Ts 166/19

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 26 lutego 2021 r. Pozycja 53 POSTANOWIENIE z dnia 16 grudnia 2020 r. Sygn. akt Ts 166/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Julia Przyłębska – przewodniczący Krystyna Pawłowicz – sprawozdawca Michał Warciński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 3 września 2020 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej E.Ł. i A.P., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 5 listopada 2019 r. (data nadania) E.Ł. oraz A.P. (dalej: skarżący), reprezentowani przez pełnomocnika ustanowionego z wyboru, wystąpili o uznanie art. 3941 § 1, 11, 2 lub § 3 w związku z art. 39821 w związku z art. 397 § 2 w związku z art. 370 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; dalej: k.p.c.) za nie-zgodne z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1, art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 w związ-ku z art. 45 ust. 1, a także z art. 77 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 15 stycznia 2020 r. skarżący zostali wezwani do usunięcia braków formalnych wniesionej skargi, m.in. przez sprecy-zowanie i uzasadnienie, w jaki sposób art. 3941 § 1, 11, 2 lub § 3 w związku z art. 39821 w związku z art. 397 § 2 w związku z art. 370 k.p.c. naruszają wymienione w skardze konstytucyjnej wolności lub prawa. Pismem z 23 stycznia 2020 r. (data nadania) pełnomocnik skarżących ustosunkował się do powyższego wezwania. Postanowieniem z 3 września 2020 r., doręczonym skarżącym 8 września 2020 r., Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Stwierdził w nim, że w przedmiotowej sprawie zachodzi zasada ne bis in idem, a także, że skarżący nie wyjaśnili, w jaki sposób treść kwestionowanych przez nich przepisów wpłynęła na naruszenie ich konstytucyjnych praw i wolności określonych w art. 77 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji. OTK ZU B/2021 Ts 166/19 poz. 53 2 15 września 2020 r. (data nadania) skarżący złożyli zażalenie na powyższe postano-wienie, w którym wnieśli o jego uchylenie i nadanie skardze dalszego biegu. Zdaniem skarżą-cych Trybunał błędnie uznał, że w badanej sprawie zachodzi ujemna przesłanka procesowa w postaci ne bis in idem. Nie zgadzają się także ze stanowiskiem Trybunału, iż złożona skarga nie zawiera odpowiedniego wyjaśnienia w odniesieniu do art. 77 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji. W ocenie skarżących „tej problematyce poświęcono zasadniczo najwięcej miejsca i jest ona dość obszernie opisana” (zażalenie, s. 3). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę-powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze-de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Trybunał Konstytucyjny uznaje, że postanowienie o odmowie nadania skardze konsty-tucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe. Formułując przedstawione w zażaleniu zarzuty skar-żący nie zdołali skutecznie podważyć podstaw odmowy. Nie wnosi ono bowiem do rozpatry-wanej sprawy żadnych nowych merytorycznych argumentów. Stanowi jedynie polemikę z ustaleniami Trybunału, negującą to, iż w rozpatrywanej sprawie ma zastosowanie zasada ne bis in idem a także, że badana skarga konstytucyjna nie wyjaśnia, w jaki sposób treść kwe-stionowanych przez skarżących przepisów wpłynęła na naruszenie ich konstytucyjnych praw i wolności określonych w art. 77 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Ustosunkowując się do pierwszego zarzutu ocenić należy, iż zasadnie uznano, że w analizowanej sprawie zachodzi ujemna przesłanka procesowa w postaci ne bis in idem. Zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem Trybunału instytucja ta ma na celu zapewnienie stabilizacji sytuacji powstałych w wyniku orzeczeń Trybunału, które zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. W przypadku zaistnienia tej przesłanki Trybunał dokonuje oceny danej sprawy w kategoriach pragmatycznych, oceniając celowość prowadzenia postępowania i orzekania w kwestii, która została już jednoznacznie i ostatecznie rozstrzygnięta przez ten organ (zob. postanowienie TK z 13 grudnia 2016 r., SK 16/15, OTK ZU A/2016, poz. 94 i przywołane w nim orzecznictwo). Jak słusznie zauważyli skarżący „w postanowieniu z 3 września 2020 r. Trybunał uznał, iż przeszkoda w ponownym badaniu przepisów już wcześniej zakwestionowanych wcale nie zachodzi, nawet w kontekście tych samych zarzutów niekonstytucyjności, jeśli tyl-ko inicjator przedstawi nowe, nie powołane dotychczas argumenty, czy okoliczności” (zaża-lenie, s. 2). Wskazanie nowych wzorców kontroli, zarzutów i argumentów uzasadniających niekonstytucyjność ponownie zakwestionowanej regulacji może bowiem spowodować od-mienny kierunek rozstrzygnięcia sprawy przez Trybunał. Skarżący nie dostrzegają jednak tego, że takich właśnie „nowych argumentów, dowodów lub okoliczności” – wskazujących na nieprawidłowość ustaleń przedstawionych w zakwestionowanym postanowieniu – nie przed-stawili. W rozpatrywanym zażaleniu powtórzyli zasadniczo stanowisko sformułowane w skardze konstytucyjnej. Skoro – jak wskazano w spornym postanowieniu – zarzuty sformułowane przez skar-żących są tożsame z tymi, które były już przedmiotem merytorycznej oceny Trybunału, to należy stwierdzić, że w postanowieniu z 3 września 2020 r. Trybunał zasadnie przyjął wystą- OTK ZU B/2021 Ts 166/19 poz. 53 3 pienie negatywnej przesłanki procesowej w postaci zbędności orzekania, i w związku z tym prawidłowo odmówił nadania dalszego biegu skardze. Na uwzględnienie nie zasługuje również drugi zarzut. Słusznie bowiem uznano, że złożona przez skarżących skarga nie wyjaśnia, w jaki sposób treść kwestionowanych przez nich przepisów wpłynęła na naruszenie ich konstytucyjnych praw i wolności. Trybunał po-twierdza, iż w złożonej skardze konstytucyjnej nie przedstawiono argumentów, które można byłoby uznać za uzasadnienie sposobu ich naruszenia w rozumieniu art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK. Nie uczyniono tego również w piśmie usuwającym braki formalne skargi, mimo że skarżący byli do tego wzywani. Trybunał w obecnym składzie przypomina, że przesłanka odpowiedniego uzasadnie-nia zarzutów nie powinna być traktowana powierzchownie i instrumentalnie. Nie czyni za-dość rozważanej powinności samo przywołanie przepisu stanowiącego przedmiot kontroli jak też przepisu będącego wzorcem tej kontroli (nawet wraz z podaniem sposobu ich rozumienia), bez przedstawienia argumentu wskazującego na niezgodność tych regulacji prawnych. Wy-mogu tego nie realizują także uwagi nazbyt ogólne, niejasne czy też czynione jedynie na mar-ginesie innych rozważań. (por. postanowienie pełnego składu TK z 26 listopada 2019 r., sygn. K 5/16, OTK ZU A/2019, poz. 66; wyroki TK z 5 czerwca 2014 r., sygn. K 35/11, OTK ZU nr 6/A/2014, poz. 61 oraz z 13 grudnia 2017 r., sygn. SK 48/15, OTK ZU A/2018, poz. 2). Merytoryczne rozpoznanie sprawy uzależnione jest więc nie tylko od dokładnego oznaczenia przez skarżących wzorców konstytucyjnych, ale również zgodnej z orzecznictwem konstytu-cyjnym ich interpretacji oraz odpowiedniego przyporządkowania do przedmiotu kontroli. Do czasu gdy skarżący nie powołają argumentów mających świadczyć o niezgodności kwestio-nowanego przepisu ze wskazanymi normami Konstytucji, Trybunał musi uznawać je za zgodne z wzorcem kontroli. Ograniczenie się jedynie do wyrażenia przekonania o niezgodno-ści przepisu z Konstytucją lub wskazania istniejących w tej kwestii wątpliwości, nie może więc podlegać rozpoznaniu przez Trybunał (por. postanowienia TK z: 15 lipca 2015 r., sygn. SK 69/13, OTK ZU nr 7/A/2015, poz. 110; 8 października 2015 r., sygn. Ts 165/15, OTK ZU nr 6/B/2015, poz. 710; 26 listopada 2019 r., sygn. K 5/16, OTK ZU A/2019, poz. 66; 4 listo-pada 2015 r., sygn. P 45/13, OTK ZU nr 10/A/2015, poz. 171; 4 listopada 2015 r., sygn. P 102/15, OTK ZU nr 10/A/2015, poz. 172 oraz 17 lipca 2019 r., sygn. P 16/17, OTK ZU A/2019, poz. 44). Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.