Ts 181/22

PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2023-02-14

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy obligatoryjne orzekanie dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w przypadku przestępstw z art. 178a § 4 k.k. narusza konstytucyjne zasady indywidualizacji kary, prawa do sądu oraz równości?
Ratio decidendi
Trybunał Konstytucyjny nadał dalszy bieg skardze konstytucyjnej, stwierdzając, że zarzuty skarżącego nie są oczywiście bezzasadne. Skarga spełnia wymogi formalne i merytoryczne, co wymaga przeprowadzenia pełnego postępowania kontrolnego w przedmiocie zgodności art. 42 § 3 k.k. z art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 oraz art. 173 Konstytucji RP.
Stan faktyczny
Skarżący Z.K. został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego i Okręgowego za popełnienie przestępstwa z art. 178a § 4 k.k. (kara dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na podstawie art. 42 § 3 k.k.). Skarżący zaskarżył ten przepis przed Trybunałem Konstytucyjnym, twierdząc, że obligatoryjność tego środka karnego narusza prawo do indywidualizacji sankcji oraz zasadę równości, uniemożliwiając zatarcie skazania w przeciwieństwie do innych przestępstw.
Rozstrzygnięcie
Nadanie dalszego biegu skardze konstytucyjnej

Pełny tekst orzeczenia

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 17 kwietnia 2023 r. Pozycja 99 POSTANOWIENIE z dnia 14 lutego 2023 r. Sygn. akt Ts 181/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zielonacki, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Z.K. o zbadanie zgodności: art. 42 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, ze zm.) z art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 oraz art. 173 Konstytucji Rzeczy-pospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 24 sierpnia 2022 r. (data nadania), Z.K. (dalej: skarżący) – reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru – wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia w związku z następującym stanem faktycznym: W wyroku Sądu Rejonowego w K. z 30 listopada 2021 r. (sygn. akt […]) uznano skar-żącego winnego popełnienia występku z art. 178a § 4 w związku z art. 64 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2021 r. poz. 53, ze zm.; dalej: k.k.) i za to na podstawie art. 178a § 4 k.k. wymierzono mu karę jednego roku pozbawienia wolności, a także orzeczono wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych dożywotnio na podsta-wie art. 42 § 3 k.k. Wyrokiem z 25 maja 2022 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w G. utrzymał powyższe orzeczenie w mocy. 2. Zdaniem skarżącego kwestionowana regulacja narusza postanowienia art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 173 Konstytucji, gdyż „obligatoryjność orzekania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów do[ż]ywotnio nadmiernie ogranicza dyskrecjonalną władzę sędziego, prowadząc de facto do automatyzmu orzekania jego wymiaru. (…) Wyklucza to indywidualizację sankcji karnej (…), [a] nie bez znaczenia pozostaje fakt, że skutkiem takie-go orzeczenia jest zasadniczo brak możliwości zatarcia skazania, co prowadzi do niespójności k.k., który przewiduje zatarcie skazania nawet w przypadku najcięższych umyślnych zbrodni” (k. 7 akt o sygn. Ts 181/22). OTK ZU B/2023 Ts 181/22 poz. 99 2 3. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 6 października 2022 r. (które-go odpis został doręczony pełnomocnikowi skarżącego 13 października 2022 r.) skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnym skargi konstytucyjnej przez: 1) doręczenie pełnomocnictwa szczególnego uprawniającego do sporządzenia i wnie-sienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżącego przed Trybunałem Konstytu-cyjnym w odniesieniu do sprawy, w związku z którą złożona została skarga konstytucyjna (wraz z czterema kopiami); 2) udokumentowanie daty doręczenia orzeczenia wskazanego w skardze konstytucyj-nej jako ostateczne (wraz z czterema kopiami); 3) doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem wyroków: a) Sądu Rejonowego w K. z 30 listopada 2021 r. (sygn. akt […]) wraz z trzema peł-nymi kopiami, tj. zwierającymi wszystkie strony, b) Sądu Okręgowego w G. z 25 maja 2022 r. (sygn. akt […]). W sporządzonym przez pełnomocnika piśmie procesowym, które wpłynęło przesyłką kurierską do Trybunału 20 października 2022 r. (data nadania), skarżący wykonał powyższe zarządzenie. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia uczyniono art. 42 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2022 r. poz. 1138, ze zm.). Przepis ten od 18 maja 2015 r., tj. od wejścia w życie art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 541, ze zm.), ma następujące brzmienie: „Sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio w razie popełnienia przestępstwa określonego w art. 178a § 4 lub jeżeli sprawca w czasie po-pełnienia przestępstwa określonego w art. 173, którego następstwem jest śmierć innej osoby lub ciężki uszczerbek na jej zdrowiu, albo w czasie popełnienia przestępstwa określonego w art. 177 § 2 lub w art. 355 § 2 był w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurza-jącego lub zbiegł z miejsca zdarzenia, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami”. Jako wzorce kontroli skarżący powołał art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 oraz art. 173 Kon-stytucji. 3. Skarga została sporządzona w imieniu skarżącego przez adwokata (art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK), a skarżący: – określił przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK), – wskazał, które konstytucyjne prawa i wolności oraz w jaki sposób – jego zdaniem – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK), – dochował terminu z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, gdyż odpis ostatecznego orzeczenia w jego sprawie został doręczony jego obrońcy 22 czerwca 2021 r., a skarga została wniesiona do Trybunału 24 sierpnia 2022 r. (data stempla pocztowego); – przedstawił uzasadnienie sformułowanych zarzutów (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). OTK ZU B/2023 Ts 181/22 poz. 99 3 4. Trybunał Konstytucyjny stwierdza ponadto, że analizowana skarga konstytucyjna nie jest obarczona nieusuwalnymi brakami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, a przedstawione w jej uzasadnieniu zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozu-mieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. W związku z powyższym – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowiono jak w sentencji.

Powołane przepisy

art. 10 ust. 1 Konstytucji RPart. 45 ust. 1 Konstytucji RPart. 173 Konstytucji RP

Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło