Ts 172/15

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 9 marca 2016 r. Pozycja 155 POSTANOWIENIE z dnia 22 lutego 2016 r. Sygn. akt Ts 172/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Rymar, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej P.S. w sprawie zgodności: 1) art. 770, art. 7701 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowa-nia cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101, ze zm.) z art. 2, art. 7, art. 30, art. 31 ust. 3, art. 32, art. 77 ust. 1, art. 78 i art. 176 Konstytucji Rzeczypo-spolitej Polskiej oraz z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.); 2) art. 8 ust. 11, art. 39, art. 40 ust. 1 i 3, art. 42 w zw. z art. 49 ust. 3, art. 43 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376, ze zm.) z art. 2, art. 7, art. 30, art. 31 ust. 3, art. 32, art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 3) art. 53, art. 53a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376, ze zm.) w zw. z art. 7971 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101, ze zm.) i w zw. z art. 56 i art. 57 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376, ze zm.) z art. 2, art. 7, art. 30, art. 31 ust. 3, art. 32, art. 77 ust. 1 Konstytucji; 4) art. 25 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 8 lit. d ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1025, ze zm.) z art. 2, art. 7, art. 30, art. 31 ust. 3, art. 32, art. 77 ust. 1 i art. 176 Konstytucji, p o s t a n a w i a: 1) umorzyć postępowanie w zakresie badania zgodności: a) art. 7701 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101, ze zm.) z art. 2, art. 7, art. 30, art. 31 ust. 3, art. 32, art. 77 ust. 1, art. 78 i art. 176 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.), b) art. 8 ust. 11, art. 39, art. 40 ust. 1 i 3, art. 53, art. 53a, art. 56 i art. 57 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2011 r. Nr 231, OTK ZU B/2016 Ts 172/15 poz. 155 2 poz. 1376, ze zm.) z art. 2, art. 7, art. 30, art. 31 ust. 3, art. 32, art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, c) art. 770 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101, ze zm.) z art. 78 i art. 176 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w pozostałym zakresie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 28 kwietnia 2015 r. P.S. (dalej: skarżący) zakwestionował zgodność: po pierwsze, art. 770, art. 7701 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę-powania cywilnego (Dz.U.2014.101, ze zm.; dalej: kpc) z art. 2, art. 7, art. 30, art. 31 ust. 3, art. 32, art. 77 ust. 1, art. 78 i art. 176 Konstytucji oraz z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U.1993.61.284, ze zm.; dalej: konwencja); po drugie, art. 8 ust. 11, art. 39, art. 40 ust. 1 i 3, art. 42 w zw. z art. 49 ust. 3, art. 43 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach są-dowych i egzekucji (Dz.U.2011.231.1376, ze zm.; dalej: ustawa o komornikach) z art. 2, art. 7, art. 30, art. 31 ust. 3, art. 32, art. 77 ust. 1 Konstytucji; po trzecie, art. 53, art. 53a usta-wy o komornikach w zw. z art. 7971 kpc i w zw. z art. 56 i art. 57 ustawy o komornikach z art. 2, art. 7, art. 30, art. 31 ust. 3, art. 32, art. 77 ust. 1 Konstytucji; po czwarte, art. 25 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 8 lit. d ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2014.1025, ze zm.; dalej: ustawa o kosztach) z art. 2, art. 7, art. 30, art. 31 ust. 3, art. 32, art. 77 ust. 1 i art. 176 Konstytucji. Skarga została wniesiona w związku z następującą sprawą. Postanowieniem z 13 lute-go 2015 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w J. umorzył postępowanie egzeku-cyjne, zwrócił wierzycielowi tytuł wykonawczy oraz wezwał wierzyciela do zwrotu poniesio-nych przez komornika wydatków gotówkowych. Skarżący zakwestionował szesnaście przepisów trzech różnych aktów prawnych, nie uzasadnił jednak, dlaczego przepisy te są niezgodne z Konstytucją. W piśmie procesowym z 5 czerwca 2015 r. skarżący „sprostował” skargę konstytucyj-ną i podniósł, że wycofuje zarzut niezgodności art. 770 kpc z art. 78 i art. 176 Konstytucji (podtrzymawszy zarzuty niezgodności z pozostałymi wzorcami kontroli), a ponadto zrezy-gnował z kwestionowania konstytucyjności art. 7701 kpc, art. 8 ust. 11, art. 39, art. 40 ust. 1 i 3, art. 53, art. 53a, art. 56 i art. 57 ustawy o komornikach. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Na podstawie art. 138 w zw. z art. 139 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.1064, ze zm.; dalej: ustawa o TK z 2015 r.) z dniem 30 sierpnia 2015 r. utraciła moc ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.102.643, ze zm.; dalej: ustawa o TK z 1997 r.). Zgodnie z art. 134 pkt 1 ustawy o TK z 2015 r. w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy w postępowaniu przed Trybunałem w zakresie dotyczącym wstępnego rozpoznania stosuje się przepisy dotychczasowe, tzn. przepisy ustawy o TK z 1997 r. Rozpatrywana skarga konstytu-cyjna została wniesiona przed dniem wejścia w życie ustawy o TK z 2015 r., dlatego do jej wstępnej kontroli zastosowanie mają przepisy ustawy o TK z 1997 r. 2. Dla oceny formalnej rozpatrywanej skargi konstytucyjnej istotne znaczenie ma wy-cofanie części zarzutów skargi. OTK ZU B/2016 Ts 172/15 poz. 155 3 2.1. Trybunał zauważa, że cofnięcie zarzutów odnosiło się do kontroli konstytucyjno-ści dziewięciu przepisów, tj. art. 770 kpc, art. 8 ust. 11, art. 39, art. 40 ust. 1 i 3, art. 53, art. 53a, art. 56 i art. 57 ustawy o komornikach, natomiast względem art. 770 kpc wycofany został jedynie zarzut naruszenia przez ten przepis art. 78 i art. 176 ust. 1 Konstytucji. 2.2. Zgodnie z art. 31 ust. 2 ustawy o TK z 1997 r. wnioskodawca może do rozpoczę-cia rozprawy wycofać wniosek, pytanie prawne albo skargę konstytucyjną. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego przyjmuje się, że prawo do cofnięcia wniosku przed rozpoczę-ciem rozprawy mieści się w granicach swobodnego uznania wnioskodawcy i jest jednym z przejawów zasady dyspozycyjności, na której opiera się postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym (por. postanowienia z: 4 marca 1999 r., SK 16/98, OTK ZU nr 2/1999, poz. 26; 8 marca 2000 r., K 32/98, OTK ZU nr 2/2000, poz. 64; 13 września 2000 r., K 24/99, OTK ZU nr 6/2000, poz. 192). Cofnięcie skargi konstytucyjnej w zakresie wskazanym powy-żej skutkuje umorzeniem postępowania stosownie do treści art. 39 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK z 1997 r. 3. Niezależnie od powyższego Trybunał podkreśla, że jedną z przewidzianych przez Konstytucję oraz ustawę o TK przesłanek formalnych warunkujących dopuszczalność skargi konstytucyjnej jest legitymowanie się ostatecznym orzeczeniem o wolnościach i prawach skarżącego. Doprecyzowaniem tego konstytucyjnego wymogu jest przewidziana w art. 46 ust. 1 ustawy o TK z 1997 r. konieczność wyczerpania drogi prawnej, o ile została ona prze-widziana. 3.1. Już w jednym z pierwszych orzeczeń wydanych w ramach wstępnej kontroli skar-gi konstytucyjnej (z 17 marca 1998 r.) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że „dopuszczal-ność złożenia prawnie skutecznej skargi konstytucyjnej jest uwarunkowana wyczerpaniem zwyczajnych środków zaskarżenia przewidzianych w stosownych przepisach proceduralnych. Warunkiem dopuszczalności skargi jest nie tylko wyczerpanie »drogi prawnej« poprzez zło-żenie wszystkich przewidzianych prawem środków zaskarżenia, ale także doprowadzenie w rezultacie do wydania ostatecznego orzeczenia o określonych w ustawie zasadniczej wol-nościach, prawach lub obowiązkach osoby wnoszącej skargę konstytucyjną. Art. 46 ust. 1 ustawy o TK z 1997 r. interpretowany być powinien łącznie z art. 79 ust. 1 Konstytucji (a także art. 175 ust. 1 Konstytucji) w ten sposób, iż zasadniczą przesłanką dopuszczalności złożenia prawnie skutecznej skargi konstytucyjnej jest prawomocny wyrok sądu, orzekający ostatecznie w przedmiocie konstytucyjnych wolności lub praw skarżącego. W związku z tym jedynie niezależny od skarżącego brak prawnej możliwości doprowadzenia do tego typu roz-strzygnięcia w jego sprawie powoduje, że wystarczającą przesłanką dopuszczalności skargi staje się ostateczna decyzja lub innego rodzaju ostateczne rozstrzygnięcie organów pozasą-dowych” (postanowienie TK z 17 marca 1998 r., Ts 27/97, OTK ZU nr 2/1998, poz. 20). 3.2. Przytoczone orzeczenie jest aktualne w rozpatrywanej sprawie. Skoro przepisy kpc przewidywały możliwość poddania kontroli rozstrzygnięć komornika przez sądy po-wszechne, to obowiązkiem skarżącego było skorzystać z przewidzianych prawem środków. Skarżący obowiązku tego nie spełnił, co oznacza, że jego skardze konstytucyjnej nie może zostać nadany dalszy bieg (art. 46 ust. 1 ustawy o TK z 1997 r.). 4. Skarżący nie uzasadnił także zarzutów niekonstytucyjności kwestionowanych przez niego przepisów. 4.1. W uzasadnieniu skargi konstytucyjnej skarżący przytoczył treść zaskarżonych art. 770 kpc, art. 42 ust. 2, art. 43, art. 49 ust. 3 ustawy o komornikach oraz art. 3 ust. 2 pkt 8 OTK ZU B/2016 Ts 172/15 poz. 155 4 lit. d ustawy o kosztach, następnie przedstawił rozważania dotyczące kosztów postępowania egzekucyjnego, przytoczył opinie przedstawicieli doktryny o tych kosztach, wskazał (nume-rycznie) postanowienia Konstytucji, które zostały – zdaniem skarżącego – naruszone w jego sprawie oraz przytoczył niektóre wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego odnoszące się do poszczególnych, wskazanych w skardze wzorców kontroli. 4.2. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji jedynym dopuszczalnym przedmiotem skargi konstytucyjnej może być przepis ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie które-go sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o konstytucyjnych prawach, wol-nościach lub obowiązkach skarżącego. Wobec tak określonego przedmiotu skarżący powinien sformułować zarzut niezgodności z unormowaniami Konstytucji statuującymi przysługujące mu prawa podmiotowe, wskazując jednocześnie sposób naruszenia tych praw przez zaskarżo-ny przepis (art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK z 1997 r.). Wskazanie tego sposobu nie może przy tym ograniczać się jedynie do numerycznego powołania przepisów Konstytucji, z któ-rych skarżący wywodzi przysługujące mu prawa podmiotowe, ale polegać musi na podaniu szczegółowych argumentów uprawdopodabniających zarzut merytorycznej niezgodności za-chodzącej między przepisami będącymi przedmiotem skargi a unormowaniami Konstytucji statuującymi konkretne wolności i prawa skarżącego. Wbrew powyższym wymogom ani w skardze, ani w piśmie procesowym z 5 czerwca 2015 r. nie przedstawiono argumentacji, która przemawiałaby za niekonstytucyjnością kwestionowanych przepisów. 5. Trybunał przypomina także, że w świetle jednoznacznego brzmienia art. 79 ust. 1 Konstytucji wzorcem kontroli w postępowaniu skargowym mogą być wyłącznie przepisy Konstytucji kreujące wolności lub prawa podmiotu występującego ze skargą konstytucyjną. Z przepisu tego w sposób niebudzący żadnej wątpliwości wynika, że umowy międzynarodo-we nie mogą stanowić takiego wzorca, dlatego nieprawidłowe jest formułowanie zarzutów skargi w oparciu o przepisy konwencji. Wziąwszy pod uwagę powyższe względy, Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 46 ust. 1 oraz art. 47 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o TK z 1997 r., postanowił odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.