Ts 177/18

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 2 września 2019 r. Pozycja 169 POSTANOWIENIE z dnia 31 maja 2019 r. Sygn. akt Ts 177/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Justyn Piskorski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej NEWCO IMMO PL 2 GMBH sp. z o.o. oddział w Polsce w sprawie zgodności: art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lo-kalnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 849, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r., z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 84, art. 168 oraz art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 4 grudnia 2018 r. (data nadania) NEWCO IMMO PL 2 GMBH sp. z o.o. oddział w Polsce (dawniej: Europrojekt Saller sp. z.o.o.) (dalej: skarżąca) wystąpiła z żądaniem przytoczonym w kompa-rycji niniejszego postanowienia. Stan faktyczny leżący u podstaw skargi konstytucyjnej przedstawia się następująco: Wnioskiem z 3 października 2016 r. skarżąca wystąpiła do Prezydenta Bytomia o stwierdzenie nadpłaty oraz zwrot nadpłaconego podatku za 2015 r. w kwocie 19087,80 zł, ewentualnie w kwocie 12684,60 zł. W uzasadnieniu wyjaśniła, że nadpłata wynikała z błęd-nego wskazania w deklaracji w sprawie podatku od nieruchomości, podstawy opodatkowania powierzchni użytkowej budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz części budynków mieszkalnych zajętych na prowadzenie działalności go-spodarczej, tj. powierzchni 6257,01 m2, podczas gdy podstawa ta powinna być pomniejszona o 870 m2, które ujęła w pierwotnej deklaracji. Jako alternatywę skarżąca wskazała druga kwo-tę, która miała wynikać z okoliczności zaliczenia tych lokali, jako „budynki pozostałe”, dla których w uchwale Rady Miasta w Bytomiu przyjęto stawkę podatku w wysokości 7,36 zł za metr kwadratowy powierzchni użytkowej. Decyzją z 10 marca 2017 r. (nr FP.3120.594.2016) Prezydent Bytomia odmówił stwierdzenia nadpłaty podatku od nieruchomości w kwocie 19087,80 zł, stwierdziwszy, że przepisy prawa nie dają możliwości pominięcia w podstawie opodatkowania podatkiem od OTK ZU B/2019 Ts 177/18 poz. 169 2 nieruchomości powierzchni lokali znajdujących się w budynku nawet w sytuacji, gdy stano-wiły – tak jak podała skarżąca – pustostany, tj. nie były w 2015 r. zajęte na prowadzenie dzia-łalności gospodarczej. Organ odmówił także stwierdzenia nadpłaty podatku w kwocie „alter-natywnej”. Wskazawszy na zakwestionowany w skardze art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 849, ze zm.; dalej: u.p.o.l.) w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. stwierdził, że przedmiot opodat-kowania jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej jeżeli znajduje się w posia-daniu przedsiębiorcy. To oznacza, że „co do zasady nieruchomości będące w posiadaniu przedsiębiorcy należy opodatkować stawką podatkową najwyższą, tj. właściwą dla nierucho-mości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Przepis ten co prawda umożli-wia zastosowanie niższej stawki podatkowej, ale jedynie wobec przedmiotów opodatkowania wyraźnie wskazanych w tym przepisie oraz tych przedmiotów opodatkowania, które nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych (…). Zgodnie z ugruntowanym już orzecznictwem okoliczności decydujące o zaistnieniu »względów technicznych« muszą mieć charakter trwały i dotyczyć przedmiotu opodatkowania, a nie innych przyczyn leżących po stronie podatnika. Nie mogą być one ro-zumiane jako przeszkoda o charakterze przejściowym. Chodzi o taki stan przedmiotu opodat-kowania, w którym z uwzględnieniem istniejącego stanu wiedzy i techniki nie można przewi-dzieć czy i kiedy przedmiot opodatkowania będzie zdatny do prowadzenia działalności go-spodarczej. Względy techniczne zatem to takie przeszkody, które mają związek ze stanem technicznym nieruchomości powodujące, że dany przedmiot opodatkowania nie tylko nie jest ale i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności wykonywanej przez przed-siębiorcę. Należy przy tym podkreślić, że pojęcie »względy techniczne« nie obejmuje swoim zakresem przyczyn technologicznych, ekonomicznych czy finansowych, a jedynie względy czy zdarzenia niezależne od podatnika”. W dalszej części uzasadnienia Prezydent Bytomia, przytoczywszy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2014 r. (sygn. akt II FSK 3049/12) podkreślił, że „[p]odstawowym kryterium związku z działalnością gospodar-czą jest samo posiadanie danej nieruchomości przez podmiot prowadzący działalność gospo-darczą. Istotne jest, że związek danej nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodar-czej oznacza także związek pośredni, służący prowadzonej działalności i nie może być utoż-samiany jedynie z działalnością faktyczną. Tym samym o tym, czy dana nieruchomość pozo-staje związana z działalnością gospodarczą nie przesądza to, czy działalność gospodarcza jest w danym obiekcie rzeczywiście prowadzona, ale to, czy jest w posiadaniu przedsiębiorcy. Przejściowe niewykorzystywanie przez podmiot gospodarczy części nieruchomości do wyko-nywania działalności gospodarczej nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nie-ruchomości nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą”. Decyzją z 15 maja 2017 r. (nr SKO/F/423/894/5807/17) Samorządowe Kolegium Od-woławcze w Katowicach (dalej: SKO) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Bytomia. Na-stępnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 5 października 2017 r. (sygn. akt I SA/GI 645/17) oddalił skargę na decyzję SKO, zaś wyrokiem z 5 września 2018 r. (sygn. akt II FSK 313/18) skargę kasacyjną od orzeczenia sądu pierwszej instancji oddalił Naczelny Sąd Administracyjny. Zarządzeniem z 28 lutego 2019 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 5 marca 2019 r.) skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi, przez wskaza-nie, jakie jej wolności lub prawa wyrażone w art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 84, art. 168 i art. 217 Konstytucji zostały naruszone oraz dokładne określenie spo-sobu ich naruszenia. Skarżąca została także zobowiązana do doręczenia pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej, a także reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed Trybunem Konstytucyjnym. OTK ZU B/2019 Ts 177/18 poz. 169 3 W piśmie złożonym 11 marca 2019 r. (data nadania) skarżąca odniosła się do zarzą-dzenia. Zdaniem skarżącej, zakwestionowany w skardze art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w brzmie-niu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r., jest niezgodny z konstytucyjną zasadą „sprawie-dliwości podatkowej”, ponieważ stanowi, że podstawowym kryterium zakwalifikowania bu-dynków i budowli do związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (a w konse-kwencji opodatkowania według najwyższej stawki podatku od nieruchomości), jest ich posia-danie przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą. To kryterium – jak pod-kreśliła skarżąca – przesądziło, że organy podatkowe „automatycznie”, tj. nie badając stanu faktycznego sprawy, odmówiły jej zwrotu podatku od nieruchomości, na których nie prowa-dziła działalności gospodarczej. Przepis ten „stanowi więc dla organów podatkowych pod-stawę do zbyt głębokiej i nieuzasadnionej (…) ingerencji w (…) prawo do własności. Narusza przy tym w sposób oczywisty zasadę równości, poprzez nieprawidłowe różnicowanie sytuacji prawnopodatkowej przy jednoczesnym automatyzmie podejmowanych decyzji (…)”. Wydane na podstawie tego przepisu decyzje są – jak zarzuciła skarżąca – „niesprawiedliwe i krzyw-dzące”, naruszają zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa. Skarżąca wskazała także, że zakwestionowany w skardze przepis, wprawdzie wyłącza z zakresu definicji budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodar-czej, m.in. te budynki i budowle, które nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadze-nia tej działalności ze względów technicznych, jednak w żaden jednak sposób nie definiuje tego pojęcia. To zaś – wbrew obowiązującej w prawie podatkowym zasadzie in dubio pro tributario – umożliwia organom podatkowym stosowanie jego rozszerzającej interpretacji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skar-dze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona wymagania przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK. 2. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do me-rytorycznej oceny. 2.1. Skargę sporządził radca prawny, który przedłożył pełnomocnictwo szczególne do sporządzenia i wniesienia tego środka prawnego, a także do reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed Trybunałem. 2.2. Skarżąca wyczerpała przysługującą jej drogę prawną, ponieważ wyrok Naczelne-go Sądu Administracyjnego z 5 września 2018 r. (sygn. akt II FSK 313/18) jest prawomocny i nie przysługują od niego żadne zwyczajne środki zaskarżenia. 2.3. Skarżąca dochowała trzymiesięcznego terminu wniesienia skargi zastrzeżonego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, gdyż skargę złożyła w Trybunale 4 grudnia 2018 r. (data nadania). 2.4. Przedmiotem skargi jest art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 849, ze zm.; dalej: u.p.o.l.), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. Stanowi on, że użyte w u.p.o.l. określenie OTK ZU B/2019 Ts 177/18 poz. 169 4 „grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej” oznacza „grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowa-dzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów zwią-zanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej dzia-łalności ze względów technicznych”. 2.5. Przepis ten był podstawą prawną rozstrzygnięć, w których orzeczono o prawach skarżącej. To bowiem na jego podstawie decyzją z 10 marca 2017 r. (nr FP.3120.594.2016) Prezydent Bytomia odmówił skarżącej stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2015 r. 2.6. Zakwestionowanemu w skardze art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. skarżąca zarzuciła na-ruszenie prawa własności oraz „wolnoś[ci] od nieproporcjonalnych i naruszających zasadę równości ograniczeń tego prawa stosowanych w prawie podatkowym, a także [naruszenie] praw[a] do sprawiedliwego i równego ponoszenia ciężarów publicznych” (art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 84, art. 168 oraz art. 217 Konstytucji). 3. Mając na względzie to, że zarzuty sformułowane w skardze nie są oczywiście bezzasadne, a także wziąwszy pod uwagę to, iż skarżąca prawidłowo określiła przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK), wskazała, które konstytucyjne prawa i w jaki sposób zostały – jej zdaniem – naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK), jak również uzasadniła sformułowane w skardze zarzuty (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK), Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p. TK – postanowił o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu.