Ts 172/18

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 25 maja 2020 r. Pozycja 148 POSTANOWIENIE z dnia 11 lutego 2020 r. Sygn. akt Ts 172/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zielonacki, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej S.M. w sprawie zgodności: art. 6 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 pkt 1 lit. a i b w związku z art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpie-czeń Społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 748, ze zm.) w związku z art. 19 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121, ze zm.) z: 1) art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 67 Konstytucji, 3) art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 67 oraz w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 3 grudnia 2018 r. (data nadania) S.M. (dalej: skarżący), reprezentowany przez radcę prawnego ustano-wionego pełnomocnikiem z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego: Jak wynika z uzasadnień orzeczeń sądowych dołączonych do skargi, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. (dalej: ZUS lub organ rentowy) decyzją z 29 kwie-tnia 2016 r. (sygn. akt […]; dalej: decyzja ZUS z 29 kwietnia 2016 r.) przeliczył wysokość emerytury skarżącego. Skarżący złożył wniosek o ponowne przeliczenie wysokości świadczenia emery-talnego stwierdzając, że w latach 1999-2015 opłacił składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe w pełnej wysokości. Pismem z 20 czerwca 2016 r. organ rentowy odmówił ponownego ustalenia podstawy wymiaru świadczenia emerytalnego skarżącego (nr pisma […] ; dalej: decyzja ZUS z 20 czerwca 2016 r.). OTK ZU B/2020 Ts 172/18 poz. 148 2 Skarżący wniósł następnie pismem z 7 marca 2017 r. o doliczenie do stażu pracy dodatkowego okresu zatrudnienia i przeliczenie podstawy wymiaru emerytury. ZUS decyzją z 5 kwietnia 2017 r. ponownie przeliczył ubezpieczonemu emeryturę (nr pisma […]; dalej: decyzja ZUS z 5 kwietnia 2017 r.). 13 marca 2017 r., czyli przed uzyskaniem odpowiedzi na poprzednie pismo, skarżący zawnioskował o ponowne ustalenie wysokości emerytury przy uwzględnieniu wskazanych przez niego: stażu pracy i proporcji okresów składkowych i nieskładkowych. Decyzją ZUS z 17 maja 2017 r. wniosek ten został rozstrzygnięty odmownie (sygn. akt […], dalej: decyzja ZUS z 17 maja 2017 r.). Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji ZUS. Domagał się, by lata, w których korzystał ze zwolnień lekarskich rok 2003 (zwolnienie do 9 czerwca) i rok 2007 (zwolnienie do 26 marca) zaliczone zostały jako okresy składkowe, ponieważ w latach 1995-2015 płacił on składki emerytalno-rentowe w maksy-malnej wysokości. Żądał też ustosunkowania się organu rentowego do jego wniosku o prze-liczenie i ponowne ustalenie wysokości świadczenia emerytalnego. Sąd Okręgowy w C. (dalej: Sąd Okręgowy) wyrokiem z 20 września 2017 r. (sygn. akt […]) oddalił odwołanie skarżącego. W ocenie Sądu Okręgowego przekroczenie limitu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w danym roku nie oznacza automatycznie uznania wszystkich przypadających w tym czasie okresów nieopłacenia składek w związku z chorobą. Wskazał, że „wyjątek z art. 19 ust. 7 ustawy z dnia 13 paź-dziernika 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych [Dz. U. z 2015 r. poz. 121, ze zm.; dalej: u.s.u.s.] dotyczy wyłącznie okresów choroby przypadających po miesiącu, w którym nastąpiło przekroczenie kwoty rocznej podstawy wymiaru składek. Do momentu przekro-czenia tego limitu nie zachodzą żadne podstawy do uznania tych okresów za okresy skła-dkowe”. Sąd uznał, że limit rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia został w przypadku skarżącego przekroczony w roku 2003 – w listopadzie, zaś w roku 2007 – w kwietniu. W związku z tym, okresy: do 9 czerwca 2003 r. i do 18 kwietnia 2007 r. są okresami nieskładkowymi. Skarżący wniósł apelację od wyroku Sądu Okręgowego, którą Sąd Apelacyjny w K. oddalił wyrokiem z 27 czerwca 2018 r. (sygn. akt […]; dalej: wyrok Sądu Apelacyjnego). W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że wykładnia językowa art. 4 pkt 5, art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 7 pkt 1 lit. a i b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emerytach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 748 ze zm.) oraz art. 19 ust. 7 u.s.u.s. wskazuje, że „do momentu przekroczenia kwoty rocznej podstawy wymiaru składek brak jest podstaw do uznania okresów pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy i zasiłków chorobowych za okresy składkowe”. 2. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2019 r. weź-wano skarżącego do usunięcia braków formalnych, przez: 1) doręczenie: a) pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej, a także do reprezentowania skarżącego przed Trybunałem Konstytucyjnym (5 egzemplarzy), b) odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem wraz z 4 kopiami: decyzji ZUS z 29 kwietnia 2016 r. i 20 czerwca 2016 r. oraz 5 kwietnia 2017 r., c) odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem: decyzji ZUS z 17 maja 2017 r., wyroku Sądu Okręgowego i wyroku Sądu Apelacyjnego; 2) udokumentowanie daty doręczenia wyroku, którym według skarżącego ostatecznie orzeczono o jego prawach podmiotowych. Skarżący wykonał powyższe zarządzenie sędziego TK, przesyłając wymagane dokumenty 12 listopada 2019 r. (data nadania). OTK ZU B/2020 Ts 172/18 poz. 148 3 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej jest ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo o obowiązkach skarżącego określonych w Kon-stytucji. Na etapie wstępnej kontroli Trybunał Konstytucyjny bada, czy skarga spełnia prze-słanki, o których mowa w przywołanym przepisie Konstytucji oraz wymagania wskazane w art. 44, art. 53 i art. 77 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowa-nia przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK) a także, czy nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 61 ust. 4 pkt 3 tej ustawy. 2. Skargę konstytucyjną w imieniu skarżącego sporządził i wniósł radca prawny. Do skargi załączono udzielone przez skarżącego pełnomocnictwo do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej, a także do reprezentowania go w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym. 3. Skarżący wyczerpał przysługującą mu drogę prawną, ponieważ wyrok Sądu Apela-cyjnego w K. z 27 czerwca 2018 r. (sygn. akt […]; dalej: wyrok Sądu Apelacyjnego) jest prawomocny i nie przysługują od niego żadne zwyczajne środki zaskarżenia. 4. Trybunał stwierdza, że skarżący dochował trzymiesięcznego terminu wniesienia skargi konstytucyjnej przewidzianego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. Wyrok Sądu Apelacyjnego został doręczony skarżącemu 3 września 2018 r., a skargę wniesiono 3 grudnia 2018 r. (data nadania). 5. W ocenie Trybunału skarżący prawidłowo określił przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK), wskazał, jakie przysługujące mu konstytucyjne prawa i w jaki sposób zo-stały – jego zdaniem – naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK), a także należycie uzasadnił sformułowane w skardze zarzuty (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK). 6. W złożonej skardze podniesiono, że art. 6 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 pkt 1 lit. a i b w związku z art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emerytach i rentach z Fundu-szu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 748 ze zm.) oraz w związku z art. 19 ust. 7 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121, ze zm.) odmiennie regulują sytuację osób, które korzystały ze zwolnienia chorobowego przed osiągnięciem rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia eme-rytalne i rentowe w stosunku do sytuacji osób, które korzystały ze zwolnienia po osiągnięciu rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Zdaniem skarżą-cego narusza to prawo do równego traktowania, wynikające z nakazu traktowania obywateli znajdujących się w podobnych sytuacjach w taki sam sposób oraz nakazu traktowania od-miennie obywateli znajdujących się w odmiennych sytuacjach– tj. art. 32 ust. 1 i 2 Konstytu-cji. Skarżący wskazuje, że różnorodność traktowania obywateli występuje na płaszczyźnie prawa do zabezpieczenia społecznego po osiągnięciu wieku emerytalnego, wynikającego z art. 67 Konstytucji. Jego zdaniem, powyższe skutkuje ingerencją w wolności i prawa oby-watela, nieuzasadnioną np. interesem publicznym czy bezpieczeństwem fiskalnym państwa, naruszającą więc art. 31 ust. 3 Konstytucji. OTK ZU B/2020 Ts 172/18 poz. 148 4 7. Trybunał stwierdza, że złożona skarga spełnia wymagania przewidziane w u.o.t.p. TK, a także nie zachodzą okoliczności określone w art. 61 ust. 4 pkt 1 i 3 u.o.t.p. TK. W tym stanie rzeczy – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p. TK – postanowiono jak w sentencji.