Ts 163/22
PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2024-05-07
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga konstytucyjna może być przedmiotem merytorycznej kontroli, jeśli zakwestionowany przepis ustawy nie był podstawą wydania ostatecznego orzeczenia sądu w sprawie skarżącej?Ratio decidendi
Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, ponieważ zakwestionowany przepis ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19 nie był podstawą prawną orzeczenia Sądu Okręgowego. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji RP, przedmiotem skargi konstytucyjnej może być akt normatywny, na podstawie którego sąd orzekł ostatecznie. Skoro przepis ten został zmieniony przed wydaniem zaskarżonego orzeczenia, nie spełnia on wymogu bycia podstawą rozstrzygnięcia, co stanowi podstawę do odmowy dalszego biegu postępowania.Stan faktyczny
Skarżąca E.J. zaskarżyła w skardze konstytucyjnej art. 15 zzs1 ust. 1 pkt 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, twierdząc, że narusza on zasadę sprawiedliwości proceduralnej poprzez możliwość przeprowadzenia posiedzenia niejawnego w postępowaniu apelacyjnym. Sprawa dotyczyła rozgraniczenia nieruchomości, w której Sąd Okręgowy rozpoznał apelację skarżącej na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 kwietnia 2022 r. Skarżąca zarzucała, że przepis ten upoważniał do uznaniowego zarządzenia posiedzenia niejawnego, co naruszało jej prawo do rzetelnego postępowania.Rozstrzygnięcie
odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego bieguPełny tekst orzeczenia
ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 30 września 2024 r. Pozycja 214 POSTANOWIENIE z dnia 7 maja 2024 r. Sygn. akt Ts 163/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej E.J. o zbadanie zgodności: art. 15 zzs1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.), „w brzmieniu obowiązującym od dnia 16 maja 2020 r.”, z art. 45 ust. 1 i 2 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 1 sierpnia 2022 r. (data nadania) E.J. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, wystąpiła z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle nastę-pującej sprawy. Sąd Rejonowy w S. I Wydział Cywilny, postanowieniem z 23 marca 2021 r. (sygn. akt […]), rozpoznawszy wniosek gminy S., dokonał rozgraniczenia nieruchomości, tj. działek będących własnością wnioskodawcy i skarżącej. Apelacja skarżącej została oddalona posta-nowieniem Sądu Okręgowego w B. II Wydział Cywilny Odwoławczy z 20 kwietnia 2022 r. (sygn. akt […]). Prezes Trybunału Konstytucyjnego, zarządzeniem z 16 września 2022 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 10 października 2022 r.), wezwał skarżącą do poinformowania, czy od wskazanego w skardze ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny śro-dek zaskarżenia. Skarżąca została także wezwana do doręczenia odpisu lub kopii poświad-czonej za zgodność z oryginałem postanowienia Sądu Rejonowego w S. z 23 marca 2021 r. (sygn. akt […]). W piśmie procesowym złożonym 11 października 2022 r. (data nadania) skarżąca oświadczyła, że od postanowienia Sądu Okręgowego w B. II Wydział Cywilny Od-woławczy z 20 kwietnia 2022 r. (sygn. akt […]) wniosła skargę kasacyjną. Do pisma dołączy-
OTK ZU B/2024 Ts 163/22 poz. 214 2 ła poświadczoną przez pełnomocnika za zgodność z oryginałem kopię orzeczenia Sądu Rejo-nowego w S. z 23 marca 2021 r. Istotą zarzutu sformułowanego w skardze jest naruszenie wynikającej z art. 45 Kon-stytucji zasady sprawiedliwości proceduralnej (prawa do rzetelnego rozpoznania sprawy). Skarżąca zarzuciła, że zakwestionowany przez nią przepis upoważnił przewodniczącego do uznaniowego zarządzenia przeprowadzenia merytorycznego rozpoznania jej apelacji i wyda-nia orzeczenia co do istoty na posiedzeniu niejawnym. Zdaniem skarżącej statuowane w za-kwestionowanym przepisie wyłączenie czynnego udziału strony w postępowaniu apelacyj-nym nie znajduje uzasadnienia w przesłankach wyłączających jawność postępowania (art. 45 ust. 2 zdanie pierwsze Konstytucji). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadna, lub gdy braki formalne nie zostały usunięte w ustawowym terminie. 2. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego albo o jego obowiązkach określo-nych w Konstytucji. W związku z tym art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK zobowiązuje skarżącego do określenia przedmiotu skargi, tj. do wskazania przepisu ustawy lub innego aktu norma-tywnego, na podstawie którego wydano w jego sprawie orzeczenie, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i w stosunku do którego domaga się stwierdzenia niezgodności z ustawą zasadniczą. Zakwestionowany przepis musi więc być podstawą ostatecznego orzeczenia, a jego normatywna treść źródłem naruszenia wolności lub praw występującego ze skargą konstytucyjną. 2.1. Skarżąca zakwestionowała art. 15 zzs1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalcza-niem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.; dalej: ustawa o Covid), w brzmieniu obowiązującym od dnia 16 ma-ja 2020 r. Treść zakwestionowanego przepisu jest następująca: „W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach rozpoznawanych według przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, zwanej dalej »Kodek-sem postępowania cywilnego«: 2) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posie-dzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, zaś przeprowadzenie wy-maganych przez ustawę rozprawy lub posiedzenia jawnego mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w nich uczestniczących i nie można przeprowadzić ich na odle-głość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, a żadna ze stron nie sprze-ciwiła się przeprowadzeniu posiedzenia niejawnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia ich o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne; w przesyłanym zawiado-mieniu należy pouczyć stronę niezastępowaną przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej o prawie i terminie do złożenia sprzeciwu”.
OTK ZU B/2024 Ts 163/22 poz. 214 3 2.2. Trybunał zwraca uwagę na to, że zakwestionowany w skardze przepis został zmieniony przez art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postę-powania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090). Ustawa weszła w życie 3 lipca 2021 r. Sąd Okręgowy w B. rozpoznał natomiast apelację skarżącej na posiedzeniu niejawnym 20 kwietnia 2022 r. Zaskarżony przez skarżącą przepis, w brzmieniu wskazanym w skardze, nie był więc podstawą orzeczenia Sądu Okręgowego. Wniesiona skarga nie spełnia zatem podstawowego wymogu wynikającego z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. Powyższa okoliczność jest – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – podstawą od-mowy nadania dalszego biegu rozpatrywanej skardze konstytucyjnej. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.
Powołane przepisy
art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejart. 45 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło