Ts 173/20

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 21 maja 2024 r. Pozycja 122 POSTANOWIENIE z dnia 27 czerwca 2023 r. Sygn. akt Ts 173/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Justyn Piskorski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej E.G. w sprawie zgodności: art. 212 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 533, ze zm.), z art. 54 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 73 Konsty-tucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 9 grudnia 2020 r. (data nadania) E.G. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, wystąpiła z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. 1. Wyrokiem z 5 czerwca 2019 r. (sygn. akt […]) Sąd Rejonowy w W. V Wydział Karny (dalej: Sąd Rejonowy) uznał skarżącą winną popełnienia czynu z art. 212 § 1 w związ-ku z art. 212 § 2 w związku z art. 12 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1600; dalej: k.k.). Sąd Rejonowy orzekł, że skarżącą „w ramach zarzuconego jej czynu uznaje za winną tego, że: w okresie od dnia 22 grudnia 2016 roku do dnia 30 wrze-śnia 2017 roku w W., działając w krótkich odstępach czasu z góry powziętym zamiarem, za pomocą środków masowego komunikowania pomawiała B.R. o postępowanie i właściwości, które mogły poniżyć ją w opinii publicznej i narazić na utratę zaufania potrzebnego dla wy-konywania zawodu lekarza o specjalizacji ginekolog-położnik w ten sposób, że na stronie internetowej (…), na adres e-mailowy kliniki (…), jak również na stronie (…) i adres e- mai-lowy recepcji (…), stronie (…) przesłała oraz zamieściła nieprawdziwe treści, iż B.R. zabiła jej dziecko w 6 tygodniu ciąży w wyniku przeprowadzenia bez jej zgody badania USG przy użyciu metody Dopplera pulsacyjnego oraz, iż w/w wykonuje badania USG przy użyciu me-tody Dopplera pulsacyjnego bez uprawnień, certyfikatów i bezprawnie przy czym kierowała jednocześnie do innych pacjentek ostrzeżenia przed korzystaniem z usług Beaty Rutkowskiej wskazując, że umawianie pacjentek na USG ciąży do Beaty Rutkowskiej może się skończyć tragedią (…)”. OTK ZU B/2024 Ts 173/20 poz. 122 2 2. Sąd Okręgowy w W. IX Wydział Karny Odwoławczy (dalej: Sąd Okręgowy), po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez skarżącą, wyrokiem z 8 stycznia 2020 r. (sygn. akt […]) utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego, podzielając stanowisko Sądu w przedmiocie winy skarżącej co do przypisanego jej czynu. Stwierdził, że wypełnia on dys-pozycje art. 212 § 2 w związku z art. 12 k.k. 3. W skardze konstytucyjnej skarżąca wskazała, że orzeczeniem, z którym łączy naru-szenie konstytucyjnych praw, jest wyrok Sądu Okręgowego z 8 stycznia 2020 r., utrzymujący w punkcie I wyrok Sądu Rejonowego. Podała, że sądy obu instancji, wskazanymi wyżej wy-rokami, „uznały wypełnienie przesłanek przestępstwa opisanego w art. 212 § 2 k.k., uznając Skarżącą winną zarzucanego jej czynu. Tym samym uznały za nieuprawnione zachowanie Skarżącej polegające na: – uprzedzeniu innych pacjentek korzystających z usług dr B.R. przed powierzaniem w jej ręce własnego zdrowia oraz życia poczętego a nienarodzonego dziecka w okresie wczesnej ciąży, – rozpowszechnianiu informacji o braku posiadania certy-fikatu uprawniającego dr B.R. do wykonywania badań USG oraz – rozpowszechnianiu infor-macji o niebezpieczeństwie niosącym prowadzenie diagnostyki USG metodą Dopplera pulsa-cyjnego we wczesnym okresie ciąży” (s. 6 uzasadnienia skargi konstytucyjnej). Stwierdziła, że orzeczenia te naruszają konstytucyjne prawo do: wolności wyrażania poglądów oraz roz-powszechniania informacji (art. 54 ust. 1 Konstytucji) oraz prawo do rozpowszechniania wy-ników badań naukowych (art. 73 Konstytucji). Skarżąca poinformowała, że wyrok Sądu Okręgowego ma charakter ostateczny, po-nieważ zgodnie z obowiązującymi przepisami nie przysługuje od niego kasacja. 4. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 5 lutego 2021 r., wydanym na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez doręczenie trzech kompletnych odpisów pisma Rzecznika Praw Pacjenta z 29 maja 2020 r. (sygn. […]) oraz jednego odpisu skargi konstytucyjnej wraz ze wszystkimi załącznikami. Skarżąca wykonała zarządzenie Prezesa Trybunału, załączając do pisma procesowego z 15 lutego 2021 r. (data nadania) wymagane dokumenty. Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 29 czerwca 2021 r. (doręczonym 19 lipca 2021 r.), na podstawie art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK, wezwał skarżącą do usunięcia, w ter-minie 7 dni od daty doręczenia zarządzenia, braków formalnych skargi konstytucyjnej przez doręczenie jednego odpisu skargi konstytucyjnej wraz ze wszystkimi wymienionymi w niej załącznikami; trzech kompletnych (zawierających wszystkie strony) kopii pisma Rzecznika Praw Pacjenta z 29 maja 2020 r.; odpisu lub poświadczonej przez pełnomocnika za zgodność z oryginałem kopii uzasadnienia wraz z czterema kopiami: wyroku Sądu Rejonowego z 5 czerwca 2019 r. (sygn. akt […]) i wyroku Sądu Okręgowego z 8 stycznia 2020 r. (sygn. akt […]); przedstawienie stanu faktycznego poprzez chronologiczne określenie postępowania poprzedzającego wydanie ostatecznego rozstrzygnięcia, w związku z którym została wniesio-na skarga konstytucyjna; wskazanie, która konstytucyjna wolność lub prawo wyrażone w art. 54 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 73 Konstytucji i w jaki sposób zostały na-ruszone przez zaskarżony w skardze konstytucyjnej art. 212 § 2 k.k.; dokładne uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanego w skardze konstytucyjnej przepisu ze wskazanymi wzorcami kontroli. W zarządzeniu zawarto informację, że dokumenty przesłane 15 lutego 2021 r. w odpowiedzi na zarządzenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 5 lutego 2021 r. były niekompletne. Nie wszystkie załączniki wymienione w skardze konstytucyjnej zostały OTK ZU B/2024 Ts 173/20 poz. 122 3 przesłane. W każdym odpisie orzeczenia Rzecznika Praw Pacjenta z 29 maja 2020 r. brako-wało jednej ze stron. W odpowiedzi na powyższe zarządzenie sędziego Trybunału Konstytucyjnego skarżą-ca przesłała pismo z 26 lipca 2021 r. (data nadania) zatytułowane „Uzupełnienie braków for-malnych skargi konstytucyjnej”, do którego załączyła wskazane w zarządzeniu dokumenty. Jednocześnie pismem z 26 lipca 2021 r. złożyła wniosek dowodowy, wnosząc o do-puszczenie dowodu z nowego dokumentu w postaci wyroku Sądu Apelacyjnego w W. V Wy-dział Cywilny z 29 grudnia 2020 r. (sygn. akt […]) oraz z 53 strony jego uzasadnienia. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu m.in. wtedy, gdy nie spełnia ona wymogów określonych w ustawie. 2. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybuna-łu Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywne-go, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Zasady obo-wiązujące przy składaniu skargi konstytucyjnej zostały rozwinięte i sprecyzowane w ustawie o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. Jednym z warunków złożenia skargi konstytucyjnej jest określony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK wymóg wniesienia skargi po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu 3 miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecz-nego rozstrzygnięcia. W art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK wskazany jest natomiast obowiązek zastęp-stwa skarżącego przez adwokata lub radcę prawnego, chyba że skarżącym jest sędzia, proku-rator, adwokat, radca prawny, notariusz, profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, w zakresie sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej, a także reprezentowania skarżą-cego w postępowaniu przed Trybunałem. Zgodnie z art. 44 ust. 2 u.o.t.p.TK w razie niemoż-ności poniesienia kosztów pomocy prawnej, skarżący może złożyć do sądu rejonowego swe-go miejsca zamieszkania wniosek o ustanowienie dla siebie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Jak stanowi art. 44 ust. 3 zdanie pierwsze u.o.t.p.TK złożenie takiego wniosku wstrzymuje bieg terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej. Odwołując się do stanowiska Trybunału Konstytucyjnego wyrażonego w postanowieniu z 17 czerwca 2015 r., sygn. Ts 348/14 (OTK ZU nr 3/B/2015, poz. 329) należy zauważyć, że w przypadku wstrzymania biegu terminu do wniesienia skargi (w wyniku złożenia wniosku, o którym mowa w art. 44 ust. 2 u.o.t.p.TK) termin ten (wskazany w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK) zostaje podzielony na dwa okresy: pierwszy to okres od dnia doręczenia skarżącemu ostatecznego orzeczenia organu władzy publicznej do dnia wystąpienia przez niego z wnioskiem o ustanowienie pełnomocni-ka z urzędu, a drugi to okres od dnia powiadomienia pełnomocnika z urzędu o umocowaniu w sprawie do dnia wniesienia skargi konstytucyjnej. Łącznie oba okresy nie mogą przekro-czyć trzech miesięcy (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK). Podzielenie terminu do złożenia skargi na dwa krótkie odcinki czasowe wymaga przy tym każdorazowo dokonania obliczeń zmierzających do sprawdzenia, czy łączna ich suma nie przekracza trzech miesięcy. Wstrzymanie biegu ter-minu następuje z reguły po okresie wyrażonym w dniach, dlatego aby sprawdzić, czy suma OTK ZU B/2024 Ts 173/20 poz. 122 4 dwóch podanych powyżej okresów nie przekracza wspomnianych trzech miesięcy, niezbędne jest przyjęcie zasady określonej w art. 114 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywil-ny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740, ze zm.; dalej: k.c.), zgodnie z którą jeżeli termin jest oznaczo-ny w miesiącach, a ciągłość terminu nie jest wymagana, miesiąc liczy się za dni trzydzieści. Prawo do zastosowania w niniejszej sprawie powołanego powyżej przepisu k.c. wynika z art. 36 u.o.t.p.TK, który stanowi, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowa-nia przed Trybunałem stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822 i 1823, ze zm.; dalej: k.p.c.), w tym art. 165 § 1 k.p.c., zgodnie z którym terminy oblicza się według przepisów prawa cywilnego. Trzymiesięczny termin do wniesienia skargi konstytucyjnej, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, wyliczony stosownie do art. 114 k.c., odpowiada 90 dniom. Zgodnie z powyższym należy zatem przyjąć, że z chwilą złożenia przez skarżącego, do właściwego miejscowo sądu rejonowego, wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu trzymiesięczny termin do wniesienia skargi traktuje się tak, jakby od samego początku był terminem 90-dniowym (zob. postanowienie TK z 15 kwietnia 2015 r., sygn. Ts 348/14, OTK ZU nr 3/B/2015, poz. 328). Należy jednocześnie podkreślić, że przy obliczaniu terminu zło-żenia skargi konstytucyjnej nie uwzględnia się dnia doręczenia skarżącemu ostatecznego orzeczenia ani dnia doręczenia adwokatowi informacji o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu (zob. postanowienie TK z 4 marca 2015 r., sygn. Ts 50/14, OTK ZU nr 3/B/2015, poz. 246). Skarżąca jako ostateczne orzeczenie w sprawie wskazała wyrok Sądu Okręgowego w W. IX Wydział Karny Odwoławczy (dalej: Sąd Okręgowy) z 8 stycznia 2020 r. (sygn. akt […]). Zgodnie z informacją zawartą w piśmie Sądu Okręgowego z 23 listopada 2020 r. odpis wymienionego wyroku wraz z uzasadnieniem skarżąca odebrała osobiście 19 lutego 2020 r. Następnego dnia rozpoczął bieg trzymiesięczny (90 dniowy) termin do wniesienia skargi kon-stytucyjnej. 9 marca 2020 r., a więc 19 dni po doręczeniu ostatecznego orzeczenia, skarżąca złożyła do sądu rejonowego wniosek „o przydzielenie [jej] pełnomocnika z urzędu do napisa-nia skargi konstytucyjnej”. Stosownie do art. 44 ust. 3 zdanie pierwsze u.o.t.p.TK tego same-go dnia nastąpiło wstrzymanie biegu terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej. Sąd Rejo-nowy w W. X Wydział Karny (dalej: Sąd Rejonowy) postanowieniem z 9 września 2020 r. (sygn. akt […]) ustanowił dla skarżącej pełnomocnika z urzędu, który miał być wyznaczony z listy prowadzonej przez Prezesa tego Sądu. Pismem z 10 września 2020 r. Sąd Rejonowy zawiadomił wyznaczoną imiennie adwokat, że postanowieniem z 9 września 2020 r., na pod-stawie art. 44 ust. 1 i 2 u.o.t.p.TK, została wyznaczona dla skarżącej pełnomocnikiem z urzę-du. Wymienione zawiadomienie pełnomocnik skarżącej odebrała 24 września 2020 r. Zgod-nie z art. 44 ust. 3 pkt 1 u.o.t.p.TK 25 września 2020 r., tj. pierwszego dnia po dniu doręcze-nia adwokatowi rozstrzygnięcia właściwego organu o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skar-żącego, nastąpiło wznowienie biegu terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej. Pełnomoc-nikowi skarżącej pozostało do wniesienia skargi 71 dni (90 dni pomniejszone o 19 dni). Termin, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, upłynął z końcem dnia 4 grudnia 2020 r., natomiast skarga konstytucyjna została wniesiona 9 grudnia 2020 r. (data nadania). Trybunał stwierdza, że rozpatrywana skarga konstytucyjna została wniesiona 95 dnia od dnia następne-go po dniu doręczenia skarżącej ostatecznego orzeczenia czyli z przekroczeniem ustawowego terminu przewidzianego do wniesienia skargi konstytucyjnej. Okoliczność ta jest samodzielną podstawą odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu (art. 77 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK). Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. OTK ZU B/2024 Ts 173/20 poz. 122 5 POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącej przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia.