Ts 178/16

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 9 stycznia 2020 r. Pozycja 33 POSTANOWIENIE z dnia 15 października 2019 r. Sygn. akt Ts 178/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Justyn Piskorski – przewodniczący i sprawozdawca Piotr Pszczółkowski Małgorzata Pyziak-Szafnicka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z dnia 11 maja 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej B. i J.S., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 29 sierpnia 2016 r. (data nadania) B. i J.S. (dalej: skarżący) wystąpili o zbadanie zgodności art. 70915 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (ówcześnie: Dz. U. z 2010 r. Nr 155 poz. 1037; obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, ze zm.; dalej: k.c.) z art. 64 w zw. z: art. 2, art. 20, art. 21, art. 22, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowieniem z dnia 11 maja 2017 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 16 maja 2017 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytu-cyjnej. Powodem takiego rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że kwestionowany przepis nie był podstawą ostatecznego orzeczenia wydanego w sprawie skarżących. Niezależnie od po-wyższego, jak podkreślono w zaskarżonym postanowieniu, skarżący nie wykazali w skardze naruszenia prawa własności oraz nie wywiedli innego prawa majątkowego, które podlegałoby ochronie w świetle art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji. W konsekwencji Trybunał uznał, że odwoła-nie się przez skarżących do art. 21 Konstytucji również jest bezpodstawne. Natomiast przy-wołane w skardze art. 20 i art. 22 Konstytucji są nieadekwatnymi wzorcami kontroli, ponie-waż skarga nie zawiera argumentów przemawiających za tym, że art. 70915 k.c. ogranicza wolność działalności gospodarczej. Trybunał ocenił, że zarzucane naruszenie zasad równości, niedyskryminacji, czy proporcjonalności mogłoby być rozpatrywane tylko w kontekście naru-szenia konstytucyjnego prawa podmiotowego, którego jednak skarżący nie wskazali. OTK ZU B/2020 Ts 178/16 poz. 33 2 Na postanowienie z dnia 11 maja 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej skarżący złożyli – w ustawowym terminie – zażalenie, w którym zaskarżyli to rozstrzygnięcie w całości oraz wnieśli o jego uchylenie i nadanie skardze konstytucyjnej dal-szego biegu. Skarżący wskazali, że w oparciu o art. 70915 k.c. zostało wydane ostateczne orzeczenie w ich sprawie. Ponadto, jak podkreślili w zażaleniu, skarga konstytucyjna określa konstytu-cyjne prawo naruszone przez kwestionowany przepis, a niezgodność z art. 64 Konstytucji została w ich ocenie wykazana. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074) do postępowań przed Try-bunałem wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 listo-pada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK) stosuje się przepisy tej ustawy. Skoro postępowanie zai-nicjowane rozpatrywaną skargą nie zostało zakończone przed 3 stycznia 2017 r., tj. dniem wejścia w życie u.o.t.p. TK, to zarówno wstępne, jak i merytoryczne rozpoznanie tej skargi określają przepisy u.o.t.p. TK. W myśl art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w zw. z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpozna-nia zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Trybunał Konstytucyjny uznał, że zaskarżone postanowienie z dnia 11 maja 2017 r., mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Mają rację skarżący, że kwestionowany art. 70915 k.c. stanowił jedną z podstaw wyro-ku Sądu Apelacyjnego w W. z 22 grudnia 2015 r. (sygn. akt […]), gdyż zarzut jego narusze-nia postawili w apelacji, którą rozpoznawał sąd II instancji. Jednak ustalenie, że w oparciu o zaskarżony przepis wydane zostało ostateczne orze-czenie, nie przesądza jeszcze o spełnieniu pozostałych przesłanek uzasadniających nadanie dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Kwestionowany art. 70915 k.c. stanowi, że w razie wypowiedzenia przez finansującego umowy leasingu na skutek okoliczności, za które korzystający ponosi odpowiedzialność, fi-nansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewi-dzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzy-skał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i rozwiązania umowy leasingu. Jak wskazano w zażaleniu, „źródłem zarzucanego naruszenia praw konstytucyjnych skarżących była praktyka zastosowania (…) [art. 70915 k.c.] w sprawie skarżących”. Trybunał Konstytucyjny podkreśla, że stosowanie prawa w postępowaniu z udziałem skarżących, choćby nawet błędne, nie podlega badaniu w procedurze inicjowanej skargą kon-stytucyjną. Trybunał nie jest bowiem „III instancją”, a skarga – kolejnym środkiem zaskarże-nia w toku instancji. Słusznie dostrzegł Trybunał w zakwestionowanym postanowieniu, że zarzuty przed-stawione w skardze cechuje oczywista bezzasadność. Skarżący nie uprawdopodobnili bowiem naruszenia prawa własności, a ich zarzuty mają charakter potencjalny: „kwestionowany prze-pis pozbawia (…) podmioty będące leasingobiorcami, tym samym skarżących, prawa do zgodnego z prawem rozliczenia umowy leasingowej, co może również doprowadzić do istot- OTK ZU B/2020 Ts 178/16 poz. 33 3 nego uszczuplenia majątku leasingobiorcy” (s. 16 skargi). Co istotne, z istoty umowy leasingu wynika, że jej zawarcie nie powoduje przeniesienia prawa własności rzeczy oddanej do ko-rzystania (art. 7091 k.c.), a strony mogą ustalić przejście własności rzeczy na korzystającego po upływie oznaczonego w umowie czasu trwania leasingu (art. 70916 k.c.). Słusznie zatem wskazano w zaskarżonym postanowieniu Trybunału, że skarżący nie wywiedli prawa majątkowego, które podlegałoby ochronie w świetle art. 64 ust. 1 i 2 Konsty-tucji, w konsekwencji również twierdzenie o naruszeniu art. 21 Konstytucji nie zostało przez skarżących uprawdopodobnione. Skarga nie zawiera również argumentów przemawiających za tym, że art. 70915 k.c. – odnosząc się do sfery ograniczenia wolności działalności gospodarczej – może stanowić przedmiot kontroli zgodności z art. 20 i art. 22 Konstytucji. Trybunał podziela pogląd wyrażony w zakwestionowanym postanowieniu, zgodnie z którym w analizowanej sprawie naruszenie zasad równości, niedyskryminacji oraz propor-cjonalności mogłoby być rozpatrywane tylko w kontekście naruszenia konstytucyjnego prawa podmiotowego, którego jednak skarżący – co zostało już wyżej podniesione – nie wskazali. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że wniesione zażalenie nie podważa podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, dlatego zgodnie z art. 65 ust. 8 u.o.t.p. TK postanawia jak w sentencji.