Ts 166/15

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 9 marca 2016 r. Pozycja 154 POSTANOWIENIE z dnia 2 lutego 2016 r. Sygn. akt Ts 166/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Rzepliński, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej A.W. w sprawie zgodności: art. 58 pkt 12 lit. b ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2015 r. poz. 615, ze zm.) w zw. z art. 231 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, ze zm.) z: art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej z 28 kwietnia 2015 r. (data nadania) A.W. (dalej: skarżą-ca) kwestionuje zgodność art. 58 pkt 12 lit. b ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwo-katurze (Dz.U.2015.615, ze zm.; dalej: Prawo o adwokaturze) w zw. z art. 231 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U.88.553, ze zm.; dalej: kk) z art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. 2. Skarga konstytucyjna została wniesiona na podstawie następującego stanu faktycz-nego. Pismem z 3 listopada 2014 r. skarżąca złożyła zawiadomienie o popełnieniu przestęp-stwa z art. 231 § 2 kk przez Naczelną Radę Adwokacką (dalej: NRA), polegającego na prze-kroczeniu uprawnień przez podjęcie uchwały z listopada 2011 r. w sprawie „Regulaminu od-bywania aplikacji adwokackiej”. Postanowieniem z listopada 2014 r. asesor Prokuratury Re-jonowej w W. odmówił wszczęcia śledztwa ze względu na brak realizacji znamion zarzuca-nego NRA typu czynu zabronionego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że wydawanie regulaminu dotyczącego odbywania aplikacji adwokackiej mieści się w wyznaczonych w ustawie kompetencjach NRA, dlatego nie można uznać, że wydanie tego aktu nastąpiło z przekroczeniem uprawnień NRA. Po rozpatrzeniu zażalenia złożonego na powyższe roz-strzygnięcie Sąd Rejonowy w W. postanowieniem z lutego 2015 r. utrzymał zaskarżone po-stanowienie w mocy. 3. Z wydaniem wskazanych rozstrzygnięć skarżąca łączy naruszenie prawa określone-go w art. 65 ust. 1 Konstytucji statuującego wolność wyboru i wykonywania zawodu. W uza- OTK ZU B/2016 Ts 166/15 poz. 154 2 sadnieniu wniesionej skargi skarżąca wykazuje, że samorząd adwokacki nie jest – na podsta-wie art. 93 ust. 1 Konstytucji – upoważniony przez ustrojodawcę do uchwalania aktów o charakterze wewnętrznym, w tym do uchwalania regulaminów odbywania aplikacji. Aby potwierdzić swoją tezę, skarżąca odwołuje się szeroko do orzeczeń Trybunału Konstytucyj-nego i do wypowiedzi przedstawicieli doktryny. Na tej podstawie formułuje zarzut, zgodnie z którym NRA, uchwalając w oparciu o art. 58 pkt 12 lit. b zaskarżonej ustawy „Regulamin odbywania aplikacji adwokackiej”, przekroczyła swoje kompetencje. Zdaniem skarżącej ustrojodawca nie upoważnił też NRA do wprowadzania ograniczeń w dostępie do zawodu adwokata w postaci kolokwiów wewnętrznych. Ponadto pobieranie dodatkowych opłat przez NRA w związku z niezaliczonym kolokwium wyczerpuje znamię „działania na szkodę” inte-resu aplikantów i stanowi równocześnie działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. W konkluzji skarżąca stwierdziła, że uchwalenie przez NRA „Regulaminu odbywania aplika-cji adwokackiej” było przestępstwem określonym w art. 231 § 2 kk. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Na podstawie art. 138 w zw. z art. 139 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.1064, ze zm.; dalej: ustawa o TK z 2015 r.) z dniem 30 sierpnia 2015 r. utraciła moc ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.102.643, ze zm.; dalej: ustawa o TK z 1997 r.). Zgodnie z art. 134 pkt 1 ustawy o TK z 2015 r. w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy w postępowaniu przed Trybunałem w zakresie dotyczącym wstępnego rozpoznania stosuje się przepisy dotychczasowe, tzn. przepisy ustawy o TK z 1997 r. Rozpatrywana skarga konstytu-cyjna została wniesiona przed dniem wejścia w życie ustawy o TK z 2015 r., dlatego do jej wstępnej kontroli zastosowanie mają przepisy ustawy o TK z 1997 r. 2. Skarga konstytucyjna jest środkiem ochrony indywidualnych praw i wolności o cha-rakterze podmiotowym. Jej rozpoznanie zostało uzależnione od spełnienia licznych warun-ków wynikających bezpośrednio z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanych w ustawie o TK z 1997 r. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji przesłanką rozpatrzenia skargi konstytu-cyjnej jest wykazanie przez skarżącego, że naruszenie jego konstytucyjnego prawa podmio-towego lub konstytucyjnej wolności nastąpiło wskutek wydania rozstrzygnięcia na podstawie kwestionowanej regulacji. Jak Trybunał podkreśla w swoim orzecznictwie, przesłanka ta oznacza konieczność nie tylko uprawdopodobnienia, że w sprawie skarżącego doszło do na-ruszenia konstytucyjnego prawa podmiotowego lub konstytucyjnej wolności, ale także wyka-zania, że to właśnie w treści zakwestionowanego przepisu należy upatrywać źródło tego naru-szenia i że jego uchylenie doprowadzi do sanacji tego naruszenia. 3. Rozstrzygnięciem, z wydaniem którego skarżąca wiąże naruszenie przysługujących jej praw, jest odmowa wszczęcia śledztwa w sprawie popełnienia przez członków NRA prze-stępstwa opisanego w art. 231 § 2 kk. Odmowa ta została uzasadniona faktem, że zaskarżony przepis Prawa o adwokaturze przewidywał przyznanie kompetencji NRA do uchwalania regu-laminu odbywania aplikacji adwokackiej, a skoro tak, to NRA – uchwalając ten akt – nie mo-gła działać z przekroczeniem uprawnień. Rozstrzygnięcie to nie dotyczyło zatem konstytucyj-nego prawa skarżącej, jakim jest wolność wyboru i wykonywania zawodu, lecz odpowie-dzialności karnej członków NRA. Nawet jednak gdyby przyjąć, że odmowa wszczęcia postę-powania karnego ograniczyła prawo skarżącej, o którym mowa w art. 65 Konstytucji, to ochrony tego prawa nie można by dochodzić w trybie skargi konstytucyjnej. W przypadku bowiem, w którym Trybunał przychyliłby się do stanowiska skarżącej i uznał przepis Prawa o adwokaturze za niekonstytucyjny, nadal nie byłoby – ze względu na specyfikę odpowie- OTK ZU B/2016 Ts 166/15 poz. 154 3 dzialności karnej – podstaw do wydania rozstrzygnięcia o odmiennej treści niż dotychczaso-wa. W momencie, w którym członkowie NRA dopuścili się zarzuconego im czynu, działali oni w granicach prawa i uznanie przepisu za niekonstytucyjny tej okoliczności nie zmieni. Zasady prawa karnego intertemporalnego – a przede wszystkim konstytucyjna zasada nullum crimen sine lege – uniemożliwia bowiem skazanie za czyn, który w czasie jego popełnienia nie realizował znamion typu czynu zabronionego. W związku z powyższym, na podstawie art. 49 w zw. z art. 36 ust. 3 i w zw. z art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK z 1997 r., Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.