Ts 163/17

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 12 kwietnia 2019 r. Pozycja 92 POSTANOWIENIE z dnia 26 lutego 2019 r. Sygn. akt Ts 163/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jarosław Wyrembak – przewodniczący i sprawozdawca Zbigniew Jędrzejewski Leon Kieres, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 22 listopada 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej A. i A.W., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 24 sierpnia 2017 r. (data nadania) A. i A.W. (dalej: skarżący) zakwestionowali zgodność art. 492 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (ówcześnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.p.c.) w związku z art. 32 i art. 47 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. – Prawo wekslowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 160), w zakresie, w jakim „nie uzależnia wykonalności nakazu zapłaty wyda-nego przeciwko poręczycielom wekslowym od uprzedniego stwierdzenia bezskuteczności egzekucji w stosunku do wystawcy weksla”, z art. 32 ust. 1, art. 2 i art. 31 ust. 3 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji. W uzasadnieniu skargi konstytucyjnej skarżący zajęli stanowisko, że wyrok Sądu Apelacyjnego w W. Wydział Cywilny (dalej: Sąd Apelacyjny w W.) z 19 lutego 2014 r., sygn. akt […], wydany wobec skarżących na podstawie przepisów zakwestionowanych w skardze, naruszył „prawo równości wobec prawa oraz prawo do sprawiedliwego procesu w demokratycznym państwie prawa, z poszanowaniem proporcjonalności użytych środków prawnych dla uzasadnionej ochrony praw poszczególnych podmiotów”. Skarżący wskazali, że „zostali zobowiązani do zapłaty za dług względem leasingodawcy zaciągnięty przez spółkę (…), bez uprzedniej egzekucji roszczeń w stosunku do spółki, tylko bezpośrednio od nich, tak jakby byli stroną stosunku podstawowego, tj. umowy leasingu (…)”. Postanowieniem z 22 listopada 2017 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dal-szego biegu analizowanej skardze. W wyniku przeprowadzenia wstępnego rozpoznania skargi Trybunał ustalił bowiem, że została ona wniesiona po terminie wskazanym w art. 77 ust. 1 OTK ZU B/2019 Ts 163/17 poz. 92 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK), tj. po upływie trzech miesięcy od do-ręczenia skarżącym prawomocnego rozstrzygnięcia wydanego w ich sprawie. 4 grudnia 2017 r. (data nadania) skarżący wnieśli zażalenie na powyższe postanowie-nie Trybunału, kwestionując wskazaną przez Trybunał podstawę odmowy nadania biegu skardze konstytucyjnej z art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. Skarżący podtrzymali w zażaleniu stanowi-sko zajęte wcześniej w skardze, które w ich opinii uzasadnia odmienny od ustalonego przez Trybunał w tej sprawie sposób obliczania terminu wniesienia skargi, wskazanego w u.o.t.p. TK. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zażalenie na postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, o którym mowa w art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK), Try-bunał Konstytucyjny rozpoznaje w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Istotą kontroli kwestionowanego postanowienia jest ustalenie, czy na etapie rozpoznania wstępnego Trybunał prawidłowo zi-dentyfikował przesłanki odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał ustalił, że kwestionowane postanowienie jest prawidłowe, natomiast za-rzuty sformułowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania dalszego biegu badanej skardze konstytucyjnej. 3. Zakwestionowane postanowienie Trybunału opierało się na ustaleniu, że rozstrzy-gnięciem, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a więc wyrokiem, w którym na pod-stawie zaskarżonych przepisów orzeczono ostatecznie o prawach skarżących wyrażonych w art. 32 ust. 1, art. 2 i art. 31 ust. 3 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji, jest prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego w W. Wydział Cywilny z 19 lutego 2014 r., sygn. akt […] (dalej: wyrok Sądu Apelacyjnego). Ustalenie to zbiega się z twierdzeniem skarżących, którzy w uza-sadnieniu analizowanej skargi wskazali ten wyrok Sądu Apelacyjnego jako ostateczne roz-strzygnięcie wydane w ich sprawie, wyczerpujące tok postępowania sądowego, od którego nie przysługuje zwykły środek odwoławczy oraz na tle którego wywiedziona została badana skarga konstytucyjna (zob. strona 6 i 7 skargi konstytucyjnej z 24 sierpnia 2017 r.). Na pod-stawie art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK Trybunał poprawnie zidentyfikował zatem początek biegu trzymiesięcznego terminu wniesienia analizowanej skargi, który wyznaczyła data doręczenia skarżącym odpisu wyroku Sądu Apelacyjnego, a więc 7 marca 2014 r. Termin wniesienia skargi konstytucyjnej upływał wobec tego 7 czerwca 2014 r. Na etapie rozpoznania wstępne-go Trybunał prawidłowo ustalił więc, że wniesienie analizowanej skargi 24 sierpnia 2017 r. nastąpiło z naruszeniem art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, co stanowiło podstawę wydania odmowy nadania skardze dalszego biegu. 4. Choć skarżący wskazują jako ostateczne rozstrzygnięcie, w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, wyrok Sądu Apelacyjnego z 19 lutego 2014 r., to stoją na stanowisku, że począ-tek terminu wniesienia skargi przypadał 22 grudnia 2016 r., tj. w dniu doręczenia im odpisu postanowienia Sądu Najwyższego z 14 października 2016 r., sygn. akt […]. Trybunał ustalił, że nawet gdyby przyjąć w tym zakresie stanowisko skarżących za prawidłowe, to termin wniesienia skargi konstytucyjnej upływałby w takich okolicznościach 22 marca 2017 r. Tym-czasem, jak wiadomo, analizowana skarga została wniesiona do Trybunału 24 sierpnia 2017 r., a więc z naruszeniem art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. OTK ZU B/2019 Ts 163/17 poz. 92 3 5. Analizując ponadto powyższą ewentualność także pod kątem art. 44 ust. 1 w związ-ku z ust. 2 i 3 u.o.t.p. TK, tj. w kontekście przymusu adwokackiego oraz zawieszenia biegu terminu wniesienia skargi w razie wystąpienia z wnioskiem o ustanowienie adwokata z urzę-du, Trybunał ustalił, że bieg terminu wniesienia skargi zostałby wówczas zawieszony 8 marca 2017 r., tj. w dniu, w którym skarżący wystąpili z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W związku z tym, w świetle art. 44 ust. 3 u.o.t.p. TK, do zawieszenia biegu trzy-miesięcznego terminu przysługującego skarżącym doszłoby czternaście dni przed jego upły-wem. Zgodnie zaś z art. 44 ust. 3 pkt 1 u.o.t.p. TK, wznowienie biegu terminu następuje pierwszego dnia po doręczeniu pełnomocnikowi zarządzenia w przedmiocie wyznaczenia do reprezentowania skarżącego z urzędu. Doręczenie pełnomocnikowi zarządzenia organu samo-rządu zawodowego o wyznaczeniu do reprezentacji z urzędu w analizowanej sprawie nastąpi-ło 1 czerwca 2017 r. Skoro więc według hipotezy skarżących, zawieszenie biegu terminu na-stąpiło czternaście dni przed datą jego upływu, zaś wznowienie biegu nastąpiło 2 czerwca 2017 r., to nie może ulegać wątpliwości, że przysługujący skarżącym po wznowieniu termin wniesienia skargi upłynął po czternastu dniach, tj. 15 czerwca 2017 r. Jak wiadomo, analizo-wana skarga została wniesiona 24 sierpnia 2017 r., a więc niezmiennie z naruszeniem art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. Trybunał zwraca jednak uwagę, że w niniejszej sprawie, w zakresie począt-ku terminu wniesienia skargi konstytucyjnej ważność zachowują ustalenia przedstawione w punkcie 3 niniejszego uzasadnienia, które stanowiły podstawę zakwestionowanego postano-wienia Trybunału z 22 listopada 2017 r. 6. Należy przypomnieć, że na temat biegu terminu, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, Trybunał wypowiadał się m.in. w postanowieniu z 21 marca 2013 r. (sygn. SK 32/12, OTK ZU nr 3/A/2013, poz. 37), orzekając, że z „wnioskiem o ustanowienie peł-nomocnika z urzędu należy wystąpić przed upływem trzymiesięcznego terminu na złożenie skargi konstytucyjnej”; złożenie wniosku powoduje „zawieszenie, nie zaś przerwanie biegu terminu na wniesienie skargi konstytucyjnej” oraz że – jak zauważył Trybunał – „gdyby skut-kiem wystąpienia o ustanowienie pełnomocnika z urzędu miałoby być przerwanie biegu ter-minu do wniesienia skargi, omawiany przepis wyraźnie stwierdzałby, że od daty ustanowienia pełnomocnika termin do złożenia skargi konstytucyjnej biegnie na nowo”. Trybunał zwrócił w tym kontekście uwagę, że w zdaniu drugim art. 44 ust. 3 u.o.t.p. TK ustawodawca użył sformułowania „wznowienie biegu”, które potwierdza, że termin wniesienia skargi nie jest przerywany, a więc nie biegnie na nowo, lecz biegnie dalej od daty ustanowienia pełnomoc-nika z uwzględnieniem okresu zawieszenia. Jak wskazał Trybunał, w przeciwnym wypadku, tj. przywrócenia terminu wniesienia skargi, czyli rozpoczęcia biegu na nowo, doszłoby do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi konstytucyjnej na niekorzyść tych, którzy nie występują o ustanowienie adwokata z urzędu, a udzielają pełnomocnictwa przedstawicielowi z wyboru. Jak bowiem wskazał Try-bunał w cytowanym wyżej postanowieniu, „ryzyko zbyt późnego zwrócenia się do adwokata lub radcy prawnego o sporządzenie skargi konstytucyjnej zawsze obciążałoby skarżących. Natomiast, w przypadku skarżących, którzy wystąpili o pomoc prawną z urzędu, zwłoka w złożeniu wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego nie miałaby żadnego zna-czenia, gdyby przyjąć, że wystąpienie do sądu rejonowego o pomoc prawną przerywa bieg terminu do złożenia skargi konstytucyjnej”. 7. Jako nietrafny należy ocenić więc podniesiony w badanym zażaleniu zarzut, że wbrew art. 36 u.o.t.p. TK Trybunał nie zastosował art. 124 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.p.c.) w odniesieniu do biegu terminu wniesienia skargi, o którym mowa w art. 44 ust. 3 u.o.t.p. TK. Trybunał zwraca uwagę, że art. 36 u.o.t.p. TK upoważnia do zastosowania w postępowaniu OTK ZU B/2019 Ts 163/17 poz. 92 4 przed Trybunałem przepisów k.p.c. jedynie w zakresie nieuregulowanym w przepisach u.o.t.p. TK. Tymczasem kwestie długości, początku, zawieszenia i wznowienia biegu terminu wniesienia skargi zostały ujęte w art. 44 ust. 2 i 3 oraz w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. Ponadto, przekonanie skarżących o zasadności przywrócenia terminu wniesienia skargi w razie usta-nowienia pełnomocnika z urzędu nie znajduje, w opinii Trybunału, oparcia w przepisach u.o.t.p. TK stosowanych na etapie rozpoznania wstępnego skargi. Natomiast formułowanie ocen i w konsekwencji poddanie merytorycznej analizie art. 44 ust. 3 u.o.t.p. TK nie mieści się w ramach niniejszego postępowania. W kwestionowanym postanowieniu z 22 listopada 2017 r. Trybunał prawidłowo ustalił więc, że wniesienie skargi konstytucyjnej 24 sierpnia 2017 r. nastąpiło z przekroczeniem terminu wskazanego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, a zatem na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK Trybunał prawidłowo odmówił nadania analizo-wanej skardze dalszego biegu. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK, Trybunał nie uwzględnił zażalenia.