Ts 167/20

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 3 lutego 2025 r. Pozycja 54 POSTANOWIENIE z dnia 26 sierpnia 2024 r. Sygn. akt Ts 167/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Michał Warciński – przewodniczący Rafał Wojciechowski – sprawozdawca Piotr Pszczółkowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 20 grudnia 2023 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M.P., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 24 listopada 2020 r. (data nadania) M.P. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, zakwestionował zgodność art. 16 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 95, ze zm.) z art. 30, art. 31 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3, art. 41 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3, art. 47 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 1, z art. 41 ust. 1 i z art. 47 Konstytucji. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 15 kwietnia 2021 r. (doręczonym 22 kwietnia 2021 r.) skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) wskazanie adresu skarżącego; 2) doręczenie odpisów lub poświa-dczonych za zgodność z oryginałem wraz z ich 4 kopiami: a) postanowienia sądu rejonowego o ustanowieniu dla skarżącego pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi konstytucyjnej, b) kompletnego postanowienia Sądu Apelacyjnego w G. z 14 lutego 2019 r. (sygn. akt […]); 3) podanie i udokumentowanie dat: a) doręczenia ostatecznego orzeczenia wskazanego w punkcie 2b zarządzenia, b) złożenia przez skarżącego wniosku o ustanowienie pełnomo-cnika z urzędu do sądu rejonowego swego miejsca zamieszkania, c) doręczenia radcy praw-nemu rozstrzygnięcia właściwego organu o wyznaczeniu go pełnomocnikiem; 4) podanie informacji, czy od postanowienia, wskazanego w punkcie 2b zarządzenia, został wniesiony inny nadzwyczajny środek zaskarżenia (informacja zawarta w skardze dotyczy jedynie skargi kasacyjnej) oraz 5) złożenie jednego egzemplarza skargi wraz z jej załącznikami, pod rygorem negatywnych skutków procesowych. OTK ZU B/2025 Ts 167/20 poz. 54 2 Skarżący odniósł się do powyższego wezwania w piśmie z 29 kwietnia 2021 r. (data nadania), doręczając poświadczone za zgodność z oryginałem kopie postanowienia Sądu Apelacyjnego w G. z 14 lutego 2019 r. (sygn. akt […]), postanowienia sądu rejonowego o ustanowieniu dla skarżącego pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi konstytucyjnej i jeden egzemplarz skargi konstytucyjnej z załącznikami. Nadto poinformował, że od orze-czenia ostatecznego nie wniesiono nadzwyczajnego środka zaskarżenia, wskazał adres skarżącego oraz udokumentował datę doręczenia mu rozstrzygnięcia Okręgowej Izby Radców Prawnych o wyznaczeniu pełnomocnika. Jednocześnie wniósł o wydłużenie terminu usunię-cia braków do 21 dni z uwagi na to, że nie jest w posiadaniu dokumentów potwierdzających datę złożenia przez skarżącego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do sądu rejonowego swego miejsca zamieszkania, a akta tej sprawy zostały przetransportowane do archiwum sądowego. W piśmie z 19 maja 2021 r. (data nadania) skarżący poinformował, że wniosek o przy-znanie pełnomocnika z urzędu złożył 13 maja 2019 r., a pierwszy pełnomocnik został mu przyznany 24 czerwca 2019 r. Następnie wnioskiem z dnia 21 lipca 2019 r. (prawdopodobnie błędnie wskazanym jako 21 sierpnia 2019 r.) skarżący wniósł o zmianę pełnomocnika i posta-nowieniem z 11 sierpnia 2020 r. wyznaczono mu obecnego pełnomocnika. Jednocześnie złożył poświadczone za zgodność wydruki dokumentujące ten proces. Skarżący nadal nie udokumentował daty doręczenia mu orzeczenia ostatecznego. Postanowieniem z 20 grudnia 2023 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 15 stycznia 2024 r.) Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK, odmówił nadania dalszego biegu skardze. Trybunał stwierdził, że skarżący, mimo prawi-dłowego wezwania, nie udokumentował daty doręczenia mu wskazanego w skardze ostatecznego orzeczenia. Ponadto skarga nie zawierała udokumentowania przebiegu sprawy, w szczególności opisu stanu faktycznego ani wskazania, jakie prawa lub wolności skarżącego, wynikające z powołanych wzorców, zostały naruszone przez zaskarżony przepis. W zażaleniu złożonym 18 stycznia 2024 r. (data nadania) skarżący zwrócił uwagę na to, że chociaż zdaniem Trybunału nie udokumentował daty doręczenia mu wskazanego w skardze ostatecznego orzeczenia, to zachował termin wniesienia skargi konstytucyjnej, po-nieważ po wyznaczeniu mu pełnomocnika z urzędu termin ten powinien biec na nowo. W dalszej części zażalenia skarżący podniósł, że złożona przez niego skarga, wbrew twierdzeniom Trybunału, zawiera szczegółowy i w pełni wystarczający opis stanu fakty-cznego oraz że w sposób pełny i wystarczający przytoczył konkretne przepisy Konstytucji, a także opisał sposób naruszenia określonych praw i wolności przysługujących mu jako obywa-telowi RP. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Zasadniczą podstawą odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej był brak udokumentowania daty doręczenia skarżącemu wskazanego w skardze ostatecznego orzeczenia skutkujący uniemożliwieniem ustalenia, czy skarga została wniesiona w terminie. OTK ZU B/2025 Ts 167/20 poz. 54 3 Po ponownym przeanalizowaniu materiału procesowego w niniejszej sprawie Trybunał Konstytucyjny w obecnym składzie podziela stanowisko zajęte we wskazanym zakresie w zaskarżonym postanowieniu z 20 grudnia 2023 r. Zgodnie z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, skarga konstytucyjna może być wniesiona w ciągu trzech miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu ostatecznego orzeczenia w sprawie. Do ustalenia, czy skarga konstytucyjna została wniesiona w terminie, niezbędne jest udokumen-towanie daty doręczenia skarżącemu wskazanego w skardze ostatecznego orzeczenia. Obo-wiązek ten wprost wynika z art. 53 ust. 1 u.o.t.p.TK. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 15 kwietnia 2021 r. skarżący był wezwany do udokumentowania tej daty i braku tego nie usunął, twierdząc, że termin ten został zachowany. Odnosząc się do sposobu liczenia terminu wniesienia skargi, Trybunał zauważył, że jeżeli skarżący jest reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wówczas termin ten oblicza się w sposób szczególny, ponieważ w dniu złożenia wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu termin ten ulega zawieszeniu i nie biegnie do czasu rozpoznania go przez sąd. Wznawia on swój bieg dopiero pierwszego dnia po dniu doręczenia adwokatowi lub radcy prawnemu rozstrzygnięcia właściwego organu o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącego. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że zgodnie z treścią art. 44 ust. 3 u.o.t.p.TK złożenie wskazanego wniosku nie przerywa biegu terminu wniesienia skargi konstytucyjnej, lecz jedynie go wstrzymuje. Oznacza to, że „złożenie wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie przerywa więc biegu terminu do wniesienia skargi. Z chwilą ustanowienia pełnomocnika, termin ten biegnie dalej” (por.: postanowienia TK z 12 paździer-nika 2017 r., sygn. Ts 255/16, OTK ZU B/2017, poz. 232 oraz z 28 czerwca 2018 r., sygn. Ts 107/17, OTK ZU B/2018, poz. 128). W swoim orzecznictwie Trybunał wielokrotnie podkreślał, że w wypadku złożenia wniosku o przyznanie pełnomocnika z urzędu „dochodzi (…) do podzielenia terminu na dwa okresy: pierwszy – od dnia doręczenia ostatecznego orzeczenia organu władzy publicznej do dnia wystąpienia z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu i drugi – od dnia powiadomienia pełnomocnika z urzędu o umocowaniu w sprawie do dnia złożenia skargi konstytucyjnej. Łącznie oba okresy nie mogą być dłuższe niż trzy miesiące (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK)” (por. postanowienie TK z 19 kwietnia 2023 r., sygn. Ts 102/20, OTK ZU B/2023, poz. 171). Zatem twierdzenie skarżącego, że wniosek o przyznanie pełnomocnika z urzędu przerywa bieg terminu złożenia skargi konstytucyjnej stoi w sprzeczności nie tylko z treścią art. 44 ust. 3 u.o.t.p.TK, lecz także z utrwalonym orzecznictwem Trybunału i nie zasługuje na uwzględnienie. W efekcie nie sposób ustalić, czy niniejsza skarga konstytucyjna została wniesiona w terminie. 3. Kolejną przyczyną odmowy nadania skardze dalszego biegu były braki w uzasa-dnieniu skargi polegające na nieopisaniu stanu faktycznego sprawy oraz niewskazaniu, jakie prawa lub wolności skarżącego, wynikające z powołanych wzorców, zostały naruszone przez zaskarżony przepis. W złożonym środku odwoławczym skarżący podniósł, wbrew ustaleniom Trybunału, że wniesiona skarga zawiera szczegółowe i w pełni wystarczające zaprezentowanie stanu faktycznego. Trybunał wskazuje, że zawarty w skardze konstytucyjnej opis stanu fakty-cznego, na tle którego wniesiono skargę, został uznany przez sędziego TK za niespełniający przesłanki przewidzianej w art. 53 ust. 1 pkt 4 u.o.t.p.TK. Zaznaczyć należy, że w tym zakresie skarżący w zaledwie kilku linijkach tekstu zawarł bardzo ogólne stwierdzenia dotyczące toczącego się w jego sprawie postępowania. Trybunał jest „sądem prawa”, a nie „sądem faktów”, ale orzekając, bierze pod uwagę całokształt okoliczności konkretnej sprawy, zatem brak tego elementu skargi uniemożliwia nadanie jej dalszego biegu. OTK ZU B/2025 Ts 167/20 poz. 54 4 W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK na skarżącym ciąży obowiązek uzasadnienia zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie, a na podstawie art. 67 ust. 1 u.o.t.p.TK Trybunał jest związany granicami skargi konstytucyjnej w kształcie zakreślonym przez skarżącego i nie jest upraw-niony, by z urzędu uwolnić go od dopełnienia powyższego obowiązku (por. postanowienia TK z: 14 grudnia 2022 r., sygn. Ts 75/22, OTK ZU B/2024, poz. 16; 14 stycznia 2009 r., sygn. Ts 21/07, OTK ZU nr 2/B/2009, poz. 91). Uzasadnienie skargi ogranicza się do wymienienia naruszonych, zdaniem skarżącego, przepisów Konstytucji i ogólnego wskazania wynikających z nich praw, bez odniesienia ich do sytuacji skarżącego oraz sposobu ich naruszenia. Należy zauważyć, iż tak sformułowane zastrzeżenia nadal nie prowadzą do niezbędnej konkretyzacji przysługującego skarżącemu prawa lub wolności o randze konstytucyjnej, które zostałoby naruszone. Jest zaś ona konieczna z punktu widzenia ustawowego wymogu wskazania przez skarżącego podstawy skargi konstytucyjnej, a więc doprecyzowania, jakiej treści konstytucyjne prawo lub wolność i w jaki sposób zostały naruszone lub ograniczone przez zakwestionowane w skardze unor-mowanie (por. postanowienie TK z 13 kwietnia 2021 r., sygn. Ts 53/19, OTK ZU B/2021, poz. 92). Trybunał w obecnym składzie podziela stanowisko zajęte w kwestionowanym postanowieniu, iż skarga, w przedstawionym kształcie, stanowi polemikę skarżącego z wyda-nymi w jego sprawie rozstrzygnięciami sądów. Brak uzasadnienia zarzutu niezgodności kwestionowanego w skardze przepisu ze wskazanymi przez skarżącego wzorcami konstytu-cyjnymi oraz brak powołania argumentów lub dowodów na jego poparcie prowadzi Trybunał do ustalenia, że skarżący dąży do uzyskania korzystnego ze swojego punktu widzenia rozstrzygnięcia, a nie do ochrony przysługujących mu praw i wolności konstytucyjnych. Przypomnieć należy, że brak opisu stanu faktycznego oraz uzasadnienia zarzutów podniesionych przez skarżącego jest samodzielną przesłanką odmowy nadania dalszego biegu skardze i w związku z tym, skoro złożone zażalenie nie wzruszyło tej podstawy odmowy, Trybunał Konstytucyjny podtrzymał stanowisko zajęte w postanowieniu z 20 grudnia 2023 r. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.