Ts 170/17

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 9 stycznia 2020 r. Pozycja 31 POSTANOWIENIE z dnia 16 października 2019 r. Sygn. akt Ts 170/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Tuleja, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej A.K. w sprawie zgodności: 1) art. 2 pkt 7 lit. a i b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierow-ców (Dz. U. z 2012 r. poz. 1155, ze zm.) w związku z art. 775 § 2, 3 i 5 usta-wy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.) w związku z § 16 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przy-sługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. poz. 167) w zakresie, w jakim „przyznaje kierowcy zatrudnionemu w transporcie mię-dzynarodowym zwrot kosztów za nocleg podczas zagranicznej podróży służ-bowej w wysokości stwierdzonej rachunkiem w granicach limitu określonego dla pracowników zatrudnionych w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej w załączniku do tego rozporządzenia lub ryczałt w wysoko-ści 25% tego limitu”, 2) art. 2 pkt 7 lit. a i b powołanej w punkcie 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. w związku z art. 775 § 2, 3 i 5 powołanej w punkcie 1 ustawy z dnia 26 czer-wca 1974 r. w związku z § 9 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Po-lityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warun-ków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. Nr 236 poz. 1991, ze zm.) w zakre-sie, w jakim „pomimo utraty mocy obowiązującej tego rozporządzenia sta-nowi w sprawach zawisłych przed sądami powszechnymi i Sądem Najwyż-szym podstawę przyznania kierowcy zatrudnionemu w transporcie międzyna-rodowym zwrotu kosztów za nocleg podczas zagranicznej podróży służbowej w wysokości stwierdzonej rachunkiem w granicach limitu określonego dla pracowników zatrudnionych w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej w załączniku do tego rozporządzenia lub ryczałt w wysokości 25% tego limitu” z art. 2, art. 20, art. 22, art. 32 oraz art. 64 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, OTK ZU B/2020 Ts 170/17 poz. 31 2 p o s t a n a w i a: 1) podjąć zawieszone postępowanie, 2) nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 25 sierpnia 2017 r. (data nadania) A.K. (dalej: skarżąca) wystąpiła z żądaniem przytoczonym na tle na-stępującego stanu faktycznego: Wyrokiem z 5 grudnia 2016 r. (sygn. akt […]) Sąd Rejonowy w G. IV Wydział Pracy (dalej: Sąd Rejonowy) zasądził od skarżącej na rzecz powoda (zatrudnionego u skarżącej w charakterze kierowcy samochodu ciężarowego) 50 000 zł tytułem ryczałtów za noclegi w związku z odbytymi przez niego – od 1 listopada 2011 r. do 31 lipca 2014 r. – podróżami służbowymi (zagranicznymi i krajowymi). Sąd Rejonowy ustalił, że podczas tych podróży powód nocował w pojeździe. W okresie, którego dotyczył spór, zasady wypłaty ryczałtów za noclegi w podróży służbowej nie były uregulowane ani w umowie o pracę, ani w regulacjach wewnątrzzakładowych. Jako podstawę tego rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy wskazał art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2012 r. poz. 1155, ze zm.; dalej: u.c.p.k.) oraz trzy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecz-nej, tj. z dnia: a) 19 grudnia 2002 r.: – w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracow-nikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (Dz. U. Nr 236 poz. 1990, ze zm.); – w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracow-nikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. Nr 236 poz. 1991, ze zm.) oraz b) 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnio-nemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbo-wej (Dz. U. poz. 167). Od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca wniosła apelację, w której zarzuciła m.in., że Sąd Rejonowy orzekł na podstawie przepisów, które wyrokiem z 24 listopada 2016 r. (sygn. K 11/15, OTK ZU nr A/2016, poz. 93; dalej: wyrok TK sygn. K 11/15) Trybunał Konstytu-cyjny uznał za niezgodne z Konstytucją. Wyrokiem z 20 kwietnia 2017 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy (dalej: Sąd Okręgowy) oddalił złożony środek odwoławczy. Sąd Okręgowy, wskazawszy na wyrok Sądu Najwyższego z 21 lutego 2017 r. (sygn. akt I PK 300/15, OSP 2017/11/16; dalej: wyrok SN I PK 300/15) stwierdził, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. K 11/15, podstawą prawną do ustanawiania zasad zwrotu należności z tytułu ryczałtów za noclegi jest art. 2 ust. 7 u.c.p.k. w związku z art. 775 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1666, ze zm.). Do skargi konstytucyjnej skarżąca nie dołączyła żadnego z powyższych orzeczeń. Po-informowała natomiast, że od wyroku Sądu Okręgowego wniosła skargę kasacyjną, która została wpisana do repertorium pod sygnaturą […]. Zarządzeniem z 20 