Ts 175/17

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 11 marca 2020 r. Pozycja 97 POSTANOWIENIE z dnia 18 grudnia 2019 r. Sygn. akt Ts 175/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Leon Kieres – przewodniczący i sprawozdawca Andrzej Zielonacki Piotr Pszczółkowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 20 sierpnia 2019 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M.J., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło większością głosów. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 8 września 2017 r. (data nadania), M.J. (dalej: skarżący) wystąpił z żądaniem stwierdzenia, że: 1) art. 520 § 1-3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.) w zakresie obejmującym zwrot ,,może”, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 oraz art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2016 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. poz. 623, ze zm.; dalej: u.k.s.c.) w zakresie, w jakim ,,nie przewiduje zwrotu kosztów poniesionych z winy lub przyczyn leżących po stronie sądu procedującego w sprawie”, jest niezgodny z art. 45 ust. 1, art. 2 w związku z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 oraz art. 77 ust. 1 Konstytucji. Skarżący zarzucił, że zakwestionowane przepisy naruszają istotę prawa do sprawiedliwego rozpoznania ,,sprawy” przez sąd i są nie do pogodzenia z zasadami państwa prawa, albowiem ,,pozbawiają stronę prawa do zwrotu kosztów procesu zasadnie wytoczo-nego, a także prawa do zwrotu kosztów procesu który nie mógł się odbyć z winy organów sądowych państwa (zbyt długotrwałe i błędne procedowanie przed [s]ądem I instancji)”. 2. Postanowieniem z 20 sierpnia 2019 r., doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 26 sierpnia 2019 r., Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konsty-tucyjnej stwierdzając, że skarżący nie usunął braków formalnych skargi konstytucyjnej w zakresie wskazania, w jaki sposób zakwestionowane przepisy naruszają przysługujące mu OTK ZU B/2020 Ts 175/17 poz. 97 2 prawa lub wolności, nie uzasadnił zarzutu niezgodności zaskarżonych przepisów z powoła-nymi wzorcami konstytucyjnymi, jak też nie powołał argumentów lub dowodów na jego po-parcie. Trybunał stwierdził ponadto, że art. 520 § 2 i 3 nie był podstawą wydania postanowie-nia wskazanego przez skarżącego jako ostateczne orzeczenie naruszające jego prawa. Trybu-nał zwrócił także uwagę, że skarżący błędnie określił zakres, w jakim zakwestionował art. 79 ust. 1 u.k.s.c. oraz że sformułowane przez skarżącego zarzuty mają charakter postulatów de lege ferenda i przez to pozostają poza kognicją Trybunału Konstytucyjnego. 3. W zażaleniu z 28 sierpnia 2019 r. (data nadania) skarżący zakwestionował posta-nowienie Trybunału z 20 sierpnia 2019 r. (błędnie określone na pierwszej stronie zażalenia jako postanowienie z 10 lipca 2019 r.) i wniósł o skierowanie skargi do rozpoznania. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał stwierdza, że kwestionowane postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. 3. Odnosząc się do kwestii uzasadnienia skargi, Trybunał przypomina, że wymóg wła-ściwego uzasadnienia zarzutu niekonstytucyjności kwestionowanych przepisów stanowi kon-sekwencję nałożenia przez ustawodawcę na skarżącego ciężaru dowodu. Przedstawiona przez skarżącego argumentacja winna doprowadzić do obalenia przyjętego w systemie prawnym domniemania konstytucyjności i legalności przepisów prawa. Trybunał jest związany grani-cami wniosku, pytania prawnego lub skargi, co w konsekwencji uniemożliwia samodzielne określanie przez Trybunał przedmiotu kontroli, jak i zastąpienie skarżącego w obowiązku określenia sposobu naruszenia konstytucyjnych praw lub wolności przez kwestionowane w skardze przepisy (zob. postanowienie TK z 5 czerwca 2019 r., sygn. SK 29/18, OTK ZU A/2019, poz. 28). Wymóg uzasadnienia należy rozumieć jako nakaz odpowiedniego udowodnienia za-rzutów stawianych w kontekście każdego, wskazanego przez skarżącego, wzorca kontroli (przy czym jako wzorzec należy rozumieć normę konstytucyjną, której podstawą może być jeden lub kilka powiązanych przepisów Konstytucji). Dlatego uzasadnienie przedstawione przez skarżącego w niniejszej sprawie, które w przeważającej mierze składa się z cytatów z orzecznictwa TK, nie spełnia przesłanki przewidzianej w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK. Nie może zostać uznane za prawidłowe wykazanie związku między treścią przedmiotu skargi a naruszeniem konstytucyjnych praw podmiotowych skarżącego, zwłaszcza, że skarżący nie przedstawił stosownych konkluzji i wywodów odnoszących wypowiedzi Trybunału do jego sytuacji prawnej. Pomimo stosownego zarządzenia sędziego TK (wydanego w trybie art. 61 ust. 3 u.o.t.p. TK), umożliwiającego skarżącemu usunięcie braków formalnych w warstwie argu- OTK ZU B/2020 Ts 175/17 poz. 97 3 mentacyjnej skargi, nadesłane pismo procesowe ograniczyło się do dosłownego powtórzenia fragmentu jej uzasadnienia. Dodatkowo Trybunał zwraca uwagę, że sposób sformułowania przez skarżącego za-rzutu odnoszącego się do art. 520 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępo-wania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.; dalej: k.p.c.) wskazuje, że przedmiotem skargi skarżący uczynił brak określonej regulacji normatywnej. Trybunał przypomina, że po-za zakresem jego badania pozostają skargi, w których skarżący domagają się stwierdzenia niekonstytucyjności braku regulacji (zaniechanie prawodawcze). Od tej zasady jest jednak jeden wyjątek. Trybunał Konstytucyjny może badać, czy w przepisach nie brakuje unormo-wań, bez których – ze względu na naturę objętej aktem regulacji – mogą one budzić wątpli-wości natury konstytucyjnej (pominięcie prawodawcze). Kwestionowanie pominięć prawo-dawczych wymaga jednak od skarżącego szczególnej staranności. Jego obowiązkiem jest bowiem dokładne wskazanie przepisów o zbyt wąskim zakresie unormowania i uprawdopo-dobnienie, że ze względu na ten zakres doszło do naruszenia jego praw podmiotowych. W rozpatrywanej skardze konstytucyjnej skarżący nie przedstawił jednak żadnych argumen-tów wskazujących na to, że przedmiotem skargi jest pominięcie prawodawcze, a nie zanie-chanie prawodawcze. 4. Zdaniem skarżącego, Trybunał błędnie wskazał, że art. 79 ustawy z dnia 21 kwiet-nia 2016 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. poz. 623, ze zm.; dalej: u.k.s.c.) nie był podstawą rozstrzygnięcia w jego sprawie. Powyższy zarzut należy uznać za uzasadniony. Skarżący zakwestionował bowiem ten przepis w węższym zakresie niż został on w stosunku do niego zastosowany, co jest dopuszczalne. Jednak pomimo tego, skardze nie może zostać nadany dalszy bieg w zakresie, w jakim jej przedmiotem uczyniono art. 79 u.k.s.c. Zarzut sformułowany w skardze w stosunku do tego przepisu, podobnie jak w stosun-ku do art. 520 § 1 k.p.c., odnosi się do braku określonej regulacji normatywnej. Uzasadniając ten zarzut, skarżący w żaden sposób nie wykazał, że kwestionuje pominięcie prawodawcze – mogące być przedmiotem kontroli Trybunału – nie zaś zaniechanie prawodawcze, które takiej kontroli nie podlega. 5. Odnosząc się do pozostałych zarzutów sformułowanych przez skarżącego w zażale-niu, Trybunał stwierdza, że nie znajdują one podstaw w kwestionowanym postanowieniu. Skarżący błędnie stwierdził bowiem, że całkowicie chybione jest ustalenie przez Trybunał, że art. 520 § 1 k.p.c. nie był podstawą rozstrzygnięcia w jego sprawie. Tymczasem Trybunał w postanowieniu z 20 sierpnia 2019 r. wyraźnie stwierdził, że to właśnie art. 520 § 1 k.p.c. był podstawą wydania orzeczenia wskazanego jako ostateczne. Taką podstawą nie był nato-miast § 2 i 3 tego przepisu. Mając powyższe na względzie, Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK – nie uwzględnił zażalenia.