowej (dalej: skarżąca, spółka), przy udziale nadzorcy sądowego – radcy prawnego Wojciecha S., wystąpiła o zbadanie zgodności art. 44, art. 45 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 46 oraz art. 47 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r. poz. 1059; dalej: prawo energetyczne) w związku z art. 9, art. 20, art. 22, art. 32, art. 45 i art. 76 Konsty-tucji – w zakresie, w jakim przepisy te pozbawiają odbiorcę energii prawa do wzięcia udziału w postępowaniu, w charakterze strony, o zatwierdzenie taryfy przedsiębiorstwa energety-cznego – z art. 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 9 Konstytucji w związku z art. 249 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2, ze zm.) w związku z art. 37 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/72/WE z dnia 13 lipca 2009 r. dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylającej dyrekty-wę 2003/54/WE (Dz. Urz. UE. z 14 sierpnia 2009 r. L 211/55 Nr 211, poz. 55; dalej: dyrektywa). Skarżąca twierdzi, że zakwestionowane w skardze przepisy są niezgodne z Konstytu-cją, ponieważ pozbawiły ją prawa do wzięcia udziału – w charakterze strony – w postępowa-niu o zatwierdzenie taryfy energii elektrycznej. W ten sposób doszło do naruszenia praw skarżącej wskazanych w petitum skargi konstytucyjnej, a także do nieprawidłowej implemen-tacji dyrektywy. Postanowieniem z 16 grudnia 2016 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skar-dze konstytucyjnej dalszego biegu, stwierdziwszy, że skarżąca wadliwie określiła jej przed-miot. Trybunał zwrócił uwagę na to, że przepisy ustawy zasadniczej – zakwestionowane OTK ZU B/2018 Ts 163/16 poz. 162 2 przez skarżącą w związku z regulacjami prawa energetycznego – nie mogą stanowić przed-miotu kontroli, gdyż Trybunał nie jest uprawniony do badania zgodności aktów prawnych tej samej rangi. Trybunał zauważył także, że zaskarżone przez spółkę przepisy prawa energe-tycznego nie były podstawą żadnego z orzeczeń wydanych w sprawie skarżącej, a tym samym nie kształtowały jej sytuacji prawnej. Ustalił ponadto, że skarżąca kwestionuje zaniechanie ustawodawcze, a w świetle dotychczasowego orzecznictwa Trybunału zarzut zaniechania nie może być rozpoznawany w trybie hierarchicznej kontroli norm. Skarżąca zasygnalizowała również wątpliwości dotyczące prawidłowości implementacji dyrektywy do krajowego po-rządku prawnego. W odpowiedzi Trybunał zwrócił uwagę na brak kognicji w zakresie kontro-li tak sformułowanego problemu. W zażaleniu na postanowienie Trybunału skarżąca podniosła, że w innej tożsamej sprawie, toczącej się przed sądami powszechnymi sąd apelacyjny uchylił postanowienie sądu okręgowego i nakazał mu zbadanie, jakie skutki odmowa przyznania statutu strony odbiorcy energii w postępowaniach administracyjnych i sądowych wywrze z punktu widzenia unijnego i polskiego prawa konkurencji (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie, Wydział VI Cywilny z 29 września 2016 r., sygn. […]). Powyższe, zdaniem skarżącej, dowodzi, że art. 47 prawa energetycznego był podstawą rozstrzygnięcia wskazanego w skardze konstytucyjnej jako orzeczenie, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074) do postępowań przed Try-bunałem wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 listo-pada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) stosuje się przepisy tej ustawy. Skoro postępowanie zainicjowa-ne rozpatrywaną skargą nie zostało zakończone przed 3 stycznia 2017 r., tj. dniem wejścia w życie u.o.t.p. TK, to zarówno wstępne, jak i merytoryczne rozpoznanie tej skargi określają przepisy u.o.t.p. TK. Zgodnie z art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażale-nia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Trybunał Kon-stytucyjny bada w szczególności, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził ist-nienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Oznacza to, że na etapie rozpo-znawania zażalenia Trybunał analizuje przede wszystkim te zarzuty, które mogą podważyć trafność ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. W złożonym środku odwoławczym skarżąca twierdzi, że – wbrew temu co przyjął Trybunał – orzeczenie, w związku z którym wniosła skargę, tj. postanowienie Sądu Apelacyj-nego w Warszawie, VI Wydział Cywilny z 5 maja 2016 r. (sygn. […]), zostało wydane nie tylko na podstawie art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania admini-stracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), lecz także na podstawie art. 47 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r. poz. 1059; dalej: prawo energe-tyczne). Trybunał zauważa, że Sąd Apelacyjny w Warszawie, oddalając zażalenie skarżącej na postanowienie odrzucające jej odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w sprawie zatwierdzenia taryfy energetycznej, odwołał się do zakwestionowanego w skardze art. 47 prawa energetycznego. Można zatem przyznać skarżącej rację, że przepis ten był pod-stawą orzeczenia, w związku z którym wniosła skargę do Trybunału. OTK ZU B/2018 Ts 163/16 poz. 162 3 Okoliczność ta nie przesądza jednak o tym, że zarzuty sformułowane w zażaleniu prowadzą do jego uwzględnienia, a w związku z tym przekazania skargi do merytorycznej oceny. Po pierwsze, skarżąca dowodząc tego, że przepisy prawa energetycznego były pod-stawą rozstrzygnięcia wskazanego w skardze jako orzeczenie, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji, odwołuje się do niezakończonego postępowania toczącego się w innej sprawie. Wskazuje na orzeczenie sądu apelacyjnego, które uchyliło postanowienie sądu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Trzeba jednak zauważyć, że pogląd, zgodnie z którym odbiorca paliwa lub energii nie jest stroną postępowania administracyjnego toczące-go się w trybie art. 47 prawa energetycznego przed Prezesem URE o zatwierdzenie taryfy, jest już ugruntowany w orzecznictwie sądowym (zob. postanowienie SN z 8 marca 2000 r., sygn. akt I CKN 1217/99). W związku z tym, nawet jeśli w aktualnie toczącej się sprawie, na którą powołuje się skarżąca, sądy uznałyby, że spółce przysługują prawa strony w takim po-stępowaniu, to należałoby stwierdzić, iż na tle kwestionowanego przepisu prawa energetycz-nego w orzecznictwie istnieją rozbieżności. Powoływanie się w skardze konstytucyjnej na rozbieżności w orzecznictwie sądowym co do zasady prowadzi do uznania przez Trybunał Konstytucyjny, że stawiane zarzuty doty-czą sfery stosowania prawa (zob. wyrok TK z 22 listopada 2016 r., sygn. SK 2/16, OTK ZU A/2016, poz. 92). Trybunał wielokrotnie podkreślał, że ani kontrola prawidłowości ustaleń organów stosujących prawo, ani kontrola sposobu wykładni obowiązujących przepisów nie leżą w kompetencjach Trybunału (zob. np. postanowienie TK z 28 lipca 2015 r., sygn. SK 22/14, OTK ZU nr 7/A/2015, poz. 117). W takich wypadkach merytoryczne rozpoznanie zarzutu byłoby w istocie orzeczeniem w sprawie aktu stosowania prawa, polegającym na roz-strzygnięciu rozbieżności interpretacyjnych w orzecznictwie sądowym przez Trybunał Kon-stytucyjny, który de lege fundamentali lata nie ma do tego kompetencji, gdyż – co należy szczególnie podkreślić – jest sądem prawa, a nie organem prowadzącym nadzór judykacyjny nad sądami (zob. postanowienie TK z 28 lutego 2017 r., sygn. Ts 200/16, OTK ZU B/2017, poz. 73). Po drugie, w zakwestionowanym postanowieniu Trybunał stwierdził, że skarżąca nie-prawidłowo określiła przedmiot kontroli skargi nie tylko dlatego, iż zakwestionowała regula-cje, które nie były podstawą orzekania w jej sprawie, lecz przede wszystkim dlatego, że zażą-dała od Trybunału porównania norm prawnych tego samego rzędu. W złożonym środku odwoławczym skarżąca powtórzyła zarzut sformułowany w skar-dze. Podniosła, że przedmiotem wniesionej do Trybunału skargi są art. 44, art. 45 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 46 i art. 47 prawa energetycznego, w związku z art. 9, art. 20, art. 22, art. 32, art. 45 i art. 76 Konstytucji. Norma ta narusza „zasadę demokratycznego państwa prawa określoną w art. 2 Konstytucji [i] zasadę równości wobec prawa określoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji”. Skarżąca nie uwzględniła więc tego, że rolą Trybunału, jako sądu nad prawem, jest orzekanie o hierarchicznej zgodności aktów prawnych, a nie badanie zgodności aktów prawnych tej samej rangi. Ponownie należy zatem stwierdzić, że skarżąca, podając w wątpliwość konstytu-cyjność wskazanych przepisów prawa energetycznego w związku z postanowieniami ustawy zasadniczej, w istocie domaga się treściowego porównania norm prawnych tego samego rzę-du. W tym stanie rzeczy Trybunał nie ma wątpliwości, że jeśli nawet zakwestionowane w skardze przepisy prawa energetycznego były podstawą orzeczenia, w związku z którym została wniesiona skarga konstytucyjna, to i tak jej przedmiot został określony niewłaściwie. Mając powyższe na względzie, Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK – nie uwzględnił zażalenia.