września 2017 r. (doręczonym 27 września 2017 r.) sędzia Trybu-nału Konstytucyjnego wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyj-nej, tj. do: wskazania ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji; dorę-czenia: a) odpisu i czterech jego kopii oraz wyroków, decyzji lub innych rozstrzygnięć po- OTK ZU B/2020 Ts 170/17 poz. 31 3 twierdzających wyczerpanie drogi prawnej, o której mowa w art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072); b) pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej, a także reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed Trybunałem; c) czterech odpisów skargi konstytucyjnej. Trybunał zobowiązał skarżącą także do udoku-mentowania daty doręczenia ostatecznego orzeczenia. W piśmie złożonym 16 października 2017 r., reprezentujący skarżącą pełnomocnik odniósł się do zarządzenia oraz wniósł o przywrócenie terminu do usunięcia braków formal-nych skargi. Postanowieniem z 21 listopada 2017 r. Trybunał Konstytucyjny przywrócił termin do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej oraz zawiesił postępowanie do czasu roz-poznania skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy. Postanowieniem z 13 listopada 2018 r. (sygn. akt […]) Sąd Najwyższy odmówił przy-jęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, co Trybunał ustalił z urzędu. Skarżąca twierdzi, że zakwestionowane w skardze przepisy, rozumiane w sposób przyjęty w uchwale Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2014 r. (sygn. akt II PZP 1/14, OSNP 2014, nr 12, poz. 164) naruszają zasady: zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa, określoności przepisów (art. 2 Konstytucji), społecznej gospodarki rynkowej i swobodę działalności gospodarczej (art. 20 i art. 22 Konstytucji) oraz równości wobec pra-wa (art. 32 Konstytucji), a także nadmiernie ograniczają jej prawa majątkowe (art. 64 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skar-dze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona wymagania przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK. 2. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do me-rytorycznej oceny. 2.1. Skargę sporządził radca prawny, który przedłożył pełnomocnictwo procesowe udzielone mu przez skarżącą. 2.2. Skarżąca wyczerpała przysługującą jej drogę prawną, ponieważ od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Sąd Okręgowy) z 20 kwietnia 2017 r. (sygn. akt V Pa 24/17) oddalającego apelację, nie przysługują żadne zwyczajne środki zaskarżenia. 2.3. Dochowany został trzymiesięczny termin do wniesienia skargi zastrzeżony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. Wyrok Sądu Okręgowego został doręczony pełnomocnikowi skar-żącej 25 maja 2017 r., natomiast skarga konstytucyjna została wniesiona 25 sierpnia 2017 r. 2.4. Skarżąca prawidłowo określiła przedmiot kontroli. Zaskarżona przez nią norma wynikająca z pozostających ze sobą w związku: art. 2 pkt 7 lit. a i b ustawy z dnia 16 kwiet-nia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1412; dalej: u.c.p.k.), art. 775 § 2, OTK ZU B/2020 Ts 170/17 poz. 31 4 2 i 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U z 2019 r. poz. 1040, ze zm.; dalej: k.p.), § 16 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. poz. 167), a także art. 2 pkt 7 lit. a i b u.c.p.k., art. 775 § 2, 2 i 5 oraz § 9 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wy-sokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. Nr 236 poz. 1991, ze zm.), była podstawą orzeczenia, w związku z którym skarżąca wniosła skargę do Trybunału. 2.5. Zakwestionowanej w skardze normie, rozumianej w sposób przyjęty w uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2014 r. (sygn. akt II PZP 1/14, OSNP 2014/12/164) skarżąca zarzuciła nieusprawiedliwione w świetle Konstytucji zróżnicowanie sytuacji prawnej przedsiębiorców zatrudniających kierowców w zagranicznym transporcie drogowym (art. 32 w związku z art. 64 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji), a także naruszenie zasad: zaufania obywatela do państwa (art. 2 Konstytucji), społecznej gospodarki rynkowej oraz swobody działalności gospodarczej (art. 20 i art. 22 Konstytucji). Zaskarżona regulacja – zdaniem skarżącej – godzi w prawa majątkowe tych przedsiębiorców, którzy dostosowali swoje pojazdy do warunków noclegowych, albowiem nie uznaje noclegu w kabinie pojazdu za „bezpłatny nocleg” (§ 9 ust. 4 rozporządzenia z 2002 r. i § 16 ust. 4 rozporządzenia z 2013 r.), co powoduje, że kierowcy (pracownikowi) przysługuje zwrot kosztów noclegu na warunkach i w wysokości określonych w rozporządzeniu. 3. W związku z powyższym i zważywszy na to, że sformułowane przez skarżącą za-rzuty nie są oczywiście bezzasadne, Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p. TK – postanowił nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg.