Ts 167/18

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 1 października 2024 r. Pozycja 218 POSTANOWIENIE z dnia 17 kwietnia 2024 r. Sygn. akt Ts 167/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski – przewodniczący Jarosław Wyrembak – sprawozdawca Michał Warciński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 20 sierpnia 2019 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej P.S. p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło większością głosów. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 19 listopada 2018 r. (data nadania), radca prawny P.S. (dalej: skarżący), występujący we własnej sprawie, wniósł o stwierdzenie, że: 1) art. 9 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2018 r. poz. 754, ze zm.; dalej: Kodeks wyborczy) jest niezgodny z art. 2, art. 4, art. 7, art. 31, art. 32, art. 37 w związku z art. 62 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 405 § 2 Kodeksu wyborczego jest niezgodny z art. 2, art. 4, art. 7, art. 31, art. 32, art. 37, art. 77, art. 78, art. 176 ust. 1 Konstytucji; 3) art. 12, art. 425 w związku z art. 426, art. 454 Kodeksu wyborczego w zakresie, w jakim „przewiduje, że głosowanie przeprowadza się w stałych i odrębnych obwodach głosowania utworzonych na obszarze gminy, a także możliwości zgłoszenia przez komitet wyborczy w każdym okręgu wyborczym tylko jednej listy kandydatów”, jest niezgodny z art. 2, art. 4 ust. 2, art. 7, art. 16, art. 31, art. 32, art. 37 w związku z art. 62 Konstytucji; 4) art. 10, art. 11 Kodeksu wyborczego w zakresie, w jakim „przewiduje zróżnicowanie w prawach wyborczych – wybierania (czynne prawo wyborcze) oraz wybieralności (bierne prawo wyborcze) – w wyborach do organów stanowiących jedno-stek samorządu terytorialnego, jak również wójtów, burmistrzów, prezydentów miast”, jest niezgodny z art. 2, art. 4 ust. 2, art. 7, art. 16, art. 31, art. 32, art. 37 w związku z art. 62 Kon-stytucji; 5) art. 57 ac § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszech-nych (Dz. U. z 2018 r. poz. 23, ze zm.) „poprzez pozostawienie zgłoszenia bez rozpatrzenia wobec zgłaszającego kandydaturę, wobec przyjęcia, iż toczy się inne postępowanie w sprawie powołania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim (…)” jest niezgodny z art. 2, OTK ZU B/2024 Ts 167/18 poz. 218 2 art. 7, art. 24, art. 30, art. 31, art. 32, art. 37, art. 65 ust. 1 oraz art. 77 Konstytucji; 6) art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybuna-łem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) w zakresie, w jakim „obecność na rozprawie skarżącego, jego przedstawiciela lub pełnomocnika jest obowiązkowa. Co skutkuje, w razie niestawiennictwa prawidłowo powia-domionych umorzeniem postępowania albo odroczeniem rozprawy”, jest niezgodny z art. 2, art. 4, art. 7, art. 32, art. 37, art. 77 Konstytucji; 7) art. 42 u.o.t.p.TK w zakresie, w jakim „przewiduje, że uczestnikiem postępowania przed Trybunałem jest Prezydent [RP] tylko w sprawach zgodności z Konstytucją umów międzynarodowych ratyfikowanych w trybie art. 89 ust. 1 oraz art. 90 ust. 2 i 3 Konstytucji oraz w sprawach zgodności z Konstytucją in-nych ratyfikowanych umów międzynarodowych”, jest niezgodny z art. 2, art. 4, art. 7, art. 32, art. 37 Konstytucji; 8) art. 77 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 2 pkt 2 u.o.t.p.TK, w zakresie, w jakim „wymagałby w każdym przypadku wniesienia skargi konstytucyjnej wyczerpania drogi prawnej i uzyskania przez skarżącego prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia, jako warunku skutecznego jej wniesienia”, jest niezgod-ny z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a także art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.; dalej: Konwencja). 2. Postanowieniem z 20 sierpnia 2019 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania przedmiotowej skardze dalszego biegu. Rozpoznając skargę Trybunał ustalił, że skarżący nieprawidłowo wskazał przepisy stanowiące podstawę ostatecznego rozstrzygnięcia, z które-go wydaniem łączy naruszenie jego konstytucyjnych praw podmiotowych. Trybunał orzekł ponadto, że skarżący nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku z art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK w zakresie uprawdopodobnienia podnoszonego w skardze naruszenia prawa do równego trak-towania, prawa do sądu oraz naruszenia przepisów ustrojowych. Trybunał wskazał wreszcie, że rozpoznanie merytoryczne skargi jest możliwe jedynie po wykazaniu przez skarżącego minimalnej staranności w trosce o zabezpieczenie jego interesów prawnych, zaś naruszenie konstytucyjnych praw i wolności musi mieć charakter obiektywny, tzn. nie może być wywo-łane przez zachowanie (w tym: zaniedbanie) skarżącego. Skarga konstytucyjna nie może być bowiem wykorzystywana jako instrument służący do korygowania zaniedbań popełnionych w postępowaniu poprzedzającym jej wniesienie (zob. postanowienie TK z 16 października 2002 r., sygn. SK 43/01, OTK ZU nr 5/A/2002, poz. 77). 3. Zażaleniem z 28 sierpnia 2019 r. (data nadania) skarżący zakwestionował postano-wienie Trybunału Konstytucyjnego z 20 sierpnia 2019 r. w całości. Podniósł w nim zarzut naruszenia: a) art. 61 ust. 4 w związku z art. 53 ust. 1 i ust. 2 pkt 1-2 u.o.t.p.TK, a także w związku z art. 79 ust. 1 Konstytucji, względnie również z art. 6 ust. 1 Konwencji poprzez odmowę nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, b) art. 54 ust. 1 i 2 w związku z art. 55 u.o.t.p.TK poprzez niezasądzenie na rzecz wnoszącego skargę konstytucyjną zwrotu możliwych kosztów postępowania przed Trybuna-łem również wówczas, gdy nie uwzględniono skargi konstytucyjnej. Wniósł jednocześnie o „uchylenie lub zmianę zaskarżonego postanowienia w całości, uwzględnienie zażalenia w całości oraz o zasądzenie od Skarbu Państwa na swoją rzecz zwro-tu kosztów postępowania przed Trybunałem, również w przypadku nieuwzględnienia zażale-nia”. OTK ZU B/2024 Ts 167/18 poz. 218 3 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał rozpa-truje zażalenie w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym. Badaniu podlega w szczególności kwestia prawidłowego zidentyfikowania przesłanek odmowy nadania skar-dze dalszego biegu. 2. Trybunał Konstytucyjny ustalił, że postanowienie o odmowie nadania rozpatrywa-nej skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe, zaś zarzuty sformułowane w zaża-leniu nie podważają podstaw jego wydania. 3. Podstawą wydania rozstrzygnięcia wskazanego jako ostateczne w rozumieniu art. 79 Konstytucji, tj. uchwały Państwowej Komisji Wyborczej z 4 września 2018 r. (dalej: PKW) o pozostawieniu odwołania skarżącego bez rozpoznania był, jak trafnie ustalił Trybu-nał, art. 405 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2018 r. poz. 754, ze zm.; dalej: Kodeks wyborczy). Przepis ten stanowi, że pełnomocnikowi wybor-czemu przysługuje prawo wniesienia odwołania do PKW w terminie 3 dni od daty doręczenia postanowienia komisarza wyborczego o odmowie przyjęcia zawiadomienia o utworzeniu ko-mitetu wyborczego. PKW, z uwagi na upływ tego terminu, pozostawiła w przypadku skarżą-cego jego odwołanie bez rozpoznania po przeprowadzeniu postępowania w czasie, o którym mowa w art. 405 § 2 Kodeksu wyborczego. W analizowanej skardze konstytucyjnej zakwe-stionowany został właśnie ten przepis, choć nie odnosi się on do praw i obowiązków skarżą-cego, lecz do trybu działania PKW. Dotyczy on bowiem terminu rozpatrzenia odwołań od postanowień komisarza wyborczego. 4. Zarówno z uzasadnienia skargi, jak i z zażalenia wynikać może jednak, że skarżący w istocie dąży do podważenia konstytucyjności uregulowań określających termin wnoszenia odwołań od postanowień komisarza wyborczego. Wskazuje na to próba uzasadnienia zarzutu niekonstytucyjności art. 9 § 1 i § 3 Kodeksu wyborczego, który stanowi, że ilekroć w Kodek-sie jest mowa o upływie terminu do wniesienia skargi lub odwołania, należy przez to rozu-mieć upływ dnia złożenia skargi, przy czym czynność ta winna być dokonana w godzinach urzędowania organu. Skarżący stoi na stanowisku, że niekonstytucyjność powyższego przepi-su objawia się w naruszeniu prawa obywatela do rejestracji komitetu wyborczego przez wprowadzenie ograniczenia w sposobie złożenia dokumentacji w stosunkowo krótkim czasie. Prowadzi to, jak wskazał skarżący, do naruszenia m.in. zasady równego traktowania obywate-li ze względu na „różnorodny czasookres otwarcia lokali”. Trybunał Konstytucyjny prawi-dłowo ustalił, że powołane przez skarżącego argumenty nie uprawdopodobniają niezgodności z Konstytucją art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego z uwagi na naruszenie gwarantowanych konsty-tucyjnie praw podmiotowych skarżącego, w szczególności tych, które mogą wynikać ze wskazanych wzorców kontroli. Zastrzeżenia skarżącego wyrażone zarówno w skardze, jak i w zażaleniu przybrały w tym zakresie charakter postulatów de lege ferenda, korzystnych dla skarżącego z punktu widzenia jego indywidualnej sprawy. Trybunał słusznie stwierdził w tym kontekście, że nie jest kompetentny do formułowania ocen względem tego rodzaju sugestii, które winny być kierowane pod adresem właściwych władz. 5. W świetle powyższych ustaleń Trybunał prawidłowo przyjął, że w zakresie, w ja-kim rozpatrywana skarga dotyczy pozostałych przepisów ‒ tj. art. 12, art. 425 w związku OTK ZU B/2024 Ts 167/18 poz. 218 4 z art. 426, art. 454 oraz art. 10 i art. 11 Kodeksu wyborczego, a także art. 95, art. 42 oraz art. 77 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 2 pkt 2 u.o.t.p.TK ‒ nie doszło do spełnienia warunku wynikającego z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. Przepisy te nie stanowiły bowiem podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Trybunał, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, trafnie postanowił zatem odmówić nadania analizowanej skar-dze dalszego biegu w tym zakresie. W podobny sposób należało odnieść się do kwestii za-skarżenia art. 57ac § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 52, ze zm. Trzeba stwierdzić, że Trybunał prawidłowo ustalił, że in-formacja z 5 listopada 2018 r. z portalu e-nominacje o wydaniu zarządzenia pozostawiającego bez rozpoznania zgłoszenia na wolne stanowisko sędziowskie w Sądzie Apelacyjnym w K. nie nosi cech ostatecznego rozstrzygnięcia o gwarantowanych konstytucyjnie prawach i wol-nościach skarżącego w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Biorąc pod uwagę powyższe, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.